Η Συμφωνία των Πρεσπών και η ιστορία

Η Συμφωνία των Πρεσπών ξεκαθαρίζει: Ο Μακεδονικός πολιτισμός της εποχής του Μεγάλου Αλεξάνδρου είναι ελληνικός πολιτισμός. Η Βόρεια Μακεδονία παραιτείται από κάθε αξίωση πάνω του, ενώ επίσης η γλώσσα που μιλάνε οι έχοντες την ιθαγένεια του κράτους δεν σχετίζεται με την γλώσσα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Η εθνότητα, που είναι κάτι αφηρημένο, και που καμία συμφωνία δεν μπορεί να κατοχυρώσει, σε αυτήν την περίπτωση απαλείφεται, αποκλείεται-πρόκειται για κάτι πρωτοφανές, μάλλον.

Δεν θα έπρεπε να καταπιαστεί κανείς με τα παρανοϊκά κριτήρια που θέτουν οι εθνικιστές γύρω από την συγγένεια των σύγχρονων λαών με τους αρχαίους λαούς-αν ασχολούμασταν με αυτήν την έννοια θα τους μοιάζαμε, έστω και αν υποστηρίζαμε την αλήθεια: Ότι, δηλαδή, οι Μακεδόνες της εποχής εκείνης, που εμφανίστηκαν σαν στρατιωτική δύναμη στον Βορρά του ελλαδικού χώρου δεν θεωρούνταν Έλληνες από τον τότε ελληνικό κόσμο.

Η γλώσσα τους, επίσης, σύμφωνα με τις περισσότερες επιστημονικές αναλύσεις, εξελίχθηκε με την πάροδο του χρόνου σε μια διάλεκτο, μόνο, της ελληνικής γλώσσας-όχι ίδια με εκείνην που μιλούσαν στην Αθήνα, τουλάχιστον για κάποιους αιώνες. Καμία σημασία δεν έχει ούτε και αυτό. Όπως σημασία δεν έχει, ακόμα, ότι οι Μακεδόνες του πατέρα του Αλέξανδρου, του Φιλίππου τήρησαν στάση ουδετερότητας-συμμαχίας με τους Πέρσες όταν εκείνοι εποφθαλμιούσαν τον ελλαδικό χώρο.

Γενικότερα οι Μακεδόνες της εποχής του Φιλίππου φαίνεται πως παρακολουθούσαν με υπομονή τα ελληνικά φύλα να αλληλοεξοντώνονται μέχρι να αναδειχθούν οι ίδιοι σε κυρίαρχη δύναμη της τότε Ελλάδας-έχοντας ήδη κατακτήσει ολόκληρη την περιοχή από την Αδριατική μέχρι την Μαύρη Θάλασσα. Την ίδια περίοδο στην Αθήνα ο ρήτορας Δημοσθένης εξαπέλυε τους Φιλιππικούς λόγους, επισημαίνοντας τον κίνδυνο από Βορράν.

Καμία σημασία δεν έχει ούτε και αυτό: Στο κάτω κάτω οι ελληνικοί πληθυσμοί δεν χρειάζονταν τους ξένους για να εξοντωθούν. Τα κατάφερναν μια χαρά και μεταξύ τους (π.χ. πέρα από τους ασταμάτητους πολέμους μεταξύ τους, καταγράφονται και πάρε δώσε με ξένες δυνάμεις ενάντια στον εγχώριο εχθρό, όπως, ας πούμε, την περίοδο των Πελοποννησιακών Πολέμων οπότε και οι Σπαρτιάτες παραχώρησαν τις περιοχές της Μικράς Ασίας που κατοικούνταν από Ίωνες-ελληνικά φύλα που είχαν φύγει από την Ελλάδα νωρίτερα υπό τον φόβο των Δωρικών φύλων-και που θεωρούνταν κτήσεις τους, τις παραχώρησαν στους Πέρσες στο πλαίσιο της συμμαχίας μαζί τους…ενάντια στην Αθήνα).

Σημασία σε σχέση με τον Μέγα Αλέξανδρο έχει ότι υπήρξε ένας ηγέτης που μετείχε της ελληνικής παιδείας. Και αυτό αρκεί. Ένας σπουδαίος στρατηλάτης, από τους μεγαλύτερους της Ιστορίας-αν και προτιμώ τον Τζένγκις Χαν που ήταν ταπεινής καταγωγής, και ό,τι κατάφερε ήταν πιο μεγάλο σε έκταση και σε βάθος χρόνου, άσε που ήταν αυτοδημιούργητος και με την αξία του, κι όχι με ξένες πλάτες, αλλά εν πάση περιπτώσει γούστα είναι αυτά-και ο οποίος έχτισε την μεγαλύτερη αυτοκρατορία στον μέχρι τότε κόσμο.

Ο Αλέξανδρος τόσο πολύ αγαπούσε την ελληνική παιδεία ώστε επέβαλλε την ελληνική γλώσσα στην επικράτεια που κατείχε. Ήθελε να συγκροτήσει έναν νέο πολιτισμό που να παντρεύει τον ελληνικό πολιτισμό με τον πολιτισμό των προηγούμενων ανεπτυγμένων πολιτισμών, αν και ισοπέδωσε τον πολιτισμό των Φοινίκων (οι πολιτισμοί των Σουμερίων και των λαών που ζούσαν στο σημερινό Ιράκ, στο Ιράν, στην Συρία, στην Αίγυπτο ήταν οι πρώτοι ανεπτυγμένοι πολιτισμοί στην πορεία της ανθρωπότητας, όταν στον ελλαδικό χώρο ακόμα δεν είχαν περάσει στην εποχή του χαλκού).

Είναι γνωστό ότι οι πρώτοι αρχαίοι πολιτισμοί αναπτύχθηκαν στην Μεσόγειο, λόγω του εύκρατου κλίματος, της δυνατότητας για πρόοδο στον τομέα της γεωργίας, και φυσικά στο εμπόριο-ο Μινωικός πολιτισμός (οι πρόγονοι των σημερινών Κρητών-λέμε τώρα- που διακηρύσσουν ότι ότι η Μακεδονία είναι τα Βόρεια προάστια της Κρήτης) ο πρώτος πολιτισμός στην Ευρώπη, περίπου το 2500 π.χ, δηλαδή 5500 χρόνια αργότερα από τους πρώτους ανθρώπινους πολιτισμούς που χτίστηκαν γύρω από τον Ευφράτη-όταν στον ελλαδικό χώρο αγωνιζόντουσαν να υπερβούν το στάδιο της στοιχειώδους γεωργικής ανάπτυξης και το όνομα »Μακεδονία» αγνοούνταν, όπως συνέχιζε να αγνοείται για ακόμα άλλα 1700 χρόνια μόνο- μετάγγισε τον Αιγυπτιακό πολιτισμό, έγινε η πρώτη αυτοκρατορία που βασιζόταν στην υπεροχή στην θάλασσα.

Με λίγα λόγια ο ανθρώπινος πολιτισμός είχε συνέχεια, το κέντρο του μεταφερόταν από το ένα σημείο της Μεσογείου στο άλλο, μπορεί να νοηθεί σαν μια ενότητα.

Η βασική συνεισφορά του Αλεξάνδρου ήταν ότι περιέσωσε τις ελληνικές πόλεις σε μια δυσχερή συγκυρία για εκείνους από άλλους κινδύνους βαρβαρικών επελάσεων, έφτιαξε έναν κατακερματισμένο ελληνιστικό κόσμο, αλλά δεν έζησε αρκετά ώστε να δούμε την εξέλιξη αυτής της προσπάθειας του. Από εκεί και πέρα, βέβαια, μάλλον ο ελλαδικός χώρος περιήλθε σε μια μακρά παρακμή, ο γεωγραφικός χώρος της Μακεδονίας κατοικήθηκε ασφαλώς από διάφορες άλλες φυλές-και είναι εντελώς γελοίο να θεωρούν οι σημερινοί Έλληνες ότι η Μακεδονία είναι μια και είναι ελληνική κτλ.

Για αιώνες οι άνθρωποι που κατοικούσαν σε αυτά τα χώματα αγνοούσαν παντελώς για τον Αλέξανδρο, τον Σωκράτη και τον Παρθενώνα-με την επικράτηση του Χριστιανισμού, δε, ο όρος Έλληνας αναφερόταν στον ειδωλολάτρη, η πρώτη αναφορά στον όρο έγινε ξανά τον 10ο περίπου αιώνα.

Ο σύγχρονος ελληνικός εθνικισμός είναι νεαρός σχετικά, δεν κρατά ούτε καλά καλά από την κοινωνική Επανάσταση του 1821, εμφανίστηκε σαν Μεγάλη Ιδέα από τον Κωλέττη, λειτούργησε πάντα σαν όχημα για να ξεπερνιούνται εσωτερικά αδιέξοδα: Και ακριβώς καθώς το νεοελληνικό κράτος όφειλε τα μέγιστα στην προστασία των ξένων δυνάμεων, έτσι και η επέκταση του οφείλει τα μέγιστα στην συγκυρία των διεθνών ανταγωνισμών.

Πέρα από την Θεσσαλονίκη και τον καταμερισμό που ακολούθησε τον διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στην σκιά του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, αξίζει να αναφέρει κανείς ότι τα Δωδεκάνησα εντάχθηκαν στο νεοελληνικό κράτος το 1947-48, με μια διαδικασία ντόμινο, όπου οι δυτικές δυνάμεις ανάγκασαν την Ιταλία να τα παραχωρήσει στην Ελλάδα, πρώτον, σαν ενίσχυση του μεταπολεμικού κράτους απέναντι στον κίνδυνο του Δ.Σ.Ε, δεύτερον, σαν αντίβαρο για άλλες παραχωρήσεις των δυτικών προς την Τουρκία σε διαμάχες των τελευταίων με την Ρωσία για εδάφη στα Ανατολικά.

Η Συμφωνία των Πρεσπών κλείνει ένα θέμα-φάμπρικα του ελληνικού εθνικισμού των τελευταίων ετών. Ασφαλώς εκτυλίσσεται υπό την σκιά των ευρύτερων ανταγωνισμών στην περιοχή και στον κόσμο. Είναι μια ανισοβαρής συμφωνία υπέρ της Ελλάδας. Βέβαια, ο εγχώριος εθνικισμός, που διαπερνά ολόκληρη την αντιπολίτευση, και που από ό,τι φαίνεται παραγνωρίζει ότι το σύνθημα »ισχυρή Ελλάδα-ηγεμόνας στα Βαλκάνια» ήταν μια δανεική απάτη, ονειρεύεται πολεμικές κατακτήσεις κτλ.

Αυτή είναι-πέραν της πολιτικάντικης διάστασης της διαχείρισης του ζητήματος που παραμένει εξαιρετικά επικίνδυνη επειδή τρέφει από παλιά, και ξεπλένει ανοιχτά πλέον, τον νεοφασισμό-η γραμμή που τον κρατά διαχωρισμένο και ολωσδιόλου αντίθετο από την προοπτική προόδου της χώρας. Επικαλείται την Ιστορία με αδιανόητες στρεβλώσεις, επικαλείται την καθαρότητα, όμως η μόνη καθαρότητα που διαθέτει είναι πως πρόκειται για μια καθαρή φρεναπάτη που πλήρωσε πολλές φορές αυτός ο λαός στην νεότερη Ιστορία του.

Ανδρέας Μπεντεβής

 

Ψήφος εμπιστοσύνης ή εκλογές

Προτεραιότητες. Η Συμφωνία των Πρεσπών πρέπει να περάσει, επειδή, πρώτον, αν δεν περνούσε με 151 ψήφους-παρότι αυτό ενδέχεται να μην χρειαζόταν από τυπικής άποψης-θα συνιστούσε κομβική ήττα της κυβέρνησης. Δεύτερον, επειδή αποτελεί συμφωνία εξαιρετικά σημαντική από την άποψη των εθνικών συμφερόντων (αν και ανισοβαρής για τους γείτονες μας). Τρίτον, επειδή με την κύρωση της θα υποστεί σοβαρή ήττα το σύμπλεγμα της νέας εθνικοφροσύνης.

Για να περάσει, ωστόσο, θα πρέπει να αποσυνδεθεί χρονικά από την ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση. Η σύνδεση της, είναι φανερό αυτό, θα καθιστούσε την κυβέρνηση όμηρο σε αντίπαλες πολιτικές δυνάμεις. Αν η κυβέρνηση επιτύχει την ψήφο εμπιστοσύνης πριν από την ψηφοφορία της Συμφωνίας-όπως το τοποθέτησε χθές ο πρωθυπουργός-θα κάνει τα πράγματα πιο εύκολα για την κύρωση της.

Βέβαια, η κοντόφθαλμη στρατηγική της ΝΔ ήταν να ψηφιστεί μεν η Συμφωνία-δίχως εκείνη να επωμιστεί το βάρος της-αλλά και να συγκροτηθούν κατόπιν οι όροι είτε για την ομηρία της κυβέρνησης είτε για την άμεση ανατροπή της. Αυτή η στρατηγική, και τα δύο της σκέλη, φαίνεται πως ακυρώνει η πρόθεση αναζήτησης ψήφου εμπιστοσύνης πριν από την Συμφωνία.

Μαζί με το τέλος των μνημονίων ολοκληρώνεται και η παρουσία των ετερόκλητων πολιτικών σχηματισμών που προέκυψαν στην ειδική κατάσταση/κρίση αντιπροσώπευσης που προκάλεσε η χρεοκοπία της οικονομίας, της κοινωνίας και του παλιού εξουσιαστικού συστήματος. Βέβαια στην Συμφωνία των Πρεσπών αυτοί οι σχηματισμοί είδαν μια τελευταία ευκαιρία να διεκδικήσουν ένα μερίδιο κοινοβουλευτικής παρουσίας.

Ειπώθηκε σωστά εξαρχής-και ιδιαίτερα έπειτα από την κωλοτούμπα της ΝΔ στο θέμα αυτό-ότι η Συμφωνία θα προκαλούσε αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού. Άμεσα και μακροπρόθεσμα. Παράλληλα ξεσκέπασε αρκετές από τις ιστορικές παθογένειες του πολιτικού συστήματος, και ιδιαίτερα στον τρόπο που αντιλαμβάνεται τα εθνικά ζητήματα.

Τώρα ξεδιπλώνονται εξελίξεις που προετοιμάζονταν καιρό τώρα, και που τα προμηνύματα τους φωτίζονται και εντάσσονται σε ένα πλαίσιο-και έχουμε ακόμα να δούμε αρκετά. Και σε αυτήν την παρτίδα πόκερ αποδεικνύεται ότι η στρατηγική Τσίπρα κατάφερε να μοιράσει τα χαρτιά, τουλάχιστον στο μέτρο που μπορούσε.

Θα είχε εξαιρετικό ενδιαφέρον εάν εξαρχής υπήρξε μια προσπάθεια κοινής διαχείρησης της Συμφωνίας και με τους ΑΝ.ΕΛΛ-κάτι που θα μπορούσε να στριμώξει από τα »κεντροδεξιά» την ΝΔ, μα και ολόκληρο το πολιτικό σύστημα. Δεν γνωρίζουμε εάν κάτι τέτοιο το προσπάθησε, ή όχι, ο πρωθυπουργός. Και πλέον δεν έχει και σημασία: Εξάλλου τα κοινωνικά συμφέροντα (και όχι μόνο η πολιτικοϊδεολογική καταγωγή τους) που εκπροσωπούν οι ΑΝ.ΕΛΛ ήταν και παραμένουν αντιθετικά με εκείνα του ΣΥΡΙΖΑ.

Το »αντιμνημονιακό τόξο» (ή αντιμνημονιακή σαλάτα) έχει τελειώσει, και ορθά, για τον ΣΥΡΙΖΑ ήδη από το 2015-καιρός να εκλείψουν όλες οι εκφάνσεις του.

Η κοινοβουλευτική διαχείριση ζητημάτων που ξεπερνούν το πολιτικό σύστημα-ιδιαίτερα στην εξαιρετικά ανώριμη τωρινή του κατάσταση-έτσι και αλλιώς μυρίζουν συναλλαγή, λογικές δημοσιοϋπαλληλικής επιβίωσης κτλ-αλλά δεδομένου ότι κανείς δεν βούτηξε στην Ιστορία καταφέρνοντας να μην λερώσει λίγο τα χέρια του (ειδάλλως μένεις χωρίς χέρια!) η επιλογή του Τσίπρα είναι η πιο έντιμη αναλογικά με την συγκυρία.

Αντίθετα με τον ισχυρισμό του Μητσοτάκη ότι κυβερνήσεις μειοψηφία στην Ελλάδα δεν νοούνται (αν και προβλέπονται από το Σύνταγμα, κάτι που θέλει να λησμονεί) σήμερα στην Ευρώπη υπάρχουν 11 τέτοιες (όχι 12 όπως είπε ο Τσίπρας), αλλά όπως και να έχει το ζήτημα δεν είναι αυτό μονάχα: Εκείνο που δίνει το δικαίωμα στον Τσίπρα να χαράξει στρατηγική είναι η αποδοχή της κυβέρνησης από ένα σημαντικό τμήμα της κοινωνίας.

Η απλή αριθμητική των κοινοβουλευτικών συσχετισμών όπως φαίνεται μπορεί και να βγαίνει, αλλά εκτός από την απλή αριθμητική των συσχετισμών αυτών υπάρχει και η πιο περίπλοκη άλγεβρα των κοινωνικών συσχετισμών-δηλαδή της κοινωνικής συμμαχίας που έχει και τον τελευταίο λόγο.

Αυτό είναι το βασικό επίδικο για την κυβέρνηση, σε κάθε περίπτωση:

Εκεί θα μετρηθεί για την συνολική της παρουσία, για το αν ανταποκρίνεται στο κοινωνικό και πολιτικό κεφάλαιο που εκπροσωπεί-εκεί θα βγει και το τελικό πρόσημο, αφού ο πολλαπλασιασμός και η διαίρεση, ανάλογα και με το πρόσημο, βέβαια, φτιάχνουν το τελικό αποτέλεσμα.

Ανδρέας Μπεντεβής

Αόρατα τανκς, αόρατες παραβιασμένες πόρτες…

Τεχνοκράτες, φασίστες, νεοφιλελεύθεροι 

Δεν είναι λίγα τα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια που αψήφησαν την εγκύκλιο του Υπουργείου πως την μέρα του Πολυτεχνείου σε όλα τα σχολεία της χώρας, δημόσια ή ιδιωτικά, θα πραγματοποιούνται αποκλειστικά εκδηλώσεις μνήμης για τον εορτασμό της εξέγερσης που οδήγησε στην ανατροπή της δικτατορίας.

 

Δεν πρόκειται για μεμονωμένες περιπτώσεις: είναι η κεντρική θέση του Συνδέσμου των Ιδιωτικών Σχολείων. Ο οποίος, αντί να απολογηθεί, αντίθετα, προχώρησε σε μια ολοκληρωμένη τοποθέτηση, υπόδειγμα του νέου βαμπίρ που ορθώνεται παντού στην Ευρώπη, του υβριδίου νεοφιλελευθερισμού/νεοφασισμού, δηλαδή.

Διαβάζουμε:»Τα ιδιωτικά σχολεία…τιμούν τις επετείους στην πραγματική, στην ιστορική και όχι στην φαντασιακή τους βάση….

Δεν τις χρησιμοποιούν ως όχημα απλά για να χαθεί μάθημα, δεν υποτάσσονται στον ιδεολογικό καταναγκασμό και την ομοιομορφία του κεντρικού σχεδιασμού…

διαμορφώνουν ελεύθερους, σκεπτόμενους, μη στρατευμένους μαθητές.»

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Ώστε, τα ιδιωτικά σχολεία δεν υποτάσσονται στην κεντρική κρατική άποψη για την αργία του Πολυτεχνείου, πόσο μάλλον για το περιεχόμενο αυτής της επετείου. Και παλεύουν για να διαμορφώνονται ελεύθεροι και σκεπτόμενοι, μη στρατευμένοι μαθητές: Τι είδους ελεύθεροι και από ποιες αξίες απαλλαγμένοι είναι αυτοί οι μαθητές που διαμορφώνει (!!) το ιδιωτικό σχολείο μπορεί κανείς να το αντιληφθεί αν αναλογιστεί ότι τα ιδιωτικά σχολεία για αυτήν τους την κίνηση πήραν τα συγχαρητήρια της χρυσής αυγής!

Στρατευμένοι απόλυτα είναι οι μαθητές που θέλουν να διαμορφώσουν (!!) τα ιδιωτικά σχολεία: Στρατευμένοι στον στρατό της τάξης τους, στρατευμένοι στον ανταγωνισμό, την αποκοινωνικοποίηση, τον ατομισμό. Αυτές τις κυρίαρχες σήμερα »αξίες» αντιστρατεύεται το Πολυτεχνείο, για αυτό και το μισούν, θέλουν να το απαλείψουν από τα σχολεία.

Εννοείται πως παρόμοια θα είναι και η θέση μιας ενδεχόμενης αυριανής ρεβανσιστικής Δεξιάς κυβέρνησης, ιδιαίτερα στον ακροδεξιό κατήφορο που βρίσκεται, όμηρος των ακροδεξιών συμμαχιών που εκπροσωπεί. Εξάλλου, όψεις του κοινωνικού εκφασισμού, τυλίγουν πλέον ευρύτερα κομμάτια της κοινωνίας, αλλά και του πολιτικού κόσμου.

Γιατί, και αυτό έχει την πιο μεγάλη σημασία, ο νεοφασισμός δεν είναι απλώς μια ευκαιριακή σημαία ευκαιρίας, ούτε και εντοπίζεται σε συγκεκριμένες πολιτικές θέσεις, ή σχηματισμούς. Αντίθετα, βρίσκεται στον πυρήνα της νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας, που είναι πάνω και πριν από όλα η κυριαρχία του ατομικού πάνω στο συλλογικό, του ιδιωτικού πάνω στο δημόσιο, του επιμέρους πάνω στο κεντρικό.

Τα ιδιωτικά σχολεία των αρίστων, τα ιδιωτικά πανεπιστήμια που τόσο πολύ καίγεται να κατοχυρώσει και συνταγματικά ο νεοφιλελευθερισμός, αποτελούν πυρηνικές, θεμελιώδεις αναγκαιότητες για την νεοφιλελεύθερη ηγεμονία.

Όταν ακούμε ιδιωτικό, ας σκεφτούμε το πιο επιβλητικό, το πιο καθημερινό πεδίο όπου το ιδιωτικό επιβάλλεται πάνω στην κοινωνία: Τα ΜΜΕ. Τι υποτίθεται πως προσφέρουν στην κοινωνία; Υποτίθεται πως προσφέρουν τον πλουραλισμό της ενημέρωσης, το σπάσιμο του κρατικού μονοπωλίου. Και τι συμβαίνει αλήθεια; Η πιο χυδαία προπαγάνδιση πολύ συγκεκριμένων συμφερόντων. Και όσο για την πολιτιστική προσφορά της ιδιωτικής τηλεόρασης; Εκτός από την αποχαύνωση, την καλλιέργεια της βλακείας, της εικόνας, της γκλαμουριάς σαν κοινωνική αναγκαιότητα, στα εικοσιεννέα χρόνια ιδιωτικής τηλεόρασης δεν έχει προβληθεί ούτε μία εκπομπή για τον πολιτισμό!

Όταν ακούμε ιδιωτικό, ας σκεφτούμε τις ιδιωτικές επιχειρήσεις, την συνήθη αυθαιρεσία των εργοδοτών, την εκμετάλλευση, την καταπίεση και τον ξέφρενο ανταγωνισμό, τον κανιβαλισμό μεταξύ του ίδιου του εργατικού δυναμικού, την διαφοροποίηση ολοένα προς τα κάτω, στις αμοιβές, τις σχέσεις, την προσωπική και την συλλογική προοπτική.

Ο νεοφιλελευθερισμός αποτελεί την πιο προωθημένη και πλατιά εξουσία της αστικής τάξης: Επειδή διεκδικεί να γίνει και κυρίαρχη αξία η βαρβαρότητα που βρίσκεται στον πυρήνα του. Για αυτό και δεν χρειάζεται το πολιτικό σύστημα, ούτε και την συνταγματική κατοχύρωση, έστω και αν διεκδικεί, ασφαλώς, την ηγεμονία και σε αυτά τα πεδία: Με σύμμαχο, πλέον, την ακροδεξιά δύναμη κρούσης επιπλέον διαίρεσης της κοινωνίας.

Και δεν τα χρειάζεται όλα αυτά εκ των προτέρων, επειδή εκ των προτέρων τα μέσα επιβολής του αναπαράγονται αυτόνομα, φορούν το προσωπείο μιας αυθαίρετης αντίληψης περί ατομικών ελευθεριών κόντρα στο κράτος σαν συλλογικό διαχειριστή, κόντρα στην ενιαιότητα της ίδιας της κοινωνίας, έστω και με τις αντιθέσεις της, τείνουν να ενσωματωθούν στην καθημερινή πρακτική, στην διασκέδαση, την μόρφωση, την εργασία, τις κοινωνικές σχέσεις.

Σε αυτά ακριβώς τα πεδία χρειάζονται σήμερα, όσο ποτέ, νέες ιδεολογικές επεξεργασίες, ένας γενναίος επαναπροσδιορισμός των κοινωνικών αξιών, τόσο ως προς την αναγκαιότητα τους, όσο και ως προς το περιεχόμενο τους. Μόνο που για αυτό απαιτούνται ακόμα πιο γενναίες ομολογίες, ότι τα υλικά της Αριστεράς συχνά χτίζουν κάστρα περιχαράκωσης, τοπία αναχωρητισμού, όταν δεν οδηγούν και σε κεντροφιλελεύθερα μονοπάτια.

Είναι καθαρό ότι η σημερινή ιδεολογική τοποθέτηση των ιδιοκτητών των ιδιωτικών σχολείων την ημέρα που η Αριστερά επιβεβαιώνει για ακόμα μία χρονιά πως το Πολυτεχνείο έχει προ πολλού περιοριστεί-εξαιτίας της, ασφαλώς-σε ένα παζάρι αυτοπροβολής, αποτυπώνει το μεγάλο ιδεολογικό και πολιτικό χάσμα που έχει επιτρέψει προ πολλού στα νεοφιλελεύθερα τανκς να γκρεμίσουν την πόρτα της κοινωνίας. Αόρατα τανκς, αόρατες παραβιασμένες πόρτες.

Ανδρέας Μπεντεβής

Την 28η Οκτωβρίου επέλεξε ο λαός

Η 28η Οκτωβρίου αποτελεί την σπουδαιότερη ημερομηνία-σταθμό στην νεότερη ελληνική ιστορία. Καθώς εκείνην την ημέρα πυροδοτήθηκε η γιγάντια κίνηση του λαού μας στα κιτάπια της Ιστορίας, κίνηση κατά την οποία διεκδίκησε την εθνική του ολοκλήρωση, την ανεξαρτησία του και την δημοκρατική κυριαρχία του κόντρα σε όλους: Κόντρα στον ιταλικό και στον γερμανικό φασισμό, κόντρα στον βρετανικό και στον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό, και κόντρα στον εγχώριο μοναρχοφασισμό.

Η πολιτική ηγεσία του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού της εποχής ήταν προ πολλού και ακέραια ελεγχόμενη από την βρετανικό ιμπεριαλισμό-που εξάλλου κρατούσε στα χέρια του το 70% του ελληνικού χρέους. Η πολιτική εξάρτηση του Βασιλιά Γεώργιου από την Βρετανία ήταν δεδομένη. Τα περιθώρια ελιγμών του ίδιου του γερμανόφιλου Μεταξά, οπαδού του φασισμού, ήταν εξαιρετικά λιγοστά.

Όπως ο ίδιος ο δικτάτορας αποκάλυψε λίγες εβδομάδες κατόπιν της έναρξης του πολέμου το ιταλικό τελεσίγραφο δεν αφορούσε μόνο σε μια απλή διέλευση του ιταλικού στρατού από τα ελληνικά εδάφη, αλλά ενσωμάτωνε εξαρχής ολόκληρη την στρατηγική του φασιστικού άξονα, δηλαδή την πλήρη απόσπαση της Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης και την παράδοση της στην σύμμαχο τους Βουλγαρία.

Βέβαια, παρά το γεγονός ότι ο Μεταξάς αρνήθηκε την αποδοχή του τελεσιγράφου για λόγους που ξεπερνούσαν κατά πολύ το μικρό πολιτικό του ανάστημα και τις δικές του προτιμήσεις, ωστόσο φρόντισε να βοηθήσει τον Άξονα με όποιον διαθέσιμο τρόπο. Η ιταλική εισβολή βρήκε τον ελληνικό στρατό πλήρως ανέτοιμο, ενώ η γερμανική εισβολή, κατόπιν, συνάντησε την πλήρη ετοιμότητα/προθυμία συνδιαχείρισης της κατεχόμενη χώρας εκ μέρους του μεταξικού στρατιωτικοπολιτικού προσωπικού.

Για αυτό δεν ξεπέρασε κατά πολύ μόνο τον Μεταξά. Η εκπληκτική λαϊκή αντίδραση και συμμετοχή στον πόλεμο ξεπέρασε ολόκληρο το πολιτικό σύστημα, ξεπέρασε κατά πολύ τα δεδομένα του ελληνικού λαού μέχρι τότε. Ξεπέρασε την Ιστορία του.

Ο ελληνικός λαός σύσσωμος-ακόμα και γυναίκες πολέμησαν στα χωριά της Πίνδου-κατάφερε την πρώτη ήττα του φασιστικού Άξονα. Έστειλε μήνυμα στους λαούς όλου του κόσμου ότι ο φασισμός δεν είναι ανίκητος.

Μιλάμε για έναν λαϊκό στρατό, πλέον. Ο λαός παίρνει τα όπλα: Και δεν θα τα αφήσει ποτέ πια, επειδή ανακάλυψε ότι κρατά την τύχη του στα χέρια του. Απαρχής της εποποιίας του 1940, ο ελληνικό λαός γίνεται για πρώτη φορά από την συγκρότηση του νεοελληνικού κράτους πρωταγωνιστής και κυρίαρχος των εξελίξεων.

Ουσιαστικά διεκδικεί την διαμόρφωση των όρων για την υπέρβαση των θεμελιωδών αντιφάσεων που κουβαλά εξαρχής της ύπαρξης του κράτους του-και που όψεις αυτών ακόμα κουβαλά- δηλαδή την εξάρτηση, την καθυστέρηση, την ανολοκλήρωτη αστικοδημοκρατική συγκρότηση, την ανολοκλήρωτη, ως εκ τούτων, ακόμα, τότε, συγκρότηση της εργατικής τάξης και των υποκειμένων της.

Η εργατική τάξη της χώρας, μαζί με την φτωχή αγροτιά, βέβαια, πύκνωσαν τις γραμμές της εθνικής αντίστασης-για την ακρίβεια οργάνωσαν τον σπουδαιότερο αντάρτικο στρατό στην κατεχόμενη Ευρώπη- με την πολιτική πλατφόρμα, οργανωτική συγκρότηση και πείρα δράσης στις παράνομες συνθήκες του ΚΚΕ, του πιο σημαντικού και ηρωικού κόμματος ως προς την υπόθεση της εθνικής ανεξαρτησίας-λαϊκής κυριαρχίας στον τόπο μας.

Το γράμμα του αρχηγού του, Νίκου Ζαχαριάδη, που από τα μπουντρούμια της μεταξικής ασφάλειας, σε μια εντελώς πρωτοπόρα πολιτική πρωτοβουλία όχι μόνο για την Ελλάδα μα και για ολόκληρο το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα, έδωσε την γραμμή της δίχως επιφυλάξεις συμμετοχή όλου του λαού στην υπόθεση της υπεράσπισης της ακεραιότητας της χώρας, με προοπτική την μετατροπή του αγώνα σε δημοκρατική επανάσταση-υπό άλλες συνθήκες θα μπορούσε να είναι η αληθινή σπουδαία αφετηρία μνήμης της υπόθεσης του 1940.

Πάντως, την 28η Οκτωβρίου επέλεξε ο λαός, και όχι κανένα καθεστώς, σαν επέτειο και ορόσημο μνήμης, ήδη από την πρώτη χρονιά της ναζιστικής κατοχής.

Αργότερα, 6 χρόνια μετά, στις 28 Οκτώβρη του 1946, εκδόθηκε το υπ’αριθμόν ένα διάταγμα του Γενικού Αρχηγείου Ανταρτών, του λαϊκού στρατού αυτοάμυνας-πριν συγκροτηθεί σε Δημοκρατικό Στρατό- κόντρα στην λευκή τρομοκρατία του κράτους των μοναρχοφασιστών που επακολούθησε της βρετανικής επιβολής κατά τα Δεκεμβριανά, της συνθηκολόγησης της Βάρκιζας, και της παραβίασης της από αυτόν το καθεστώς ακριβώς.

Η σπουδαία δεκαετία του 1940 ξεκίνησε στα ελληνοαλβανικά σύνορα, απλώθηκε σε κάθε σημείο της επικράτειας, και ολοκληρώθηκε με τις αμερικάνικες βόμβες ναπάλμ στα βουνά της Πίνδου. Μπορεί οι αντιφάσεις που υπήρχαν από πριν του πολέμου να έγειραν τελικά την πλάστιγγα, να μην λύθηκαν και να μην ξεπεράστηκαν ιστορικά-βασικά επειδή το εγχώριο αστικό μπλοκ ουδέποτε είδε τον εαυτό του σαν εθνική αστική τάξη- αλλά σε εκείνην την κίνηση της Ιστορίας όσο ποτέ αναδείχτηκαν, αποκαλύφτηκαν και πήγαν ένα βήμα μπροστά, με κυρίαρχη την πρωτοβουλία του λαού μας: Η Ελλάδα δεν θα είναι ποτέ ξανά η ίδια κατόπιν.

Ανδρέας Μπεντεβής

Της δικαιοσύνης το σκοτάδι το βαθύ

Το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους προσέφυγε ενάντια στην απόφαση της ολομέλειας του Ευρωπαϊκού δικαστηρίου δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το οποίο καταδίκασε την χώρα μας για την αθώωση, ουσιαστικά, των θυτών στην υπόθεση της Μανωλάδας.

Το Νομικό Συμβούλιο, αντί να ζητήσει την άδεια, ή την γνώμη, του αρμόδιου υπουργείου-ως όφειλε-για τους δικούς του-σκόπιμους, ή άσχετους-λόγους επέλεξε να προχωρήσει στην κίνηση αυτή, αφού πρώτα συμβουλεύτηκε…τα δικαστήρια εκείνα που αποφάσισαν το αίσχος της πρωτόδικης απόφασης.

Όλα αυτά είναι σήμερα γνωστά. Μέχρι, όμως, να γίνουν γνωστά, το διαδίκτυο κατέκλυσαν οι συνηθισμένες ατάκες οργής και χλευασμού για την ανάλγητη κυβέρνηση που φροντίζει για το ξέπλυμα των δουλεμπόρων της Μανωλάδας. Αυτή η παιδαριώδης και αφελής αντίληψη-ιδιαίτερα όταν προέρχεται από την Αριστερά-πως για ό,τι συμβαίνει γενικά ακέραια την ευθύνη την έχει η κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός ειδικά θα ήταν διασκεδαστική, η εξοργιστική-ανάλογα πως το βλέπει κανείς-αν το πλαίσιο της εποχής μας δεν ήταν εξαιρετικά κρίσιμο.

Προσομοιάζει, ενδεχομένως, αυτή η αντίληψη με την μέση αντίληψη ενός απολίτικου ανθρώπου σύμφωνα με την οποία όλα τα ελέγχει ο εκάστοτε που είναι »πάνω»- λες και έχουμε συνταγματική μοναρχία-αλλά πρέπει να πούμε ότι δεν έχει καμία σχέση με την διαλεκτική σχολή πρόσληψης της πραγματικότητας.

Την οποία πραγματικότητα προσπαθούν με νύχια και με δόντια να αντιστρέψουν από τον άλλον πόλο της αντιπολίτευσης: Η αμισθί τοποθέτηση της πρώην προέδρου του Αρείου Πάγου στην Νομική υπηρεσία του πρωθυπουργικού γραφείου έγινε δεκτή με εξωφρενικούς χαρακτηρισμούς: Θεσμική εκτροπή, απειλή για την δημοκρατία, μαδουρισμός κτλ.

Ασφαλώς, είναι γνωστό ότι το πήγαινε-έλα όχι συνταξιούχων, όπως είναι η κ.Θάνου, αλλά και εν ενεργεία ανώτατων δικαστικών λειτουργών σε πολιτικές θέσεις στο μεταπολιτευτικό σύστημα εξουσίας έχει καταγραφεί πολλές φορές, και σε όλες σχεδόν τις πιθανές εφαρμογές. Προς τι όλος ο ντόρος;

Ο χώρος της δικαιοσύνης μέσα σε αυτά τα δυόμιση χρόνια έχει αποδειχθεί στον πλέον σκληρό και ανέλεγκτο μηχανισμό διασφάλισης των συμφερόντων του κοινωνικοπολιτικού μπλοκ εξουσίας που ηττήθηκε τρεις φορές εκλογικά μέσα στο 2015.

Άραγε, είναι ακομμάτιστοι και αταξικοί, αποϊδεολογικοποιημένοι οι ανώτατοι λειτουργοί της δικαιοσύνης όταν αθωώνουν την Μανωλάδα, όταν κρίνουν συνταγματικά τα μνημόνια, όταν κρίνουν ότι πρέπει να επιστραφούν τα χρήματα των επίδοξων καναλαρχών, όταν αποφασίζουν ότι είναι ενάντια στο Σύνταγμα η προσπάθεια της κυβέρνησης να ελέγξει τις μαύρες λίστες των μεγαλοκαταθετών του εξωτερικού;

Λοιπόν, οι δικαστές είναι και αυτοί άνθρωποι με ιδέες και συμφέροντα, ας μην το κρύβουμε αυτό, αλλά σημασία έχει η θέση τους μέσα στην κοινωνία: Από την άποψη της εξουσίας που αισθάνονται που απολαμβάνουν, μια εξουσία που εύκολα μπορεί να εκληφθεί και σαν δικαίωμα στην αυθαιρεσία. Η αλήθεια είναι ότι οι τεράστιες μισθολογικές αυξήσεις που απήλαυσαν τα ανώτερα δικαστικά μέλη μέσα στην περασμένη δεκαετία τους ξέκοψε οριστικά από την κοινωνία.

Τους έδεσαν, όμως, με το σύστημα εξουσίας. Καταγγέλλει ο Μητσοτάκης σήμερα την κυβέρνηση επειδή ονομάζει »θεσμικό εμπόδιο» πολλές δικαστικές αποφάσεις που ναρκοθετούν το έργο της. Όμως η δικαιοσύνη δεν εξελίσσεται σε απλό θεσμικό εμπόδιο, αλλά σε οργανωμένο βραχίωνα αντιπολιτευτικού ελέγχου. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι πρόκειται εδώ για μια δικαστική δικτατορία.

Το κολάζ των εσωτερικών πολιτικών ειδήσεων κλείνει με έναν τραγικό τρόπο, σήμερα που μάθαμε πως μια 42 χρονη μητέρα αυτοκτόνησε, έχοντας να διαχειριστεί το γεγονός ότι παραμένει απλήρωτη εργαζόμενη εδώ και 15 μήνες. Σύμφωνα με πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου, βέβαια, η μη καταβολή μισθών δεν συνιστά βλαπτική σχέση εργασίας. Επίσης, δεν αργεί η μέρα όπου οι συγγενείς ενός αυτόχειρα θα καταβάλλει, ενδεχομένως, και αποζημίωση στην εργοδοσία για τις χαμένες ώρες εργασίας. Αρκεί κανείς να διαβάσει μια άλλη πρόσφατη απόφαση δικαστηρίου, όπου εργαζόμενος-θύμα εργατικού ατυχήματος καλείται να αποζημιώσει το αφεντικό.

Είναι σημαντικό να ιεραρχεί κανείς τα σημαντικά από τα δευτερεύοντα:

Ανεξάρτητα από το τις διάφορες εκτιμήσεις για την πορεία αυτής της κυβέρνησης, για τον κόσμο που νοιάζεται και παλεύει για την δημοκρατία και τα βασικά λαϊκά δικαιώματα, το αληθινό διακύβευμα που η ανάδειξη του ΣΥΡΙΖΑ σε κυβερνητική δύναμη είναι το εξής: Έχει, ή δεν έχει, τελικά νόημα η ψήφος των ανθρώπων, η διεκδίκηση εκ μέρους τους μιας άλλης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας;

Από ό,τι φαίνεται οι εκλογές είναι το τελευταίο οχυρό του συστήματος: όλα τα υπόλοιπα, όλους τους θεσμούς και τους μηχανισμούς τούς ελέγχει λίγο ως πολύ. Θα τού ήταν πολύ βολικό να τις καταργήσει και αυτές, αλλά πρέπει να διατηρήσει τα προσχήματα.

Η αριστερή κυβέρνηση, λοιπόν, σύμφωνα με την αντίληψη τους είναι ένα ατύχημα που πρέπει να διορθωθεί. Και η αντίφαση είναι ότι μπορεί η κοινωνία να εξέλεξε μια αριστερή πλειοψηφία για πρώτη φορά στην Ιστορία, αλλά από πριν το σύστημα έχει βγάλει, όχι την Αριστερά, αλλά την ίδια την εργατική τάξη στην παρανομία!

 

Η στέρηση της εξουσίας βγάζει τον φασισμό από μέσα τους

Αχάριστος ο νεοναζί βουλευτής που τόλμησε να βάλει στο στόμα του τον Νίκο Μπελογιάννη, χαρακτηρίζοντας τον σφαγέα των λαών επειδή, δήθεν, διέταξε την εκτέλεση των ταγματασφαλιτών στον Μελιγαλά. Αχάριστος, επειδή αν υποθέσουμε ότι ο πολιτικός επίτροπος του ΕΛΑΣ στην Πελοπόννησο, τότε, Μπελογιάννης είχε μια κάποια ανάμειξη με τον Μελιγαλά, αυτή θα ήταν μάλλον σωτήρια για τους ρουφιάνους μαυραγορίτες, συνεργάτες των ναζί ιδεολογικούς προγόνους του χρυσαυγίτη.

Και αυτό επειδή η αλήθεια είναι ότι τον Μελιγαλά τον φέραν σε πέρας οι κάτοικοι των τριγύρω περιοχών που είχαν τόσα υποφέρει κάτω από την λαομίσητη εξουσία των χαφιέδων των ναζί. Η αλήθεια είναι ότι το ΚΚΕ, ο ΕΛΑΣ, προσπάθησαν να προστατέψουν τους παραδομένους και εκλιπαρούντες παππούδες του Μιχαλολιάκου. Αλλά, εις μάτην: Η οργή του λαού τούς ξεπέρασε.

Αυτό ακριβώς είναι που καθιστά τους χρυσαυγίτες πέρα από αγνώμονες και αδαείς: Δεν διδάσκονται από την πείρα. Δηλαδή, σε αυτή την περίπτωση θα έπρεπε να έχουν υπόψιν πως την οργή των θυμάτων τους κανένα κόμμα, και κανένας επίτροπος δεν μπορεί να την συγκρατήσει σε πολιτικά πλαίσια. Σε διαπραγματευτικά, δηλαδή, πλαίσια.

Σε αυτή την εποχή ζούμε, πάντως: Όπου κρίνει τον Μπελογιάννη από την θέση του βουλευτή ένας θρασύδειλος φασίστας ο οποίος δεν είχε καν το θάρρος να παραδεχτεί ότι, ναι, στο μπράτσο του το Sieg Heil (Ζήτω η Νίκη, κατεξοχήν χιτλερικό επιφώνημα) το έκανε εν πλήρη συνειδήσει και το υποστηρίζει-αντί να ισχυρίζεται ότι ήταν μικρός και δεν ήξερε τι σημαίνει. Κρίνει τον Μπελογιάννη που αρνήθηκε να αποκηρύξει τα πολιτικά του πιστεύω, την αξιοπρέπεια του δηλαδή, ακόμα και αν το τίμημα, το ήξερε καλά, ήταν ο θάνατος.

Κρίνει, ένας υμνητής τον Χίτλερ, τον πατριωτισμό του Μπελογιάννη, ο οποίος δραπέτευσε από τις γερμανικές Αρχές-όπου τον είχε παραδώσει φυλακισμένο η μεταξική δικτατορία-για να πολεμήσει στην Εθνική Αντίσταση. Και κατόπιν με τον ΔΣΕ, κόντρα στον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό και στις βόμβες ναπάλμ που έσωσαν τότε την »εθνικόφρωνα» δοσίλογη παράταξη.

Είναι θλιβερό και ανησυχητικό, επιπλέον, που σε αυτή την χυδαιότητα της χρυσής αυγής εντοπίζεται και η ΝΔ, η οποία εδώ και καιρό σε ένα μεγάλο και κρίσιμο κομμάτι της κοινωνικής της βάσης ουσιαστικά συνοδοιπορεί με τους νεοναζί. σε έναν αλληλοσυμπληρούμενο ανταγωνισμό για τα πρωτεία στον χώρο της Δεξιάς.

Ας μην ξεχνάμε ότι όλα αυτά εκτυλίχθηκαν κατά την συζήτηση για την σύσταση εξεταστικής των πεπραγμένων ενός σημαίνοντος εκπροσώπου της σημιτικής περιόδου. Πέρα από αυτό, στην ίδια αυτή σημερινή διαδικασία, η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ απουσίαζε. Το ίδιο και εκείνη της ΝΔ. Αντί για αυτό, η εισήγηση του αγορητή της ΝΔ, Δένδια, κινήθηκε στα γνωστά πλαίσια: Άλλα ντ’ άλλων, και προσπάθεια να ρίξει λάσπη στην κυβέρνηση, όχι για να αποδείξει ότι το κόμμα του είναι καθαρό-εξάλλου θα μπορούσε απλά να μην πάρει θέση, εφόσον η υπόθεση αφορούσε το ΠΑΣΟΚ- αλλά για να την εξομοιώσει στην δική τους βρωμιά με ανυπόστατες εικασίες, ανάγοντας τις μηνύσεις που συχνά οι ίδιοι καταθέτουν (π.χ. Μήνυση Άδωνι εις βάρος Πολάκη)…σε ήδη τελεσίδικες αποφάσεις!

Από όλα αυτά, δύο πράγματα μπορεί να συμπεράνει κανείς: Το πρώτο είναι πως στο πρόσωπο του χρυσαυγίτη βουλευτή καθρεφτίζεται ένα μεγάλο κομμάτι της αντιπολίτευσης-έτσι που τα έχουνε χαμένα και τους βγαίνει όλος ο φασισμός από μέσα τους που πέρασαν ήδη δύο χρόνια, δύο μήνες και δύο ημέρες (όπως τις μέτρησε σήμερα, σαν φυλακισμένος, ένα στέλεχος του ΠΑΣΟΚ σε άρθρο του στην Εφ.Συν) μακριά από την εξουσία και από τα αλισβερίσια.

Το άλλο είναι και θετικό, μα και αρνητικό: Το αρνητικό είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, δυστυχώς, σε αυτή την τιτάνια εθνική του προσπάθεια δεν έχει την ευκαιρία να περιμένει τίποτα το εποικοδομητικό από μια αντιπολίτευση που δεν έχει μάθει να παράγει πολιτική. Το θετικό είναι ότι μπορεί και πρέπει να κερδίσει το στοίχημα έναντι της απογοητευτικής ηγεμονικής παραίτησης-αποϊδεολογικοποίησης, και της ισοπέδωσης της λογικής του »όλοι ίδιοι είναι»-και αυτό υποδηλώνουν τόσο οι απανωτές διερευνήσεις σε δικαστικό επίπεδο χρόνιων και βαθιά επιβλαβών σκανδάλων, όσο και οι προτάσεις για την συνταγματική αναθεώρηση. Μπορεί και πρέπει να κερδίσει το στοίχημα εγγράφοντας μια αριστερή, δημοκρατική προοπτική για το μέλλον, μαζί με την αρκετά πιο σύνθετη προσπάθεια οικονομικοπαραγωγικής ανοικοδόμησης της χώρας.

Ανδρέας Μπεντεβής 

«Best practices»

Η επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων θα είναι ΑΝΤΙ-«Best practices» 

Best practice οι μνημονιακές εργασιακές σχέσεις στην Ελλάδα, κατά το ΔΝΤ, λοιπόν. Πάνω από το μισό εργατικό δυναμικό εργάζεται με όρους μερικής απασχόλησης. Περίπου 30% οι ανασφάλιστοι εργαζόμενοι. Ανεργία μη διαχειρίσιμη με κανένα οικονομικοπολιτικό καθεστώς. Και: Ο μη ενεργός οικονομικά πληθυσμός σταθερά μεγαλύτερος από τον ενεργό.

Με όρους κλασικής πολιτικής οικονομίας μια ανεργία που ξεφεύγει του 7%-8% αποτελεί στοιχειώδες όρο χρεοκοπίας. Η Ελλάδα σε κανένα επίπεδο, υπό καμία συνθήκη και με κανένα καθεστώς ή νόμισμα, δεν μπορεί να αποκτήσει την ελάχιστη αυθυπαρξία δίχως μια γενναία παραγωγική ανασυγκρότηση. Δίχως μια βάσιμη πρωτογενή συσσώρευση κεφαλαίου.

Βέβαια η Ελλάδα δεν είναι μια κανονική περίπτωση. Ειδική Οικονομική Ζώνη (ΕΟΖ) επιδιώκουν να την καταστήσουν. Το μόνο που της λείπει είναι…οι επενδυτές που θα το διεκπεραιώσουν στην πράξη, εκμεταλλευόμενοι το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο και το απαραίτητο διαθέσιμο εργατικό δυναμικό. Λησμονούν, κατά τα άλλα, οι νεοφιλελεύθεροι κήρυκες ότι πουθενά στον κόσμο ιδιώτες επενδυτές δεν βοήθησαν να οικοδομηθούν εθνικές ή περιφερειακές οικονομίες, πόσο μάλλον στην εποχή μας-εποχή γενικευμένης κρίσης που είναι και κρίση αποεπένδυσης.

Υπό μια έννοια, βέβαια, η Ελλάδα είναι ήδη ΕΟΖ για ένα μεγάλο ποσοστό του εργατικού δυναμικού που είτε δεν αμείβεται, είτε υποαμοίβεται ή αμείβεται με κουπόνια. Πρόκειται για τις γκρίζες ζώνες της οικονομίας, τους κατά τα λοιπά αόρατους ανθρώπους, τα συνήθως απροστάτευτα και ανεκπροσώπητα στρώματα της εργασίας.

Όταν το πρώτο μνημόνιο χτύπησε κυρίως τους συνταξιούχους και τους δημόσιους υπαλλήλους οι ιδιωτικοί υπάλληλοι που απολάμβαναν ακόμα στοιχειώδεις συμβάσεις εργασίας νομίζανε ότι οι κρίση αφορά το Δημόσιο και ότι δεν έχει σχέση με τις δικές τους απολαβές. Δεν έβλεπαν καν τους διπλανούς τους συναδέλφους πάνω στους οποίους δοκιμάζονταν ήδη οι επερχόμενες μνημονιακές πρακτικές-που αργότερα θα αποκτούσαν και θεσμική προσταγή!

Το ΔΝΤ εκμεταλλεύεται το γεγονός ότι με βάση τα γερμανικά συμφέροντα αποτελεί de facto συνδιαχειριστή της ελληνικής κρίσης. Τον απαραίτητο παγκόσμιο παράγοντα ότι αυτή η κρίση δεν μπορεί να θεωρείται με στενούς όρους ευρωπαϊκή. Εξάλλου έχει αποκτήσει παγκόσμια εμβέλεια η διαμάχη για το εάν η Ελλάδα εντοπίζεται εντός ή εκτός μιας Ευρώπης που ήδη μετασχηματίζεται και από την άποψη των ζωνών εκμετάλλευσης.

Πέρα από δείχτες με τους οποίους ένα κυρίαρχο κράτος μπορεί να επέμβει-γιατί ένα κυρίαρχο κράτος μπορεί να επέμβει ρυθμίζοντας/απαλύνοντας μειώσεις σε συντάξεις και αφορολόγητο και αυτό μπορεί να το κάνει διαμέσου του ελέγχου των τιμών ή, βασικά, με το κράτος πρόνοιας-το ζήτημα των συλλογικών διαπραγματεύσεων είναι ουσιαστικά το σημαντικότερο ζήτημα της εν εξελίξει διαπραγμάτευσης.

Ό,τι θεσπίζεται δύσκολα αναιρείται. Για αυτό και αν από αυτήν την διαπραγμάτευση η κυβέρνηση κερδίσει την επαναφορά των συλλογικών διαπραγματεύσεων αυτό θα αποτελεί πρώτης γραμμής νίκη!

Επειδή αυτό είναι το σημείο όπου συγκρούονται πιο πολύ από όλα δύο αντιθετικοί κόσμοι: το νεοφιλελεύθερο μέτωπο, που την απαξίωση της εργασίας την ενσωματώνει σαν βασικό δομικό στοιχείο της ιδεολογικής του κυριαρχίας. Ο κόσμος της εργασίας, η Αριστερά, που η υπεράσπιση της εργασίας, η θεσμική κατοχύρωση του συλλογικού της χαρακτήρα, αποτελούν αυτονόητους όρους ύπαρξης.

Ειδικότερα στην Ελλάδα με τον αποσαθρωμένο κοινωνικό/ταξικό ιστό, με την τεράστια κρίση εκπροσώπησης, οι συλλογικές διαπραγματεύσεις στην πραγματικότητα αποτελούν αναγκαίο όρο μιας γενικότερης αναδιάταξης της ταξικής διάρθρωσης και των συσχετισμών εντός αυτής-όπως και ένα σοβαρό βήμα επανασύστασης της κοινωνίας στην βάση της.

Όλα αυτά τα γνωρίζει καλά το ΔΝΤ-όπως τα γνωρίζουν και οι νεοφιλελεύθερες ευρωπαϊκές ελίτ. Γνωρίζουν, εξάλλου-και αν δεν το γνωρίζουν σίγουρα θα το συμπεραίνουν και από τις τοποθετήσεις της ΝΔ-ότι ο κόσμος της εργασίας αποτελεί την μεγάλη βάση όπου εδράζεται η κοινωνική συμμαχία που εκφράζει αυτή η κυβέρνηση. Αν θέλει να την χτυπήσει κανείς, δεν έχει παρά να χτυπήσει τα κοινωνικά στρώματα που εκπροσωπεί.

Από την εξίσωση αυτήν, πρωταρχικό μέρος της γενικότερης εξίσωσης στην οποία εμπλέκονται σταθερά ευρύτεροι παράγοντες, λείπει δυστυχώς μια μόνιμη και συγκροτημένη θεσμικά παρέμβαση από την μεριά του κόσμου της εργασίας.

Αυτόν τον ρόλο καλείται να δικαιώσει η κυβέρνηση αυτή-και οι συλλογικές διαπραγματεύσεις, αν τις κερδίσει, θα αναδιατάξουν τους όρους με τους οποίους παίζεται το πολιτικό παιχνίδι, καθώς και εν γένει η ίδια η κοινωνική αναπαραγωγή.

Ανδρέας  Μπεντεβής

ΔΥΟ ΧΡΟΝΙΑ ΣΥΡΙΖΑ: ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΟΝΤΡΑ ΣΤΙΣ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ

Υπάρχουν δύο αφετηρίες από όπου μπορεί κανείς να ερμηνεύσει την πορεία των δύο χρόνων κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ: Η πρώτη είναι από την άποψη του ιδιαίτερου συμφέροντος και των επιμέρους ιδεολογικών προτύπων. Η δεύτερη είναι από την άποψη μιας όσο γίνεται αντικειμενικής μελέτης πάνω στην εξέλιξη της κρίσης ταυτότητας του νεοελληνικού κοινωνικού σχηματισμού -και της θέσης της κυβέρνησης, με ό,τι αντιπροσωπεύει, μέσα σε αυτήν ακριβώς την κρίση.

Όσο να ναι, αυτή η κυβέρνηση, που έσπασε πολλαπλά ταμπού με την εκλογική της νίκη-βασικά το μεταπολεμικό ταμπού ότι η Αριστερά δεν μπορεί να κυβερνήσει, αλλά και τον μεταπολιτευτικό κύκλο εναλλαγής στην εξουσία-αξίζει να ιδωθεί σε σχέση με τις προϋποθέσεις που την ανέδειξαν, και τα ιστορικά παράγωγα αυτών των όρων. Κάτι που σπάνια συμβαίνει, όσο και αν η πορεία της »πρώτης φοράς Αριστεράς» τροφοδοτεί με διαρκή εμπειρικά δεδομένα για το σύνολο των κοινωνικών αντιθέσεων. Για όποιον/α θέλει να το δει έτσι, ασφαλώς.

Το 2015 υπήρξε το έτος όπου αναδείχτηκαν τα αντικειμενικά όρια της θέσης της χώρας στον διεθνή καταμερισμό εργασίας και εξουσίας, τουλάχιστον ως τότε. Πολύμηνη διαπραγμάτευση. Στάση πληρωμών. Ατελέσφορη προσπάθεια να ανιχνευτούν τα περιθώρια προσέγγισης με τον έτερο ιμπεριαλιστικό πόλο (Κίνα-Ρωσία). Μετά τον Ιούλιο του 2015 χάσκει μια μεγάλη αλήθεια, που όμως έπρεπε να αποκαλυφτεί: Η Ελλάδα δεν μπορεί να απειλήσει τους δανειστές της. Η κρίση της, εξάλλου, αποτελεί ένα κομμάτι των ανταγωνισμών τους ακριβώς. Η θέση της στον χάρτη, σε μια περιοχή ευρύτερων αποσταθεροποιητικών εξελίξεων, παράγει δύο δεδομένα: την καθιστά εξαιρετικά ανασφαλή-αλλά και κομβική. Η κυβέρνηση εκμεταλλεύτηκε όσο μπορούσε αυτόν τον δεύτερο παράγοντα. Η έκτοτε στρατηγική του ΣΥΡΙΖΑ, αναπόφευκτα αλλά ορθά, προσεγγίζει μια βήμα το βήμα προσπάθεια βελτίωσης της διαπραγματευτικής θέσης της χώρας, χρησιμοποιώντας τα παράγωγα της πρώτης σύγκρουσης, έστω και της ήττας εκείνης. Κι είναι ένα ζήτημα πολύ δύσκολο αν τα καταφέρνει, έστω και έτσι.

Λέγεται συχνά ότι το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος αντεστράφη. Τίποτα, όμως, στην πολιτική, και στην ταξική πάλη, ακόμα, δεν είναι πάντα εκείνο που φαίνεται με γυμνό μάτι: Στην πραγματικότητα το δημοψήφισμα ενέταξε ξανά στον παγκόσμιο χάρτη το έθνος-κράτος μας -που ήταν ξεγραμμένο σαν τέτοιο- έβαλε τον ελληνικό λαό στο προσκήνιο της πάλης όλων των λαών, ενίσχυσε τις προϋποθέσεις ευρύτερων πολιτικών συμμαχιών στην Ευρώπη ώστε να αλλάξουν οι συσχετισμοί εντός της, τέλος, προκάλεσαν ένα βαθύ ρήγμα στην γερμανική ηγεμονία.

Οι όροι, όμως- τόσο οι εξωτερικοί, όσο και οι εσωτερικοί- της μνημονιακής υπαγωγής, της χρεοκοπίας, ουσιαστικά, της Ελλάδας δεν μπορούσαν και δεν μπορούν να αρθούν με μια πολιτική απόφαση. Επειδή δεν είναι θέμα μιας απόφασης, αλλά μια πολυπαραγοντική συνάρτηση τόσο των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών που προχωράνε καθιστώντας τον κόσμο περιφέρεια των επιμέρους στρατοπέδων του, όσο, ασφαλώς, της διάρθρωσης του εγχώριου συστήματος, του εξαρτησιακού του χαρακτήρα.

Ως προς αυτό: Σπάνια αναδεικνύονται οι αληθινοί κρισιακοί όροι που οδήγησαν στο μνημόνιο. Ισχύει, ασφαλώς,ως ένα σημείο, ότι ένα πρόβλημα ιδιωτικού τραπεζικού χρέους μεταμορφώθηκε σε πρόβλημα δημόσιου χρέους. Ισχύει ότι τα παράγωγα της κρίσης του υπερδιογκωμένου χρηματοπιστωτικού τομέα επιτίθενται με λύσσα τις οικονομίες του πλανήτη, στα πλαίσια των δικών τους αδιεξόδων. Αλλά μια συνεπής ταξική ανάλυση δεν μπορεί να αρκείται σε καταγγελίες. Επειδή, πολύ απλά, η αντιστροφή αυτής της πορείας πραγμάτων δεν σχετίζεται σε τίποτα με τους όρους που αυτή ακριβώς η χρηματοπιστωτική εξουσία προσάρμοσε/αλλοτρίωσε τις κοινωνίες: Απαιτεί μια συνολική πρόταση για τις παραγωγικές δυνάμεις/σχέσεις και την ταξική διάρθρωση της κοινωνίας. Τις βαθιές μετατροπές που απαιτεί ο σοσιαλισμός και στα δύο αυτά επίπεδα.

Καμία δύναμη της Αριστεράς-πέρα από την αγωνιστικότητα ή την εντιμότητα τους- δεν προσεγγίζει στο ελάχιστο αυτά τα ζητήματα. Δίνουν την εντύπωση ότι αρκεί να παράγει ο καπιταλισμός και εμείς να μοιράζουμε δίκαια. Λίγο, η ως πολύ, ότι το ζήτημα του χρέους είναι ένα νομικό, ή τεχνικό ζήτημα. Ότι μπορεί, με έναν μαγικό τρόπο, η χώρα και να γίνει μια σοσιαλιστική νησίδα στον κόσμο, και παράλληλα να μην αλλάξει τίποτα σε σχέση με το εγχώριο βιοτικό επίπεδο, ή αναφορικά με τις γεωπολιτικές συνθήκες τριγύρω της. Εκτός από την Αριστερά λείπει, όχι μόνον εδώ, αλλά σε διεθνές επίπεδο, η άμεση υλική δύναμη, οι τάξεις των εργαζομένων δηλαδή, που να τροφοδοτήσουν με θετικές λύσεις αυτό το πρόβλημα.

Εξάλλου, η κοινωνία θυμάται την Αριστερά μόνο όταν κινδυνεύει. Αυτή είναι η μοίρα της Αριστεράς και η κοινωνική, η πολιτική της καταγωγή! Και έτσι έχουμε ένα κόμμα της Αριστεράς στην θέση της ιστορικής ευθύνης σε μια εξαιρετικά δύσκολη και οριακή στιγμή της νεοελληνικής ιστορίας. Ένα κόμμα που επιχειρεί, με αντιφάσεις, λάθη, αδυναμίες ενδεχομένως, να απαντήσει σε ένα κάρο προβλήματα και αδιέξοδα που έχουν συσσωρευτεί στον προβληματικό νεοελληνικό κοινωνικό σχηματισμό. Στον οποίο, ας το έχουμε αυτό υπόψιν μας, ουσιαστικά δεν υπάρχει ούτε εθνική αστική τάξη για να συμμαχήσεις, ούτε συγκροτημένη εργατική τάξη με συνείδηση και χτισμένες οργανωτικές δομές που να την εκφράζουν. Στον οποίο, ας μην το ξεχνάμε, μέχρι πριν από μόλις 7-8 χρόνια εκδηλωνόταν σε ποσοστά 85%-90% η συναίνεση στο αφήγημα για την »ισχυρή Ελλάδα του ευρώ-την Ελλάδα ηγεμόνα των Βαλκανίων».

Υπάρχει, ακόμα, μια πελώρια μεσαία τάξη, η παραδοσιακά συντηρητική και αντιδραστική τάξη-σύμμαχος της άρχουσας τάξης και υλική δύναμη του μεταπολιτευτικού συστήματος -η οποία, και αν ακόμα συρρικνώθηκε κατά το 1/3 της, εξακολουθεί να κάνει πολύ φασαρία, να καθορίζει τον δημόσιο λόγο και να κάνει τις δικές της ανάγκες να παρουσιάζονται σαν συνολικές προτεραιότητες. Για να μην επεκταθούμε πολύ, αρκεί ίσως να παρατεθούν ορισμένα στοιχεία ως προς αυτό: Εκτός από την παρασιτική άρχουσα τάξη, επί 20 χρόνια και πλέον στην Ελλάδα η κατανάλωση αντιστοιχούσε στο 70% του ΑΕΠ-σε αντίθεση με την παραγωγή που αντιστοιχούσε στο 30%.

Ακριβώς αυτό το μοντέλο χρεοκόπησε εις βάρος του κόσμου της παραγωγικής εργασίας. Στις κοινωνίες του »νεοφιλελεύθερου εκσυγχρονισμού», στις κοινωνίες των 2/3, οι κυρίαρχες ταξικές συμμαχίες δεν έζησαν-και ζουν ακόμα, περιορισμένες απλώς στο 1/3, ποσοστό που αποτυπώθηκε καθαρά στο δημοψήφισμα-δεν έζησαν, λοιπόν, απλώς εις βάρος των χαμηλότερων στρωμάτων-διαμορφώνοντας στα μέτρα τους το σύνολο των τιμών, των αναγκών, των προτεραιοτήτων σε ολόκληρο το φάσμα της κοινωνικής οργάνωσης-στην πραγματικότητα έχουν ήδη υποθηκεύσει το μέλλον για τις ερχόμενες τρεις γενιές!

Ένα τέτοιο παρασιτικό μοντέλο δεν μπορεί να εκπροσωπεί μια σοβαρή χώρα. Είτε με ευρώ, είτε με εθνικό νόμισμα. Και σίγουρα όχι μια σοσιαλιστική χώρα. Η αναλογία 70% κατανάλωση-30% παραγωγή είναι μια αναλογία που εκφράζει μαι χώρα-φούσκα. Και οι μνημονιακές επιταγές αναφέρονται στην αντιστροφή αυτού του κλάσματος. Η αντιστροφή αυτή, από το 2009 μέχρι το 2014 σαν μνημονιακή πολιτική επιλέχτηκε να γίνει με μια ανεπανάληπτη για χώρα σε συνθήκες ειρήνης συρρίκνωση του ΑΕΠ εις βάρος των χαμηλών στρωμάτων, εις βάρος της παραγωγικής εργασίας, εις βάρος του δημόσιου χώρου. Αυτή υπήρξε η ιστορία των κυβερνήσεων από τον ΓΑΠ μέχρι και τον Σαμαρά.

Υπάρχουν πολλά παραδείγματα για να αντιληφθεί κανείς ότι ο ΣΥΡΙΖΑ προσπαθεί να προχωρήσει αυτήν την προσαρμογή κι αντιστροφή του κλάσματος, αλλά αυτήν την φορά εις βάρος των στρωμάτων που έμειναν ανέγγιχτα-ακριβώς εκείνα τα στρώματα που ευθύνονται περισσότερο για την χρεοκοπία της χώρας. Τα υψηλά μεσοστρώματα και προς τα πάνω. Ο ΣΕΒ χαρακτήρισε, όχι άδικα, τον προϋπολογισμό του 2017 ως τον πιο ταξικό προϋπολογισμό στην νεοελληνική ιστορία (αυτό φαίνεται είναι σωστό, αν αναλογιστεί κανείς ότι ο Μητσοτάκης χαρακτηρίζει παρομοίως αυτήν την κυβέρνηση σαν τη χειρότερη που υπήρξε-μιλάει ασφαλώς για την τάξη του).

Οπωσδήποτε η βελτίωση της αξιακής θέσης του κόσμου της εργασίας δεν είναι μια εύκολη υπόθεση σε συνθήκες όπου δεν είναι εφικτή μια σοβαρή πρωτογενής συσσώρευση κεφαλαίου. Αλλά είναι πάντα και υπό όλες τις συνθήκες, μια μακρόχρονη διαδικασία έτσι και αλλιώς στην αντιθετική ενότητα κεφάλαιο-εργασία, να αναδειχτεί κυρίαρχος ο πόλος της εργασίας. Η επαναθεμελίωση των συλλογικών συμβάσεων θα είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό βήμα. Το ζήτημα του γενικού μισθού, όμως, δεν λύνεται σύντομα, και εξάλλου άπτεται μιας γενικότερης αναπροσαρμογής του αναλογιών ανάμεσα στον ανώτερο και στον κατώτερο μισθό, στις καταναλωτικές συνήθειες, και στις τιμές των εμπορευμάτων, ακόμα, φυσικά και της ανταποδοτικότητας του δημόσιου τομέα, τον δωρεάν χαρακτήρα του.

Όχι, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν προχωρά προς τον σοσιαλισμό. Δεν περιμένουμε κάτι τέτοιο, με αυτήν ταξική διάρθρωση, με αυτές τις ελλειμματικές στο μέσο επίπεδο πολιτικής αντίληψης και οργάνωσης, σε αυτήν την αστική δημοκρατία. Προσπαθεί να αντιστρέψει τους όρους της μνημονιακής υπαγωγής, ίσως θα έλεγε κανείς, με όχι και τόσο επιθετικούς όρους όσο θα έπρεπε εις βάρος των ανώτερων μεσοστρωμάτων-αλλά ας έχουμε υπόψιν ότι δεν έχει και κανέναν σύμμαχο ως προς αυτό, ακόμα και η Αριστερά τον πολεμά διαρκώς!

Ο ΣΥΡΙΖΑ, εντούτοις, πρέπει να προσανατολιστεί περισσότερο στην παραγωγική αναδόμηση της χώρας, παράλληλα με την εξάρθρωση του παρασιτισμού και την σεισάχθεια εις βάρος της αστικής τάξης και των συμμαχικών της στρωμάτων. 80 δις έχουν φάει μόνο από το ΕΣΥ! Σε δεκάδες δις ευρώ, ακόμα, υπολογίζονται οι μαύρες καταθέσεις στο εξωτερικό. Τα ΜΜΕ, τα θαλασσοδάνεια, ακόμα, τα τρίγωνα της διαπλοκής-σε όλα αυτά τα αμαρτωλά σημεία η κυβέρνηση έχει ήδη ξεκινήσει την μάχη ώστε να κοινωνικοποιήσει για λογαριασμό του ελληνικού λαού τα απολεσθέντα κεφάλαια-την χαμένη του δικαιοσύνη.

Και είναι γεγονός ότι μπορεί και πρέπει να ολοκληρώσει όλες τις πτυχές των προσπαθειών της. Το ηθικό της πλεονέκτημα παραμένει: Επί δυο χρόνια οι εχθροί της-οι πολλαπλοί, όσο ποτέ άλλοτε δεν συνέβη με μια κυβέρνηση-την ξεψαχνίζουν από πάνω μέχρι κάτω, αλλά ίχνος βρωμιάς δεν μπορούν να της προσάψουν. Σε αντίθεση με τις δικές τους βρωμιές που βγαίνουν στο φως με καταιγιστικό ρυθμό. Και βγαίνουν επειδή η κάθε προσπάθεια εξυγίανσης του δημόσιου τομέα γίνεται ακριβώς μόνο ξηλώνοντας το παρασιτικό πλέγμα που τον είχε καταστήσει λάφυρο του. Για αυτό και θέλει τον χρόνο της η προσπάθεια.

Θαύματα δεν μπορεί να κάνει η κυβέρνηση, αλλά το παλεύει, και εν πάση περιπτώσει, έστω και επειδή έχει ισοπεδώσει τους μεταπολιτευτικούς όρους εναλλαγής στην διαχείριση της εξουσίας-έχει προχωρήσει την Ιστορία ένα βήμα μπροστά. Και παράγει, είπαμε και στην αρχή, πολλά συμπεράσματα για τις κοινωνικές αντιθέσεις σαν Αριστερά που δεν καταγγέλλει από την σιγουριά της αντιπολίτευσης, αλλά χρεώθηκε την ευθύνη από την θέση της διαχείρισης.

Από αυτήν την άποψη δεν ζούμε μόνο σε κρίσιμους καιρούς για την Αριστερά-όπως αρέσκονται καταστροφικά να αναφέρονται στον ΣΥΡΙΖΑ οι εξ αριστερών επικριτές τους-αλλά μπροστά σε μια μεγάλη ευκαιρία που γίνεται ήδη Ιστορία σε σχέση με την αληθινή ταξική πάλη των αληθινών ταξικών αντιθέσεων. Και αξίζει να υποστηρίξει προωθητικά κανείς την κυβέρνηση σε αυτήν την υπόθεση, πιο πολύ από ποτέ όσο περνά ο καιρός, ενάντια σε όλους τους εχθρούς της.

Και ενάντια σε όλα τα εγχώρια και διεθνή κέντρα που την υπονομεύουν λογαριάζοντας την σαν μια ιστορική, και παγκόσμια, ακόμα, παραφωνία. Ιδιαίτερα καθώς η παγκόσμια κρίση διαμορφώνει νέους ανταγωνιστικούς όρους, ακόμα πιο επιθετικούς, σε ιδεολογικό, πολιτικό και οικονομικό επίπεδο, όρους που αναπόφευκτα καθιστούν εξαιρετικά σύνθετο το τοπίο στην Ευρώπη και στον κόσμο-και ακόμα πιο επισφαλή την θέση της Ελλάδας σε αυτόν.

Ανδρέας Μπεντεβής

 

Πρόεδρος Τράμπ: Τα αδιέξοδα της κρίσης ωρίμασαν-και σάπισαν

Η επικράτηση του φαινομένου Τράμπ οριοθετεί την εποχή μας, κυρίως σε σχέση με την ίδια την εμφάνιση του, την κοινωνική του βάση, και την ανάπτυξη του στα πλαίσια της φανερά πολύπλευρης και αδιέξοδης κρισιακής εξέλιξης του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού.

Σήμερα φτάσαμε στο ιστορικό σημείο όπου φαίνεται να κλείνει ένας κύκλος που άνοιξε το 1989 με την νεοφιλελεύθερη κεφαλαιοκρατική επανένωση του κόσμου. Ένα σημείο αντιδραστικής αμφισβήτησης του παγκοσμιοποιημένου νεοφιλελευθερισμού, παράλληλα με την χρεοκοπία τόσο των οικονομικών του υποσχέσεων, όσο και των ιδεολογικών του αιχμών για τα ατομικά δικαιώματα, τα οποία ανέδειξε μάλιστα στην εμπροσθοφυλακή της αντιπαράθεσης του με τον σοσιαλισμό! Το γεγονός ότι φτάσαμε σε αυτό το σημείο, αλλά την απάντηση προσπαθούν να δώσουν νέες ακραίες συντηρητικές δυνάμεις αποτελεί μια τεράστια πρόκληση για την Αριστερά παγκοσμίως.

Η εκλογή Τράμπ είναι ο επόμενος, κεντρικός, κρίκος στην αλυσίδα του Brexit-με το οποίο μοιάζει τουλάχιστον ως προς την επίφαση της ψήφου ενάντια σε ένα συγκεκριμένο κατεστημένο-και της ανάδειξης του νεοφασισμού σε πολιτικό διαχειριστή της κρίσης στην Ευρώπη. Κοινό σημείο αυτών των επεισοδίων αποτελεί το γεγονός ότι αυτή την πορεία την καθοδηγούν κομμάτια των αστικών τάξεων με την συμμαχία μεσοστρωμάτων και-το πιο σημαντικό-διευρυμένων κομματιών της εργατικής τάξης. Αποκλεισμένης, ή και ενσωματωμένης.

Η ταξική και ιδεολογική βάση του νεοφασισμού

 Παράλληλα με την ανάλυση των σημαινομένων του φαινομένου Τράμπ στο ιδεολογικό εποικοδόμημα της Αμερικής και του κόσμου πιο σημαντική κρίνεται η εξέταση των ταξικών/κοινωνικών χαρακτηριστικών που ανέδειξε. 

Είναι συντριπτικά τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της εκλογικής του επιρροής: λευκοί, μεσαίας και κατώτερης μόρφωσης και οικονομικής θέσης Αμερικάνοι, λευκά εργατικά στρώματα και άνεργοι, μικρή ιδιοκτησία των μικρών πόλεων. Είναι εξίσου ενδεικτικό ότι η υπεροχή της Κλίντον σε κοινωνικές ομάδες όπως η παραδοσιακή βιομηχανική εργατική τάξη, οι ισπανόφωνοι, οι αφροαμερικάνοι και οι ασιάτες Αμερικάνοι αποδείχθηκε ψαλιδισμένη σε σχέση με την συνηθισμένη δυναμικών των Δημοκρατικών. Και το πιο παράδοξο είναι ότι αυτή η δυναμική, σε αυτά ακριβώς τα πιο καταπιεσμένα κοινωνικά στρώματα, είναι που της έδωσαν την νίκη εις βάρος του Σάντερς-του οποίου ο ριζοσπαστικός λόγος, σε μια ακόμα αρνητική παραδοξότητα της εποχής, υστέρησε εκεί που θα έπρεπε κανονικά να είναι σαρωτικός.

Ακόμα και αν δεν κέρδιζε ο Τράμπ, η όλη του εμφάνιση και η εκλογική του βάση αναδεικνύουν βασικά ότι η νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση στην εξαιρετικά οριακή της κρισιακή φάση σπρώχνει κρίσιμες κοινωνικές μάζες προς την εθνικιστική αναδίπλωση, και σε έναν νέου τύπου συντηρητισμό, που χτίζει ηγεμονίες υπερφαλλαγγίζοντας την απέχθεια έναντι του πανίσχυρου χρηματοπιστωτικού συστήματος και συνάμα αυτές τις ίδιες τις προοδευτικές κατακτήσεις της κοινωνίας που εκείνο ακριβώς εχθρεύεται και καταργεί.

Με λίγα λόγια ο αποκοινωνικοποιημένος, αποϊδεολογικοποιημένος άνθρωπος των νεοφιλελεύθερων κεφαλαιοκρατικών κοινωνιών, εξωθημένος από την καθολική τους κρίση ανοίγει την πόρτα…και δεν μπορεί παρά να πέσει πάνω σε έναν Τράμπ. Και αυτό, δυστυχώς, αποκτά πλέον διαταξική και διαφυλετική χροιά. Το φαινόμενο Τράμπ δεν αφορά την Αμερική, ούτε και εμφιλοχωρεί σε αυτήν μονάχα. Αποτελεί την πιο ωμή απαίτηση ενός κομματιού της κοινωνίας να καταργηθούν όλες οι προοδευτικές αντιθέσεις του έθνους κράτους, όπως αυτές κατακτήθηκαν από την ανθρωπότητα στην ιστορική της πορεία, και να αντικατασταθούν από εξατομικευμένους ιδιώτες ή αυθαίρετες επιμέρους συντηρητικές ομαδοποιήσεις, με ακραία επιθετικό προσδιορισμό. Άλλοτε οριοθετημένων με βάση την τάξη, άλλοτε με βάση την γεωγραφική καταγωγή, άλλοτε με βάση το χρώμα του δέρματος. Ή, ακόμα και πέρα από αυτά. Τα πρωτεία, εξάλλου, τα κρατά το ύψος του τραπεζικού λογαριασμού.

Αυτός είναι ο ναζισμός της νέας εποχής: Διαφέρει από τον χιτλερισμό, στον βαθμό που ο πυρήνας του ναζισμού αφορούσε σε έναν εξουσιαστικό συγκεντρωτισμό με επίκεντρο το κράτος. Ο σημερινός ναζισμός συνδέεται με τον ολοκληρωτισμό των νεοφιλελεύθερων αξιών. Με βάση αυτές το κράτος πρέπει να απολέσει και τις ύστατες αναδιανεμητικές του μορφές. Την ιδεολογική του ισχύ, σαν σύνολο αντιτιθέμενων τάξεων. Η καταστολή και ο φανατισμός των ηλιθίων είναι η νέα ιδεολογία. Ο λαϊκισμός, η βαθιά αποδιάρθρωση της γνώσης και η επικέντρωση στα πιο ζωώδη από τα ένστικτα των μαζών τα απλά, καθημερινά του εργαλεία.

Αυτό αντιστοιχεί σε πολιτικό επίπεδο στο φαινόμενο ότι οι δισεκατομμυριούχοι βγάζουν από την άκρη όχι απλά τους παραδοσιακούς πολιτικούς, μα την ίδια την πολιτική, σαν παρωχημένα και αποτυχημένα μοντέλα διαχείρισης της κοινωνίας των ιδιωτών. Που ένα κομμάτι της πλέον διεκδικεί να αυτοκαταργηθεί, ακόμα και σαν τέτοια. Για ποιον λόγο μία πλούσια πολιτεία να συνυπάρχει με μία φτωχή; Για ποιον λόγο να συνυπάρχουν οι αστοί με τους προλετάριους, όταν πλέον οι πρώτοι αναπαράγονται σαν τάξη και δίχως την εκμετάλλευση της εργασίας; Η εργασία και οι φορείς της τείνουν όχι απλά να είναι άχρηστοι αναφορικά με την αναπαραγωγή του συστήματος, αλλά ουσιαστικά και περιττοί σαν τάξη. Δεν υπάρχει λόγος να μοιράζονται το ίδιο έδαφος, την ίδια σημαία με τους πλούσιους, ακριβώς όπως δεν πρέπει να μοιράζονται όχι τα δικά τους νοσοκομεία, αλλά ούτε καν άλλα, κρατικά, με »δημόσιο» χρήμα.

Αυτά είναι τα πολιτικά συμφραζόμενα του φαινομένου Τράμπ. Το περιεχόμενο τους είναι ενεργό, θα ήταν ενεργό ακόμα και αν έχανε στις εκλογές. Και είναι ενεργό ανεξάρτητα αν καταφέρει να εκδηλώσει αυτό το περιεχόμενο κατά την διάρκεια της προεδρίας του.

 Απομονωτισμός,-ή μια βαθύτερη περιφερειοποίηση του κόσμου;

Τόσο το φαινόμενο Τράμπ όσο και οι δημοκρατικές αντιστάσεις σε αυτό θα έχουν αντικειμενική την επιρροή τους σε όλον τον δυτικό κόσμο. Και όχι μόνο έμμεσα, μια και η αμερικάνικη εξωτερική πολιτική αναφέρεται σε μια σειρά από κρίσιμες μάχες, νομισματικές, εμπορικές, πολεμικές σε όλες σχεδόν τις ηπείρους. Και με hot spot την δική μας γειτονιά.

Ο Τράμπ υποσχέθηκε στους Αμερικάνους αναδίπλωση και απομονωτισμό. Αλλά, αυτό αφορά περισσότερο την δήθεν μάχη που θα δώσει για να προστατεύσει την εργατική τάξη των ΗΠΑ από τις συνέπειες της πλήρους απελευθέρωσης του Κεφαλαίου. Ως προς την εξωτερική του πολιτική ο Τραμπ μάλλον αντιπροσωπεύει περισσότερο το κλασικά ρεπουμπλικάνικο δόγμα της defacto ύπαρξης αλλεπάλληλων διαφοροποιημένων οικονομικών και πολιτιστικών ζωνών στον πλανήτη-με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε σχέση με την αντιμετώπιση προβλημάτων που μπορεί κομμάτια από αυτό το σώμα να προκαλέσουν στην αμερικάνικη ηγεμονία.

Υπό αυτή την έννοια είναι ακόμα ένα βήμα πιο μπροστά από την »αμερικανοποίηση» του κόσμου με νεοφιλελεύθερο μανδύα-και με υποκινημένες αποσταθεροποιήσεις όπου χρειαστεί- στρατηγική με βάση την οποία οι Δημοκρατικοί διεκδίκησαν να διευρύνουν την ηγεμονία των ΗΠΑ στον κόσμο από την περίοδο Κλίντον, με παράδειγμα ως προς τις αντιτιθέμενες αυτές στρατηγικές τα πεπραγμένα της ενδιάμεσης περιόδου Μπους (που, ας το έχουμε υπόψιν, κι εκείνος είχε εκλεγεί πρόεδρος πάνω στην βάση του απομονωτισμού!).

Είπε κάποια στιγμή ότι θα σκουπίσει τον ISIS μέσα σε ένα μικρό διάστημα, »με έναν τρόπο που δεν θα σας αποκαλύψω ακόμα». Πέρα από αυτό, ακόμα και αν ο Τράμπ ολοφάνερα δεν απολάμβανε προεκλογικά την στήριξη του στρατο-βιομηχανικού συμπλέγματος, δεν μπορούμε να είμαστε καθόλου σίγουροι ότι αυτό δεν θα επιχειρήσει να τον εντάξει στην διαδρομή των συμφερόντων του, του πραγματικού κόμματος που κάνει κουμάντο στην Αμερικάνικη εξωτερική πολιτική, του »Κόμματος του Πολέμου». Υπάρχουν πολλές δυνατότητες να σύρουν τον Τραμπ σε καταστάσεις που δεν θα το περίμενε και ο ίδιος. Αν δεν το θελήσει, και αν δεν το περιμένει ήδη, ασφαλώς. Τόσο εκείνοι, όσο και οι διεθνείς ανταγωνιστές των ΗΠΑ.

Από αυτή την άποψη, ακόμα και αν πρόκειται και για μια ενδοαστική αντιπαράθεση, αυτή παραμένει εξαιρετικά επικίνδυνη έτσι και αλλιώς.Το ίδιο το οικονομικό πρόγραμμα του Τράμπ είναι ένα ετερόκλητο ταξικό μείγμα, στο οποίο το τεράστιο στρατο-βιομηχανικό σύμπλεγμα υποτίθεται ότι πρέπει να παραμεριστεί: Θέλοντας να υπερασπιστεί το κομμάτι της αστικής τάξης που εκπροσωπεί και τον στήριξε, θέλοντας να φανεί συνεπής προς την εκλογική του βάση-στην οποία υποσχέθηκε νέες θέσεις εργασίας στον τομέα των υποδομών-, παράλληλα υπόσχεται σκληρό μονεταρισμό, ελάφρυνση της φορολόγησης για τις επιχειρήσεις, με άρση της χαλαρής ομολογιακής πολιτικής Ομπάμα η οποία αρκετά τρις δολάρια στην αγορά, και με αναίρεση-αυτό είναι το πιο φιλόδοξο και πιο περίεργο- όχι μόνο των νατοϊκών υποχρεώσεων των ΗΠΑ στην Ευρώπη, ή την όλη στρατηγική επωμισμού της στρατιωτικοποίησης του Ειρηνικού, αλλά και υπονοώντας σε ανύποπτο χρόνο την ολική επαναδιαπραγμάτευση της εξυπηρέτησης του ίδιου του χρέους τους προς την Κίνα!

Ώριμη η κατάσταση, επιτακτικά τα καθήκοντα-αριστερό κενό

Τα αδιέξοδα του συστήματος ωρίμασαν και σάπισαν-αλλά ας μην μας πιάνει η απόγνωση. Τα 13 εκ. ψηφοφόρων του Σάντερς αποτελούν μια εξαιρετικά δυναμική μάζα που μπορεί να εμβρυουλκήσει ένα νέο δημοκρατικό κίνημα στις ΗΠΑ-ήδη έχει ξεκινήσει την πορεία του, με σαφή πολιτικά και ταξικά χαρακτηριστικά. Η ορθή στάση του Σάντερς να στηρίξει επίσημα και θετικά την Κλίντον, εξάλλου, δεν την εξώθησε μόνο στην υιοθέτηση ενός μεγάλου μέρους του δικού του προγράμματος, αλλά είναι σε θέση να καταστήσει την όλη του παρακαταθήκη σε εξαιρετικά σοβαρό παράγοντα των εξελίξεων στο ίδιο το Δημοκρατικό κόμμα, ή σε ένα νέο πολιτικό σχηματισμό.

Από την μητρόπολη του κεφαλαιοκρατικού κόσμο έρχονται μηνύματα πόλωσης και όξυνσης των ταξικών/κοινωνικών αντιθέσεων και ανταγωνισμών. Υπό αρνητικό πρόσημο, όμως όλα είναι ανοιχτά-αρκεί να συγκροτηθεί μια νέα αριστερή θεωρία που να ξεπεράσει ιδεολογικά τον νεοφιλελευθερισμό και τον τύπο ανθρώπου και κοινωνιών που έχει χτίσει.

Εδώ ακριβώς είναι που μια σειρά από ερωτήματα αναδεικνύονται σε σχέση με το κενό της αριστερής θεωρίας, που εντοπίζεται παντού στον κόσμο, να απαντήσει στα ιδιαίτερα ταξικά χαρακτηριστικά όπως εμφανίζονται στις πιο ανεπτυγμένες οικονομίες. Κενό που εξελίσσεται τάχιστα σε κενό ερμηνείας και αντιμετώπισης της ανόδου της λαϊκιστικής ακροδεξιάς και επιρροής της στην εργατική τάξη σε μια σειρά από μητροπολιτικές κεφαλαιοκρατικές κοινωνίες.

Ουσιαστικά σήμερα ο νεο-εθνικισμός αναδεικνύει άθελα του ένα ζήτημα που απασχόλησε καίρια το διεθνές επαναστατικό κίνημα πριν από έναν αιώνα, και που σήμερα, ενώ είναι κομβικό όσο ποτέ, φαίνεται να μην απασχολεί την Αριστερά: Είναι εφικτό, βιώσιμο και θεμιτό το σπάσιμο της αλυσίδας του διεθνούς καταμερισμού εργασίας από ένα κράτος, ή από έναν συνασπισμό κρατών; Και ακόμα, ύστερα από την ιστορική πορεία προς την παγκοσμιοποίηση, συναρμόζει με μία σύγχρονη αριστερή θεωρία να  αρνείται την ιστορική της διάσταση σαν βήμα της ανθρωπότητας, έστω και σαν κομμάτι της ανάπτυξης του κεφαλαίου; Από άποψη μαρξικής διαλεκτικής η άρνηση των βημάτων της ιστορίας είναι απαράδεκτη και ανεδαφική. Τις αντιθέσεις που υπάρχουν δεν μπορείς να τις αγνοήσεις, όπως δεν μπορείς να αγνοήσεις ένα ολόκληρο ιστορικό στάδιο: Μπορείς και πρέπει να ξεπεράσεις το στάδιο με τις αντιθέσεις του-λύνοντας τες σε ένα ανώτερο θετικό επίπεδο

Παγκοσμιοποίηση ή επιστροφή στο έθνος κράτος;

 Αρκετοί αναλυτές εντοπίζουν την κύρια αντίφαση της εποχής ανάμεσα στον παγκοσμιοποιημένο καπιταλισμό και στον εθνοκεντρισμό. Ουσιαστικά, για την ακρίβεια, η βασική αντίθεση εντοπίζεται ανάμεσα στην τεράστια ισχύ των χρηματοπιστωτικών κεφαλαίων εις βάρος των εθνών-κρατών. Επειδή η Αριστερά αντιλαμβάνεται-και όντως είναι έτσι-τεράστιο το έργο της υπέρβασης αυτών των αντιθέσεων με εγκολπωμένο το ιστορικό στάδιο της παγκοσμοποίησης που έχει στο μεταξύ οικοδομήσει ο καπιταλισμός, είτε δεν έχει σαφή άποψη για αυτήν την αντίθεση, είτε, ένα κομμάτι της, προτιμά να θεωρήσει προοδευτική λύση…την επιστροφή στον απομονωτισμό. Δίχως, όμως, ουσιαστικά να τον επεξεργάζεται ούτε σαν πιθανότητα, ούτε σαν δυνατότητα. Και δίχως να προβληματίζεται που την ίδια στρατηγική ακολουθεί και η Ακροδεξιά.

Ήδη από τις απαρχές της, από το ξέσπασμα της παγκόσμιας κεφαλαιοκρατικής κρίσης, οι ελάχιστες οξυδερκείς μαρξιστικές τοποθετήσεις είχανε επισημάνει πως το σύστημα κλυδωνίζεται από ανεπίλυτα αδιέξοδα και αντιθέσεις δομικού, παγκόσμιου και ιστορικού χαρακτήρα. Που μπορούν να οδηγήσουν είτε σε ξεπέρασμα της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης από σοσιαλιστική σκοπιά-αλλά με αναγκαστικά διεθνές πρόσημο και εμβέλεια-είτε σε αποκλειστικά συντηρητική, εθνικιστική αναδίπλωση.

Οπωσδήποτε η παγκοσμιοποίηση του κεφαλαιοκρατικού συστήματος, είναι ένα νέο ιστορικό στάδιο πρωτοφανούς ανάπτυξης των τάσεων του ελεύθερου εμπορίου, της τεχνολογίας καθώς και εν γένει κοινωνικοποίησης της παραγωγής. Εκ των πραγμάτων έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με το παραδοσιακό πυρηνικό έθνος-κράτος και τον κορπορατικό καπιταλισμό. Η πραγματικότητα της, υπό αυτόν το εξουσιαστικό συσχετισμό, βρίσκεται, και αυτό είναι το σημαντικότερο, σε πλήρη δομική αντίθεση με τις αναγκαίοτητες της ανθρωπότητας και του περιβάλλοντος. Είναι άλλο πράγμα όμως η πραγματικότητα της, και άλλο οι δυνατότητες της. Επιπλέον, είναι ένα ιστορικό στάδιο που δεν μπορούμε να διαγράψουμε-χρειάζεται να κάνουμε το πιο δύσκολο: Να ξεπεράσουμε τον ανισόμετρο του χαρακτήρα.

Νέες κοινωνικές σχέσεις, μα και απαραίτητα νέα οικοδόμηση του παγκόσμιου καταμερισμού εργασίας και κατανάλωσης θα χρειαστούν για αυτό.

 Πλέον ο κόσμος μας αποτελεί μια τεράστια ιμπεριαλιστική περιφέρεια, με μία εξαιρετικά ανισόρροπη κατανομή των λαών στον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας, κατανάλωσης και, τελικά, εξουσίας. Οι κυρίαρχοι κεφαλαιοκρατικοί σχηματισμοί, με τα ιδιαίτερα σκοταδιστικά τους χαρακτηριστικά ο καθένας, ξεκινώντας από τις ΗΠΑ και περνώντας στην Ευρώπη μέχρι τον άξονα Κίνας-Ρωσίας, αυτήν ακριβώς την ανισόρροπη κατανομή προσπαθούν να διαχειριστούν παράλληλα με τους δικούς τους ανταγωνισμούς.

Συγκροτείται ένα εξαιρετικά δυσχερές και δίχως ιστορικό προηγούμενο πλαίσιο, με τα 2/3 του παγκόσμιου πληθυσμού πέρα από τον ουσιαστικό καταμερισμό εργασίας και κατανάλωσης. Και με αντίστοιχα γκετοποιημένα τμήματα της εργατικής τάξης και των ανέργων εντός του δυτικού κόσμου. Αυτός ο τερατώδης διεθνής και επιμέρους συσχετισμός εξυπηρετείται ουσιαστικά από την συμμαχία του κεφαλαίου όχι μόνο με τα εναπομείναντα στρώματα των κοινωνιών των 2/3 που χαρακτήριζε τον καπιταλισμό στα τέλη του περασμένου αιώνα, αλλά και με διευρυμένα καθυστερημένα εργατικά στρώματα. Σε έναν απελπιστικό συμβιβασμό της διευρυμένης συστημικής κρίσης αντιπροσώπευσης-προϊόν εκμαυλισμού εις βάρος των διαδοχικά κατώτερων λαών και επιμέρους τάξεων.

Αυτήν την διεθνή και επιμέρους κοινωνική-ταξική συμμαχία είναι που αδυνατεί η Αριστερά να κατανοήσει, και πόσο μάλλον να απαντήσει σε αυτήν. Όταν δεν αποτελεί και εξέχον κομμάτι της. Αδυνατεί επειδή είναι εγκλωβισμένη σε παρωχημένα ιστορικά μανιχαϊστικά δίπολα στα οποία η ίδια , με αυτοκτονικό τρόπο, πνίγει τις περίπλοκες εκφράσεις της ταξικής πάλης. Βασικό θεωρητικό σχήμα σε αυτό το πλαίσιο αποτελεί η διαταξική και απλουστευτική περίφημη άποψη για το 1% του κόσμου που καταπιέζει το υπόλοιπο 99%-ένα θεωρητικό σχήμα που εκ των πραγμάτων αφήνει ανέγγιχτες και ανεξερεύνητες τις ενδιάμεσες καθοριστικές ταξικές αντιθέσεις.

Ουσιαστικά μεγάλα κομμάτια της εργατικής τάξης είναι παραδομένα στις πιο συντηρητικές πολιτικές εκφάνσεις, παντού στον κόσμο. Ιδιαίτερα στον δυτικό κόσμο εντοπίζονται παγιδευμένα σε αυτήν ακριβώς την συμμαχία συνενοχής και μοιρασιάς της λείας του υπόλοιπου κόσμου με την αστική τάξη. Ακόμα και σαν παρίας της. Είναι εκείνο που ακριβώς οριοθέτησε άλλοτε ο Μαρξ όταν διακήρυττε πως »ένας λαός που ζει εις βάρος άλλων λαών δεν μπορεί να απελευθερώσει τον εαυτό του».

Αυτή η κατάσταση είναι που βάζει αντικειμενικά ερωτήματα σχετικά με την αναφορά της Αριστεράς στις μεγάλες εργατικές πλειοψηφίες, σε συνάρτηση μιας ευρύτερης ανατρεπτικής πρότασης. Αναφορά που είναι ισχνή σήμερα.

Για αυτό και αναζητούνται απαντήσεις σε μεγάλα ερωτήματα, τα οποία άπτονται μιας ριζικής επαναθεμελίωσης της κομμουνιστικής θεωρίας σε διεθνές επίπεδο, και που αναπόφευκτα πλέκονται με μια σειρά από άλλα ζητήματα, τα σημαντικότερα εκ των οποίων είναι:

α) Είναι αδύνατη σήμερα μια σοσιαλιστική επιστροφή σε πρότερες του παγκοσμιοποιημένου καταμερισμού εργασίας και κατανάλωσης μορφές οργάνωσης των κοινωνιών. Συνάμα, είναι αδύνατος ο σοσιαλιστικός μετασχηματισμός επιμέρους κρατικών οντοτήτων.

β) Είναι αδύνατος ένας νέος, σοσιαλιστικού προορισμού, επαναπροσδιορισμός του παγκόσμιου καταμερισμού εργασίας δίχως εξαιρετικά σημαντικές μεταβολές στο επίπεδο των παραγωγικών δυνάμεων και σχέσεων εντός των δυτικών κοινωνιών.

Η Ελλάδα στον κόμβο των τριών μεγάλων κρίσεων

Στην Ελλάδα η αδυναμία της Αριστεράς να θέσει, να απαντήσει, και να προσαρμόσει αυτά τα ερωτήματα στην κατάσταση της χώρας μας είναι καθηλωτική. Ουσιαστικά, μάλιστα, εδώ τα συνήθη αριστερά μανιχαϊστικά δίπολα υπάχθηκαν στα τελευταία χρόνια σε ένα κεντρικό δίπολο: μνημόνιο/αντιμνημόνιο. Δίχως καμία περαιτέρω τοποθέτηση για την θέση της χώρας στον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας/εξουσίας, τους διεθνείς συσχετισμούς, και την ιδιαίτερη γεωπολιτική της συνθήκη-μάλιστα σε μια περίοδο όπου η χώρα εμπλέκεται στην δίνη τριών εφαπτόμενων κρίσεων, την οικονομική, την πολεμική στην περιοχή μας, και την λεγόμενη προσφυγική κρίση.

Όλοι αυτοί οι παράγοντες αναδεικνύονται με αρνητική δυναμική στην περίοδο που ανοίγεται. Θα χρειαστεί για αυτό να περιμένουμε ιδιαίτερα τις προθέσεις της νέας προεδρίας των ΗΠΑ. Στα πλαίσια των δικών τους προτεραιοτήτων στην περιοχή-και σαν κομμάτι της ευρύτερης επιχείρησης συνδιαχείρησης της κρίσης στην Ευρώπη με την Γερμανία παράλληλα με το ψαλίδισμα της ηγεμονίας της στην ήπειρο-η ομπαμική ηγεσία επέβαλλε στην ουσία στην Μέρκελ την αποφυγή της άτακτης χρεοκοπίας και τον εξοβελισμό της Ελλάδας, παράλληλα με την χρεοκοπία της, από το ευρώ.

Αν και εφόσον οι νέες προτεραιότητες της ηγεσίας Τραμπ διαφέρουν σε σχέση με την όλη μέχρι τώρα οπτική της ευρωπαϊκής κρίσης, αμφότερα τα ενδεχόμενα αυτά μένουν ανοιχτά, δεδομένης και της εκπεφρασμένης βούλησης για αυτό του κυρίαρχου γερμανικού εξουσιαστικού μπλοκ. Με λίγα λόγια η Ελλάδα εξαρχής της μνημονιακής της υπαγωγής βρέθηκε χειροπόδαρα δεμένη στο άρμα των διεθνών ανταγωνισμών, και έρμαιο τους. Και δεν είναι καθόλου ορατοί ευοίωνοι όροι για την θέση της στο μέλλον-τουλάχιστον όχι με αυτήν την δεδομένη φορά των πραγμάτων.

Ανδρέας Μπεντεβής

Εντός εποχής το πραξικόπημα στην Τουρκία

Όσο περνούν οι μέρες αποκρυσταλλώνονται οι βασικές πτυχές της απόπειρας πραξικοπήματος στην Τουρκία. Τόσο ως προς τις εσωτερικές αντιθέσεις της χώρας αυτής, όσο και ως προς το πως αυτό εντάσσεται στην γενικότερη μόνιμη κρισιακή φάση της γεωπολιτικής μας περιοχής.

Ανεξάρτητα από τα επιμέρους στοιχεία της απόπειρας πραξικοπήματος, εκείνο εντοπίζεται ιστορικά σαν το πρώτο, ουσιαστικά, πραξικόπημα σε χώρα του ΝΑΤΟ κατόπιν της κεφαλαιοκρατικής επανένωσης του κόσμου, αλλά και σε ένα ιστορικό σημείο όπου φαίνεται πως το αμερικάνικο δόγμα για τον κόσμο: »νόμιμα εκλεγμένες κυβερνήσεις σαν προαπαιτούμενο ένταξης στον διεθνή καταμερισμό εργασία και εξουσίας»- δόγμα που πίσω από αυτό »νομιμοποιήθηκαν» τόσες και τόσες πολεμικές επεμβάσεις, υποκινούμενες εξεγέρσεις και άλλες αποσταθεροποιητικές συνθήκες σε Ιράκ, Αφγανιστάν, Συρία, Λιβύη, Ουκρανία κ.α.-αυτό το δόγμα, λοιπόν, βρίσκεται και αυτό σε φάση αναίρεσης, μαζί με όλες τις εύθραυστες ισορροπίες δύναμης στον κόσμο.

Πλάι, βέβαια, με την απτή πραγματικότητα-που είναι πάντα το πιο δύσκολο που έχουμε να ερμηνεύσουμε-φυτρώνει και ένας νέος αντιδιαλεκτικός συνωμοσιολογικός τρόπος διαφυγής από την σκέψη, υποβοηθούμενος και από το χάος του διαδικτυακού πληθωρισμού, που δυστυχώς επηρεάζει συχνά και κομμάτια της Αριστεράς. Όπως και να έχει δεν υπάρχει κανένα νόημα να συνεχίζεται η συζήτηση για σκηνοθετημένη από τον Ερντογάν οπερέτα. Δεν ήταν ούτε σκηνοθετημένη, ούτε και οπερέτα. Αυτού του τύπου οι αντιλήψεις που μπορεί τόσο ελαφρόμυαλα να χαρακτηρίζουν στημένο έργο μια επιχείρηση όπου πήραν μέρος χιλιάδες, όπου σκοτώθηκαν περίπου 300 και τραυματίστηκαν άλλοι 1500, μόνο από ακροδεξιού τύπου αφετηρίες μπορεί να έλκουν την καταγωγή τους και ασφαλώς δεν έχουν καμία σχέση με μια διαλεκτική αριστερή προσπάθεια να αναλυθεί η κατάσταση.

Όλα δείχνουν ότι το πραξικόπημα ήταν αρκετά καλά κανονισμένο-έστω και αν δεν θα ήταν όλα τα σώματα ενεργά σε αυτό- για να γίνει την κατάλληλη ώρα, τα ξημερώματα του Σαββάτου, όμως επισπεύσθηκε λόγω του ότι αποκαλύφθηκε-και από συμμετέχοντες σε αυτό. Αυτή ίσως η γνώση ή η υποψία του Ερντογάν, ακόμα και οι πρόσφατες ανακοινώσεις του-που πλέον αποδεικνύεται ότι ώθησαν τα πράγματα ως εκεί- να είναι και η μόνη του συμμετοχή σε αυτό το πραξικόπημα, με την έννοια ότι προετοίμασε έγκαιρα την αντίδραση του, όπως εξίσου γρήγορα φαίνεται να σπεύδει να το εκμεταλλευτεί, αν δει κανείς το πρωτοφανές για-τυπική, έστω-κοινοβουλευτική δημοκρατία κύμα διώξεων και φυλακίσεων που λαμβάνει χώρα σήμερα στην Τουρκία.

Οι βασικές του αιτίες καθόλου άσχετες δεν είναι με μια αγωνιώδη προσπάθεια μερίδας της στρατιωτικής ηγεσίας να αντιδράσει στις -ανακοινωμένες πριν από μία εβδομάδα-δρομολογημένες εκκαθαρίσεις εκ μέρους Ερντογάν στα ανώτερα κλιμάκια των τριών σωμάτων, όπως και στην επίσης δρομολογημένη νομοθετική πρωτοβουλία μιας εν μέρει κρατικοποίησης του πανίσχυρου και πάμπλουτου μετοχικού ταμείου Στρατού.

Ασφαλώς τα υλικά συμφέροντα προηγούνται σε όλες τις στρατιωτικές πρωτοβουλίες, όπως το αποδεικνύει και η Ιστορία. Άλλο αν ακολουθούνται και από τις συνήθεις στην Τουρκία ιδεολογικοπολιτικές διαφορές γύρω από τον χαρακτήρα του πολιτεύματος. Το φαινόμενο Ερντογάν, εκπροσωπώντας την νέα αστική τάξη με βάση την ενδοχώρα, κατόρθωσε μέσα σε μία δεκαετία να συγκροτήσει μια νέα ταξική/κοινωνική συμμαχία με μια νέα άρχουσα τάξη, και ακριβώς γύρω από ένα νέου είδους κίνημα με επίκεντρο τον κυβερνώντα ισλαμισμό.

Το αρνητικό/αντιφατικό ιδεολογικό εκκρεμές των λαϊκών κινητοποιήσεων

Ενώ τονίζεται υπερβολικά η συμβολή των νέων τεχνολογιών στην λαϊκή αντίδραση, αυτή θα πρέπει να αναδειχθεί ωστόσο στον αληθινό πρωταγωνιστή της όλης ιστορίας. Τα πραξικοπήματα με τανκς δεν περνάνε εύκολα πλέον ούτε καν σε χώρες όπου ο στρατός έχει ιστορικά ιδιαίτερα κομβική θέση στο αξιακό σύστημα για ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας. Αλλά πέρα από αυτή την ιδεολογικοπολιτική διάσταση του ζητήματος, την προηγούμενη Παρασκευή στην Τουρκία μπορεί κανείς να διαπιστώσει όχι άλλο ένα σημείο στην κρισιακή εξέλιξη του κόσμου, αλλά και μια ισχυρή λαϊκή παρέμβαση υπέρ ενός τυράννου, μονάρχη και τυπικά μόνο εκλεγμένου αρχηγού κράτους.

Εκείνο που δεν πρέπει να μας διαφεύγει-άσχετα με το αν δεν θα μπορούσαμε ασφαλώς να υπερασπιστούμε ένα πραξικόπημα-είναι η ευρεία κοινωνική/ταξική στήριξη που απολαμβάνει αυτό το καθεστώς το οποίο εδώ και πολύ καιρό κλείνει ΜΜΕ, απολύει ή στέλνει φυλακή όποιον ασκεί κριτική και διεξάγει στρατιωτικό πόλεμο απέναντι σε ένα μεγάλο κομμάτι της τούρκικης επικράτειας, στηρίζοντας παράλληλα τον ισλαμικό φονταμενταλισμό στον οποίο βασίζει τα εξουσιαστικά του αφηγήματα/ψευδαισθήσεις για μια νέα Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Κατόπιν του πραξικοπήματος, αυτό ακριβώς το κίνημα ευρείας λαϊκής βάσης είναι που πλεονεκτεί, μάλιστα, της ηγεσίας του αναφορικά με την ωμότητα καταστολής κάθε διαφορετικής φωνής, εθνότητας, πολιτικής τοποθέτησης εντός της χώρας! Ας κρατήσουμε εδώ ότι στην διαχρονική αντίθεση εντός του κεμαλικού κρατικού μορφώματος το πολιτικό/στρατιωτικό μέτωπο που στήριξε τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους προσέγγιζε και εκπροσωπούσε παραδοσιακά, βασικά, τα μεσαία και ανώτερα, μορφωμένα, προνομιούχα στρώματα της κοινωνίας. Αυτή την αντίθεση με την πλατιά φτωχή και αμόρφωτη λαϊκή μάζα των ισλαμιστών εκμεταλλεύτηκε ο Ερντογάν, προκειμένου να αναδειχτεί στον ηγέτη των φτωχών, φτάνοντας σήμερα στο σημείο κάθε προοδευτική άποψη να ισοδυναμεί για την μεγάλη πλειονότητα με εθνικό κίνδυνο, όπως εξάλλου και η πανεπιστημιακή κοινότητα!

Σχηματικά, ο στοιχειώδης αστικός εκδημοκρατισμός στην Τουρκία χτες και ιδιαίτερα σήμερα, όχι απλώς απαξιώνεται από τις πλατιές λαϊκές μάζες, αλλά οριοθετείται μάλιστα σαν επικίνδυνο, αντιπατριωτικό και ξενόδουλο αίτημα των ελίτ. Προφανώς στην εξέλιξη της αυτή η οξύμωρη ταξική και ιδεολογικοπολιτική κόντρα, πυροδοτούμενη από τις ακαριαίες απηνείς-όσο και ενδεικτικές σε σχέση με την προγραφή τους- εκκαθαρίσεις (διώξεις, και 49 χιλιάδες απολύσεις στο Δημόσιο, από την αστυνομία και το δικαστικό σώμα, μέχρι καθηγητές δημόσιας και ιδιωτικής εκπαίδευσης και δημάρχους!!) του ερντογανικού καθεστώτος θα οδηγήσει σε νέες αναταράξεις. Μπορεί κανείς να πει με ασφάλεια ότι η τεράστια οικονομική και πολιτική κρίση στην Τουρκία μόνο στην αρχή της βρίσκεται ακόμα.

Μετά την Δυτική Ουκρανία όπου κομμάτια της εργατικής τάξης εξεγέρθηκαν για να έχουν δυτικά και όχι ανατολικά αφεντικά, μετά την Αίγυπτο που ένα κομμάτι της εξέγερσης εκεί διεκδίκησε να ενταχθεί η χώρα τους στον ισλαμικό/συντηρητικό άξονα πιο αποφασιστικά, μετά από τα ακροδεξιά κινήματα στην Ευρώπη που επιβάλλουν την ατζέντα της ξενοφοβίας σχεδιάζοντας τον νέο συλλογικό εχθρό, τους πρόσφυγες, βλέπουμε στην Τουρκία μεγάλα κομμάτια να είναι έτοιμα να πεθάνουν για τον Σουλτάνο τους. Καθόλου καλοί οι ιδεολογικοί συσχετισμοί, ενώ ξετυλίγεται το παιχνίδι των παγκόσμιων ανταγωνισμών, διαμορφώνονται τα στρατόπεδα για τις επερχόμενες αναμετρήσεις.

Το φαινόμενο Ερντογάν και ο μεγαλοϊδεατισμός της νέας αστική τάξης

Η νέα-της περασμένης δεκαετίας- αστική τάξη της χώρας που εκπροσωπεί ο Ερντογάν επιχείρησε να τοποθετήσει την Τουρκία στον ρόλο μιας περιφερειακής δύναμης σε έναν κόσμο όπου τα ζητήματα ηγεμονίας επανακαθορίζονται ραγδαία, και ιδιαίτερα σε μια γεωπολιτική περιοχή όπου έχει μεταφερθεί το επίκεντρο των παγκόσμιων ανταγωνισμών.

Σε αυτό το σημείο ακριβώς το ερντογανικό εποικοδόμημα επιχείρησε να χειραφετηθεί από την αμερικάνικη κηδεμονία/προστασία, πέφτοντας ωστόσο σε μεγάλες αντιφάσεις, με επαμφοτερίζουσα στάση απέναντι σε όλες τις βασικές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, με τις οποίες ανά περιόδους βρέθηκε απέναντι-άλλοτε με όλες ταυτόχρονα, ή με διαφορετικές ανά περιπτώσεις ομαδοποιήσεις τους.

Σήμερα η Τουρκία φαίνεται να επιχειρεί τον απεγκλωβισμό από την στρατηγική της Δύσης για απομόνωση και στρατιωτική/οικονομικοπολιτική περικύκλωση της Ρωσίας (τα σύνορα του ΝΑΤΟ έφτασαν στα σύνορα της Ρωσίας-επικυρώνοντας και τυπικά την λήξη των μεταψυχροπολεμικών συμφωνιών όπου κατεγράφησαν οι ισορροπίες του κόσμου, ενώ η νέα αντιπυραυλική ασπίδα των ΗΠΑ θα εκτείνεται από την Γροιλανδία μέχρι της Αζόρες!), προσπάθεια που μπορεί να είναι απλώς ένα μέσο εκβιασμού και οικονομικού στραγγαλισμού-λόγω του συνεπαγόμενου αναγκαστικού στρατιωτικού ανταγωνισμού-ή ακόμα χειρότερα να προετοιμάζει το έδαφος για πιο αναβαθμισμένες πολεμικές λύσεις των ανταγωνισμών.

Επιχειρώντας τον απεγκλωβισμό από αυτή την στρατηγική είναι πιθανό να προσπαθήσει να αμβλύνει τις διαφορές της με την Ρωσία. Ενδεικτική είναι η-ρητορική, έστω-πρόταση παραχώρησης σε εκείνην μέρους της αεροπορικής βάσης του Ιντσιρλίκ, που χρησιμοποιείται από τους Αμερικάνους. Άσχετα κιόλας με αυτή την εξέλιξη-αντιστροφή της πορείας πραγμάτων που ακολούθησε της κατάρριψης του ρώσικου αερομαχητικού τον περασμένο Νοέμβρη, η οποία μάλιστα επιχειρείται να φορτωθεί σαν ενέργεια στους τωρινούς πραξικοπηματίες!-οι σχέσεις των ΗΠΑ με τον Ερντογάν εδώ και καιρό είναι ανοιχτά εξαιρετικά άσχημες, αν όχι και εχθρικές.

Και αυτό επειδή οι φιλοδοξίες της Τουρκίας έρχονται σε άμεση αντίθεση με τον επαναπροσδιορισμό των συνόρων και του πολιτικού χάρτη που επιχειρείται από τους Αμερικάνους, στην ίδια περιοχή όπου μοιράστηκε το πτώμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας πριν από έναν αιώνα. Αν προσπαθήσει να καταγράψει κανείς την πορεία που τράβηξαν τα πράγματα κατόπιν της σταυροφορίας του δυτικού άξονα στην περιοχή θα δει ότι το μόνο δεδομένο είναι η αέναη ρευστότητα των αντιθέσεων, των συμμαχιών, καθώς νέα κράτη κρατικά μορφώματα αναδύονται, έθνη-κράτη διαμελίζονται, ο ισλαμικός φονταμενταλισμός αλλού χρησιμεύει σαν σύμμαχος και αλλού σαν εχθρός από τα ίδια υποκείμενα κτλ.

…σε μια περίοδο αποσταθεροποίησης της ευρύτερης περιοχής

Η αμφιταλαντευόμενη θέση της Τουρκίας σε όλη την εξέλιξη της »επιχείρησης Οδύσσεια» των Αμερικάνων υπήρξε, και ακόμα είναι, απότοκο του γεγονότος ότι η αστική της τάξη επιχείρησε να διαφοροποιηθεί από τον πάτρωνα της, ακριβώς την περίοδο που εκείνος την είχε πιο πολύ ανάγκη. Παρόλα αυτά δεν ήταν, και φυσικά δεν είναι πολύ περισσότερο τώρα, καθόλου έτοιμη για κάτι τέτοιο, διαπιστώνοντας-μάλλον ασθμαίνοντας- πως βρίσκει αδιέξοδο σε κάθε πλευρά της εξίσωσης που θα την καταστούσε ηγεμονική ισλαμική δύναμη στην περιοχή: Με την αμερικανοκίνητη πτώση της »αδελφής κυβέρνησης» στην Αίγυπτο, με την αποτυχία του πόθου της να φύγει ο Άσαντ από την εξουσία στην Συρία, αλλά και με την μεταβολή στάσης του δυτικού άξονα έναντι του σουνιτικού της συμμάχου, του Ισλαμικού Κράτους, με ιδιαίτερα, μάλιστα, αναβαθμισμένο τον ρόλο των Κούρδων σε αυτή την εξέλιξη!

Όλα αυτά δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι το πραξικόπημα στην Τουρκία υπήρξε αμερικάνικο έργο. Μπορεί η εισαγγελική δύναμη που ανέλαβε την διερεύνηση του να εξέτασε πρώτα πρώτα το δυναμικό της αμερικάνικης βάσης του Ιντσιρλίκ. Μπορεί οι εκατέρωθεν ανακοινώσεις να αναπτύσσουν μια τέτοια δυναμική. Μπορεί ακόμα ακόμα και η-καινοφανής-απειλή των ΗΠΑ ότι η επιβολή θανατικής ποινής εις βάρος πραξικοπηματιών εκ μέρους του Ερντογάν δεν συμβαδίζει με τα πολιτικά ήθη μιας χώρας το ΝΑΤΟ. Μπορεί όλα αυτά να ισχύουν, αλλά εν πάση περιπτώσει σημασία έχει να κατανοήσει κανείς ότι είτε οι Αμερικάνοι σχεδίασαν, βοήθησαν, ή έστω ανέχθηκαν το πραξικόπημα-είτε τίποτε από όλα αυτά-το σημαντικό είναι ότι η εξέλιξη αυτή πρέπει να ταυτοποιηθεί έτσι και αλλιώς σαν κομμάτι της ευρύτερης αποσταθεροποίησης στην περιοχή, ίδιας καταγωγής με εκείνη στο Ιράκ, στην Συρία, στην Αίγυπτο και στην Λιβύη-ανεξάρτητα ασφαλώς με τις τεράστιες αναμεταξύ τους διαφοροποιήσεις.

Μένει να ταυτοποιηθεί, επίσης, σαν επί μέρους κομμάτι της παγκόσμιας κρισιακής πορείας που εμπλέκει στον μηχανισμό της και την ΕΕ, τον ενδιάμεσο ιμπεριαλιστικό άξονα μεταξύ των δύο μεγάλων, τον αμερικάνικο/αγγλοσαξωνικό από την μία και εκείνον της Κίνας-Ρωσίας από την άλλη. Και εμπλέκει και την χώρα μας, ασφαλώς, οριοθετώντας εξαρχής της όλης της μνημονιακής υπαγωγής, καθώς και της ειδικής της θέσης μέσα στην ευρωζώνη, ή ακόμα και την ίδια την παραμονή της ή όχι σε αυτήν.

Ο κόσμος-ιμπεριαλιστική περιφέρεια, στις Συμπληγάδες του νεοφιλελευθερισμού και του φασισμού

Καθώς ολοκληρώνεται η μετατροπή του κόσμου σε ιμπεριαλιστική περιφέρεια, σε επιμέρους κομμάτια κάποιου εκ των τριών στρατοπέδων, καθώς βλέπουμε την εκ βάθρων αναθεώρηση όλων των μεταπολεμικών και μεταψυχροπολεμικών συνθηκών και οριοθετήσεων, ζούμε σε μια φάση ιστορικής αντεπανάστασης: Η Ευρώπη κινείται ανάμεσα στις Συμπληγάδες του φασισμού και του νεοφιλελευθερισμού, ενώ η καθολική απαξίωση της εργατικής τάξης αλά Κίνα τείνει να γίνει παγκόσμιο μέτρο έκβασης των ανταγωνισμών, και καθορισμού των όρων της κοινωνικής αναπαραγωγής με εξαιρετικά ολέθριους για την παγκόσμια εργατική τάξη και για τον πλανήτη όρους.

Όσο ποτέ άλλοτε χάσκει το κενό ενός διεθνικού προλεταριακού κινήματος υπεράσπισης του ρόλου και της θέσης των μεγάλων κοινωνικών μαζών σε όλον τον κόσμο, από τις ιμπεριαλιστικές περιφέρειες, μέχρι την καρδιά των κεφαλαιοκρατικών μητροπόλεων.

Ασφαλώς για κάτι τέτοιο απαιτείται ένας συνδυασμός νέων θεωρητικών προσεγγίσεων για ένα ευρύτερο φάσμα ζητημάτων που αναδιατάσσει ο ιμπεριαλισμός/νεοφιλελευθερισμός στην απόλυτα παρακμιακή του εκδήλωση: Την επί μέρους ταξική διαστρωμάτωση, τον ρόλο του έθνους κράτους, την θέση ενός έθνους κράτους εντός του διεθνούς καταμερισμού εργασίας, αλλά και για το αν είναι εφικτή η απόσπαση κομματιών του κεφαλαιοκρατικού κόσμου.

Η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο των μεγάλων κρίσεων της περιοχής και του κόσμου, με την όλη της δυναμική να χειραφετηθεί από τα ιμπεριαλιστικά στρατόπεδα όπου κατατάχθηκε μετεμφυλιακά εξαιρετικά ναρκοθετημένη, και με μόνη της παρακαταθήκη σε αυτή την πορεία την όλη διαπραγματευτική προσπάθεια του 2015, με αποκορύφωμα το δημοψήφισμα που τράβηξε την προσοχή όλου του πλανήτη. Ασφαλώς το γεγονός ότι βρίσκεται αιχμάλωτη αυτών των συσχετισμών δύναμης γεννά από μόνο του κανονικές, ή ακόμα και ανεξέλεγκτες συνέπειες και κινδύνους. Ειδικότερα αν δει κανείς τις σχέσεις ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία και υπό ένα τέτοιο πλαίσιο, σαν κομμάτι των διεθνών ανταγωνισμών δηλαδή.

Σε κάθε περίπτωση αποτελεί μονόδρομο για τον λαό μας, για την εθνική ανεξαρτησία και ακεραιότητα, και για την κρίση ταυτότητας του νεοελληνικού κοινωνικού σχηματισμού. ο απεγκλωβισμός της χώρας από την οικονομικοπολιτική επιτροπεία. Δεδομένων των συσχετισμών δύναμης το μόνο πιθανώς εφικτό είναι η ελληνική κυβέρνηση να συμβάλλει στην συγκρότηση ενός αντιμονεταριστικού μετώπου μέσα στην ΕΕ, όπως και ενός αντιπολεμικού μετώπου των λαών της περιοχής. Θα πει κανείς ότι είναι αργά για το δεύτερο, και ότι ήδη έχει κάνει εξαιρετικά μεγάλες-όσο και επιβεβλημένες-εκπτώσεις στο πρώτο, αναγκασμένη μάλιστα να διερευνά για αυτό τα περιθώρια ανασυγκρότησης της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας, ένα ιστορικό όχημα για πολλούς λόγους ξεπερασμένο, τουλάχιστον με την μορφή που αναδύθηκε πλάι στο εργατικό κίνημα του περασμένου αιώνα.

Κοντολογίς, μέχρι τώρα τα όρια των εξωτερικών σχέσεων της χώρας μας είναι τα όρια των δυτικών προϋποθέσεων για παραμονή της εντός του αυτού στρατοπέδου. Είναι σωστό που δειλά αναπτύσσεται μια προσπάθεια προσέγγισης για μια πιο ανοιχτή πολιτική συμμαχιών, αλλά και αυτή έχει προκαθορισμένο ορίζοντα, πολύ περισσότερο που δεν συνοδεύεται και από ευρύτερες ταξικές διεθνικές αβάντες.

Εντούτοις, ιεραρχώντας σημασιολογικά τα δεδομένα, ας μην ξεχνάμε ότι εφόσον ο κόσμος μετατρέπεται σχεδόν ανεμπόδιστα σε μια μεγάλη ιμπεριαλιστική περιφέρεια, αξίζει το ύφος και το ύψος της κριτικής και των ζητουμένων να είναι αμφότερα συνεπή με το επίπεδο και την ποιότητα της συνείδησης των εργατικών, αποκλεισμένων στρωμάτων που δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά σε όλον τον κόσμο-και στην Ελλάδα-καθώς και με τα απτά δεδομένα της πορείας πραγμάτων στον κόσμο, και προπαντός να γίνει συνειδητή η ιστορική ήττα του μαρξισμού και της ίδιας της διαλεκτικής για να μπορέσει ίσως να προχωρήσει η θεωρητική και πρακτική οργάνωση της παγκόσμιας εργατικής τάξης.

Ανδρέας Μπεντεβής