Eργατικό Αντιϊμπεριαλιστικό Μέτωπο

[επικοινωνία: eamgr@otenet.gr]

Η έκβαση της παγκόσμιας συστημικής κρίσης:

Posted by eamgr στο 11 Μαρτίου, 2016

Από το Ανατολικό ζήτημα προς την Ευρώπη, σαν οριακή κρίση ταυτότητας του κόσμου

μετ3

Εξαιρετικά σημαντικές είναι οι εξελίξεις με την προσφυγική κρίση (που ονομάζεται λαθραία έτσι, σαν κομμάτι της παγκόσμιας συστημικής κρίσης που αποτελεί), καθώς αυτή αναδεικνύει τις φοβερές παγκόσμιες αντιθέσεις, τις ανάγει σε ένα πρακτικά ανώτερο, με αντίστοιχα τετελεσμένα, επίπεδο.

Τρεις ειδήσεις της τελευταίας εβδομάδας, πέρα από την επίσημη παραδοχή του χάσματος και της διάλυσης του «κοινού ευρωπαϊκού χώρου» από την τελευταία σύνοδο κορυφής: Ο χαιρετισμός του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Πολωνού Ντόναλντ Τουσκ, στο οριστικό κλείσιμο της Βαλκανικής οδού, η επιβεβαίωση εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως νόμιμης της κίνησης των Σλοβενίας/Κροατίας/Σερβίας να κλείσουν τα σύνορα στους πρόσφυγες, και, τρίτον, οι φράχτες που χτίζουν-και η στρατιωτική εντατικοποίηση στα σύνορα τους που συνοδεύει την κίνηση αυτή- τρεις μικρές χώρες της Βαλτικής (Λετονία, Εσθονία, Λιθουανία) με μέτωπο προς την Ρωσία!

Τι επικυρώνουν όλα αυτά; Ότι, α) η Ελλάδα μετεξελίσσεται μεσοπρόθεσμα σε χώρα-στρατόπεδο της ανθρωπιστικής κρίσης, ενώ αρκετές χώρες την εξορίζουν, εκ των πραγμάτων, εκτός των ευρωπαϊκών συνόρων! Και, β) Ότι στην Ευρώπη προκύπτει- διαμέσου της κατάτμησης της ολοκλήρωσης της ΕΕ και της συντηρητικής επιστροφής στα έθνη-κράτη- ένα νέο παραπέτασμα από την Βαλτική μέχρι την Αδριατική, ένα παραπέτασμα προς κάθε χρήση. Αξίζει να σταθεί κανείς σε αυτό το τελευταίο. Και ιδιαίτερα έπειτα από την εξέλιξη στις χώρες τις Βαλτικής.

Δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι αυτές οι χώρες προχώρησαν στην κίνηση αυτή επειδή 5 χιλιάδες (!!) Σύριοι βρέθηκαν στα εδάφη τους ερχόμενοι από την Ρωσία και με κατεύθυνση προς την Φινλανδία. Αλλά ακόμα και εάν είναι έτσι, ακόμα και εάν όντως οι χώρες αυτές μαζί με εκείνες της Κεντρικής Ευρώπης προχωράνε σε αυτή την κατάτμηση της ΕΕ και της ζώνης Σένγκεν από «κεντρομόλες» πολιτικές επιλογές (άνοδος της ξενοφοβίας και των ακροδεξιών δυνάμεων), θα έπρεπε να δούμε τι σημαίνει αυτό από ιστορική/πολιτική άποψη ενώ οι παγκόσμιοι ανταγωνισμοί για κυριαρχία περνάνε σε νέα φάση όξυνσης. Θα πρέπει, δηλαδή, να δούμε τι εξελίξεις εγγράφει σε όλα τα επίπεδα η άνοδος του εθνικισμού, ιδιαίτερα σε ένα πολεμικό φόντο.

Η κατάτμηση της ευρωπαϊκής ηπείρου στο πολεμικό φόντο των παγκόσμιων ανταγωνισμών

Ας πούμε, ένας καχύποπτος παρατηρητής δεν μπορεί παρά να εντοπίζει σε εκείνες τις χώρες του μετώπου Βίσεγκραντ-συμμάχων του τον αμερικάνικο παράγοντα. Στο κάτω κάτω κάτω ήταν υπό αμερικάνικης επιτήρησης που μία σειρά από αυτές τις χώρες εντάχθηκαν εξαρχής στην ΕΕ. Η προτεραιότητα των ΗΠΑ ήταν, και είναι, ο έλεγχος σε συγκεκριμένα πλαίσια αυτής της αντιθετικής προς εκείνην (όσο και αλληλοσυμπληρούμενης) ολοκλήρωσης της ΕΕ., της οποίας ο ρόλος, το ειδικό βάρος και το περιεχόμενο επαναπροσδιορίστηκε έπειτα από την κεφαλαιοκρατική επανένωση του κόσμου το 1989, βάζοντας σε αγκύλη τις οριοθετήσεις και τους συσχετισμούς δύναμης του μεταπολεμικού κόσμου. Τα τελευταία πέντε χρόνια η αμερικάνικη προτεραιότητα εκφράζεται διαμέσου της οικονομικοπολιτικής αποσταθεροποίησης αυτού του αδύναμου κρίκου μεταξύ των μεγάλων παγκόσμιων παιχτών: Η Ευρώπη, εξάλλου, χαρακτηρίζεται από ενδογενείς αντιφάσεις, και βασικά την ανισόμετρη ανάπτυξη της. Αυτό το νόημα έχει η επίθεση των αμερικάνικων funds στο Νότιο υπογάστριο της.

Σήμερα, ανεξάρτητα εάν αυτό είναι στο χέρι, ή στην πρόθεση, των αμερικάνων, η προσφυγική κρίση εντείνει την αποσταθεροποίηση μεταφέροντας την από την Μέση Ανατολή στην καρδιά της Ευρώπης. Θα ήταν ανόητο να μην σκεφτεί κανείς ότι αυτή η αποσταθεροποίηση με την σειρά της δεν έχει την δική της θέση στους παγκόσμιους ανταγωνισμούς. Οι οποίοι, βασικά, εκπορεύονται από μία βασική αρχή: Την προσπάθεια των ΗΠΑ αφενός να ανακατανέμει τις σφαίρες επιρροής στην Ασία στην προσπάθεια της να αναχαιτίσει την κινέζικη ηγεμονία, και αφετέρου να ψαλιδίσει τον άξονα Ρωσίας-Κίνας, όπως και έναν λογικό «αρραβώνα» Γερμανίας-Ρωσίας. Και εδώ κολλάει, εν δυνάμει και ασχέτως προθέσεων, η όξυνση στα ευρωπαϊκά σύνορα της Ρωσίας, όπως και η προώθηση του ΝΑΤΟ στα νώτα της, αλλά και στο Αιγαίο.

Η θέση της Ελλάδας: Ανάμεσα στο Ανατολικό Ζήτημα και στην κρίση του Δυτικού κόσμου

Η Ελλάδα, η γεωπολιτική θέση της οποίας την καθιστά ιστορικά ένα παίγνιο των διεθνών ανταγωνισμών, σπάνια επιχείρησε (εδώ που τα λέμε, μόνο με την επανάσταση του ΔΣΕ το έκανε πράξη) να αμφισβητήσει αυτή την θέση ή και να την εκμεταλλευτεί για το καλό του λαού της. Συνήθως της πρόσδεση της στα διεθνή συμφέροντα την πλήρωσε ακριβά.

Σήμερα η Ελλάδα είναι ένας κοινωνικός σχηματισμός σε κρίση ταυτότητας, με χρεοκοπημένη οικονομία, αλλά και με την παρακαταθήκη της προσπάθειας του 2015, όπως και της ουμανιστικής διαχείρισης του προσφυγικού, αμφότερα γεγονότα με διεθνείς θετικές αντηχήσεις, που μάλιστα καθιστούν τον λαό της πρωτοπόρο του αγώνα και του ανθρωπισμού.

Πλέον, όμως, αποτελεί και κομμάτι του ανακινούμενου Ανατολικού ζητήματος: Το οποίο έναν αιώνα έπειτα από τον διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας εξελίσσεται προς την αντίθετη μεριά: Από την Ανατολή προς την Δύση. Επίσης, ενώ τότε λύθηκε έπειτα από έναν γενικευμένο πόλεμο σήμερα καταλήγει σε έναν νέο.

Η κατάσταση στην Συρία αναδεικνύει όλες τις ρευστές πλευρές των ανταγωνισμών: Οι ΗΠΑ έναντι στην Ρωσία, η Ρωσία απέναντι στην Τουρκία, η Τουρκία απέναντι στους Κούρδους, η σουνιτική συμμαχία της Τουρκίας-Σ.Αραβίας απέναντι στον σιιτικό άξονα Συρίας-Ιράν για την ηγεμονία στον αραβικό κόσμο. Από πολλές απόψεις τα μέτωπα αλληλοκαλύπτονται, όπως και το ένα εισχωρεί στο άλλο. Ανεξάρτητα αν ο κίνδυνος είναι υπαρκτός, στην υπόθεση και μόνο ότι ο άξονας Τουρκίας-Σ.Αραβίας ενδέχεται να επιλέξει να προχωρήσει σε στρατιωτική εμπλοκή με την Ρωσία, τότε θα έχουμε μία άκρως επικίνδυνη εξέλιξη με παγκόσμιο αντίκτυπο εξαιτίας και του ρόλου του ΝΑΤΟ. Η παρουσία του οποίου στο Αιγαίο έχει και αυτόν τον ρόλο.

Εξ αντικειμένου, λοιπόν, η Ελλάδα καθώς εμπλέκεται σε όλες αυτές τις κρίσεις βρίσκεται εν όψει όχι απλώς οικονομικής-κοινωνικής κατάρρευσης, αλλά και ενδεχομένως σε ευθεία αμφισβήτηση της ίδιας της γεωπολιτικής της ενότητας. Τόσο διαμέσου των πολεμικών κινδύνων, όσο και του κινδύνου δημιουργίας συνθηκών ευρείας ανθρωπιστικής κρίσης στο εσωτερικό της-την οποία λογαριάζουν να εκμεταλλευτεί τόσο ο εγχώριος φασισμός όσο και τα διεθνή αρπαχτικά.

Η κρίση του καπιταλισμού, κρίση και διαλυτικότητα του Δυτικού κόσμου

Όμως κρίση ταυτότητας δεν περνά μόνο η Ελλάδα, αλλά ο κόσμος ολόκληρος, στο μεταίχμιο των ιδεολογιών και ενός συστήματος που αναιρεί τον εαυτό του. Και μάλιστα με εξαιρετικά επικίνδυνο, θλιβερό, όσο και ανεξέλεγκτο τρόπο.

Όπως ανεξέλεγκτη είναι η κατάσταση της παγκόσμιας οικονομίας. Μπορεί πολλοί αναλυτές, ή ακόμα και επίσημοι φορείς εξουσίας, να ερίζουν γύρω από το αν βρισκόμαστε μπροστά σε ένα νέο 1914, ή σε ένα νέο 1929, ωστόσο οι υπουργοί των χωρών του G20 την προπερασμένη εβδομάδα συμφώνησαν μεταξύ τους ομόφωνα ότι…τίποτε δεν μπορούν να κάνουν για να ανακόψουν τον εκτροχιασμό των διεθνών χρηματαγορών. Ενώ τρις δολάρια εξαϋλώνονται μέσα σε λίγες ημέρες στα χρηματιστήρια του κόσμου, στο προηγούμενο δίμηνο σημειώθηκαν οι χαμηλότερες κινήσεις διεθνούς εμπορίου στην ιστορία του καπιταλισμού! Μπορεί μία τέτοια κατάσταση να προχωρήσει για πολύ; Μπορεί το σύστημα βγει από το πρωτοφανές αδιέξοδο του δίχως το υφιστάμενο σχέδιο του πολέμου; Η απάντηση είναι: όχι, δεν μπορεί. Τουλάχιστον όχι με τις κλασικέςμορφές διαχείρισης της κρίσης.

Επειδή ο καπιταλισμός αρνείται βασικές πτυχές της αναπαραγωγής του (αυτονομείται από τον νόμο της αξίας, αναπαράγει αντιθέσεις πέρα από αυτόν και από τις πραγματικές κοινωνικές σχέσεις), επειδή στο εσωτερικό του εμφιλοχωρούν οι πλέον άναρχες και συγκρουσιακές δυνάμεις, συχνά αντιπαρατιθέμενες μεταξύ τους στην ίδια μόνο χώρα. Το φαινόμενο Τραμπ δεν έπεσε από τον ουρανό, την ώρα που η μισή αστική τάξη της χώρας αυτής συμπλέει στην στρατηγική του «γαία πυρί μιχθήτω», προκειμένου η Αμερική να ξαναγίνει η μία και αδιαμφισβήτητη παγκόσμια ηγεμόνας!

Επειδή και στην Αμερική, και στην Κεντρική Ευρώπη, και στην Ασία, ο νεοφιλελευθερισμός βγάζει τα ιδεολογικά του στολίδια, και εμφαίνεται όπως είναι στην ουσία του: Μία δικτατορία εξαϋλωσης της αξίας της εργατικής δύναμης, με της μορφές της καταστολής και του εκφασισμού βασικό στοιχείο της κοινωνικής του συμμαχίας και της ταξικής του πλατφόρμας, με διαλυμένες τις κοινωνικές σχέσεις, με αναιρεμένη την ίδια την κοινωνία σαν οντότητα, με εξαφανισμένο κάθε τι ανθρώπινο μέσα από τον άνθρωπο. Ο Ναζισμός, ο Πινοσέτ, η Κινέζικη δικτατορία, ο Τραμπ, είναι το πολιτικό πλαίσιο του νεοφιλελευθερισμού.

Επειδή σήμερα κάνουν την εμφάνιση τους τα σημάδια βαθιάς σήψης των δύο πυλώνων όπου στηριζόταν ο Δυτικός Πολιτισμός, δηλαδή ο Διαφωτισμός και ο Χριστιανισμός.μετ2

Υπάρχει χρόνος και θεωρία για να γίνει η αναγκαιότητα συνείδηση;

Αυτή είναι η εποχή μας. Θα περίμενε κανείς ότι όλες αυτές οι διαψεύσεις θα απελευθέρωναν προοδευτικές δυνάμεις ανάμεσα στους λαούς. Αλλά αν εξαιρέσουμε τον ελληνικό λαό, η Ευρώπη μάλλον διολισθαίνει σε μία συντηρητική στροφή προς το έθνος κράτος. Γιατί η επιστροφή στο έθνος κράτος μόνο από συντηρητική σκοπιά μπορεί να επινοηθεί, σχεδιαστεί και διεκπεραιωθεί με βάση τόσο την κίνηση της Ιστορίας, όσο και τους συσχετισμούς δύναμης μεταξύ των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών,και μάλιστα υπό την καθοδήγηση εθνικών ελίτ με ακροδεξιό κινηματικό περιεχόμενο!

Σήμερα η σοσιαλιστική επανάσταση σε μία μόνο χώρα είναι ανέφικτη ενώ ο κόσμος βρίσκεται ενόψει νέων ανακατατάξεων ιστορικού χαρακτήρα.

Και οι εξεγέρσεις της νέας εποχής; Εδώ βλέπουμε σε περιπτώσεις (Ουκρανία) οι λαοί να εξεγείρονται διεκδικώντας την θέση του μισθωτού σκλάβου, αρκεί να είναι κάτω από μία άλλη σημαία. Ή να στοχοποιεί έναν τύραννο (Αίγυπτος, Τυνησία), ή την αντιπροσωπευτική δημοκρατία και το πολιτικό προσωπικό της (Ελλάδα) αλλά ούτε καν σε όψεις του το ίδιο το κεφαλαιοκρατικό σύστημα. Και αυτές είναι οι καλές περιπτώσεις. Αλλού (Λιβύη, Συρία) τέτοιες εξεγέρσεις δεν ήταν παρά υποκινούμενες ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις. Και ακόμα περιμένουμε να ζητήσει συγνώμη το κομμάτι εκείνο της Αριστεράς που πανηγύριζε για την εξέγερση ενάντια στον »δικτάτορα Καντάφι».

Το ανοσοποιητικό σύστημα της κοινωνίας προλαβαίνει να συγκροτηθεί; Λείπει εκκωφαντικά όχι η πρόθεση ή κάποια αντανακλαστικά, αλλά μία νέα συνεκτική θεωρία, ένας νέος συνδυασμός οργανωτικής και ιδεολογικής προετοιμασίας του συνειδητού. Αλλά για να γίνει αυτό θα πρέπει να ομολογήσουμε, να παραδεχτούμε, την ήττα καταρχήν της διαλεκτικής και του μαρξισμού κατόπιν. Γιατί μόνο αν παραδεχτούμε την ήττα, από το ίδιο νήμα μπορεί και πρέπει να τραβηχτούν νέες κλωστές που θα κινητοποιήσουν τεράστιες υλικές δυνάμεις.

Όλα αυτά έχει μία αξία να τα αναλογιστεί ο κόσμος της Αριστεράς, δεδομένου ότι έχει ξεφύγει προ πολλού από τα πλαίσια της λογικής και της πραγματικότητας η κριτική γύρω από το τι μπορεί, τι εκπροσωπεί, και τι είναι μία απόπειρα διαχείρισης της κοινοβουλευτικής εξουσίας από μία δύναμη της αριστερής σοσιαλδημοκρατίας. Όσο ποτέ άλλοτε ο πήχης για μία αγωνιστική ταξική πλατφόρμα δεν είχε μπει τόσο ψηλά από εκείνους που μιλάνε εκ μέρους μίας αυθεντικά επαναστατικής ηθικής. Άλλο τόσο όσο ποτέ δεν υπήρχε και τόσο μεγάλη απόσταση από τις ενδιαφερόμενες μάζες.

Επειδή η ζωντανή διαλεκτική έχει αντικατασταθεί από αποσπασματικά ιδεολογικά σχήματα, μουσειακές εκθέσεις ιδεών και τελικά μία θεολογία/εσχατολογία της επανάστασης. Σ’ αυτά ακριβώς τα πλαίσια μια παρόμοια κριτική σε μία τέτοια κυβέρνηση όπως αυτή του ΣΥΡΙΖΑ, ίσως να βοηθάει την υπόλοιπη Αριστερά για να βρίσκει άλλο ένα άλλοθι επαναστατικής διαφοροποίησης, αλλά δεν έχει καμία σχέση με όσα κανονικά θα έπρεπε να επεξεργάζεται γύρω από τις κατευθύνσεις και τις απαιτήσεις των καιρών. Και, δυστυχώς, «είναι τα σπίρτα μας βρεγμένα» και όσο ποτέ άλλοτε δεν χάσκει παγκοσμίως ένα τεράστιο ιδεολογικό κενό, όσο ποτέ άλλοτε, επίσης, είναι απαραίτητο να χτιστούν ταξικές συμμαχίες με τους λαούς της περιοχής μας.

Αυτή η κυβέρνηση προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε διεθνείς και εγχώριους εχθρούς έχοντας εξωθηθείστον δρόμο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, με όλους τους μονόδρομους και τα αδιέξοδα που εμπεριέχει. Και πέρα από τις προσπάθειες της για μία κάποια αναδιανομή των βαρών, ή τον πόλεμο της στο μεταπολιτευτικό πλέγμα εξουσίας, δυσδιάκριτο μένει το που σταματούν οι δικές της ευθύνες που δεν φαίνεται να μπορεί να αναστρέψει την παραγωγική αποδιάρθρωση ή να οργανωθεί η κοινωνία των εργαζομένων σε πιο στέρεα και θεσμική ακόμα βάση, και που ξεκινούν αντικειμενικοί παράγοντες δυσκολίας για όλα τα παραπάνω.

Παρόλα αυτά, ο ελληνικός λαός αποδεικνύεται μέχρι τώρα διπλά πρωτοπόρος: Πέρα από την ουμανιστική του κατεύθυνση στα όρια των δυνατοτήτων του, η όλη του στάση έχει εξ αντικειμένου και ένα πρωτοπόρο πολιτικό πρόσημο, εφόσον δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε ο εθνικιστικός κλυδωνισμός του ευρωπαϊκού οικοδομήματος να έχει ένα υπολογίσιμο ιδεολογικό αντίβαρο στα Νότια του, αντίβαρο που όχι στα λόγια, αλλά με τις πράξεις του, θέτει τους όρους για μία ιδεολογικοπολιτική διχοτόμηση σε όλη την Ευρώπη.

Υπό αυτή την έννοια μπορούν και πρέπει να γεννηθούν νέες διεθνικές συμμαχίες με προοδευτικό περιεχόμενο, ενώ η αποσύνθεση εξακολουθεί να είναι ο κανόνας σε όλον τον πλανήτη.

Ανδρέας Μπεντεβής, στέλεχος του ΕΑΜ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: