Eργατικό Αντιϊμπεριαλιστικό Μέτωπο

[επικοινωνία: eamgr@otenet.gr]

Μάο Τσετούνγκ: Το ιστορικό στοίχημα που μένει ανοιχτό

Posted by eamgr στο 28 Δεκέμβριος, 2013

MAO

Την παγκόσμια προσοχή τράβηξε αυτήν την εβδομάδα μια σημαντική επέτειος για την πολυπληθέστερη χώρα- και δεύτερη οικονομική δύναμη- του πλανήτη. Δώδεκα δεκαετίες συμπληρώθηκαν στις 26 Δεκεμβρίου από την γέννηση του Μάο Τσετούνγκ.

Ο κύκλος των δώδεκα δεκαετιών θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικός στην κινέζικη παράδοση. Σε ολόκληρη την Κίνα ο λαός θα αποδώσει μεγάλες τιμές στον »Μεγάλο Τιμονιέρη», τον επαναστάτη που πολέμησε πάνω στο άλογο για εννέα χρόνια, τον ηγέτη που οδήγησε τον λαϊκό επαναστατικό στρατό στην προέλαση από το ένα μέρος της αχανούς χώρας ως το άλλο και οδήγησε το κομμουνιστικό κόμμα στην εξουσία.
Ο Μάο άλλαξε για πάντα την μοίρα της χώρας του. Η κινέζικη επανάσταση (το τελικό της στάδιο διήρκησε από το 1946 μέχρι το1949), πέρα από αυτή καθαυτή την αξία της μέσα στην ιστορία του παγκόσμιου επαναστατικού κινήματος, έβαλε την Κίνα σε τροχιά εκσυγχρονισμού και ανόδου του βιοτικού επιπέδου του φτωχού λαού της, όπως και μιας πρωτοφανούς εν γένει ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων αυτού του κοιμισμένου για αιώνες γίγαντα.
Με την Πολιτιστική Επανάσταση (1966-1976), ο Μάο θεώρησε ότι η αδιάλειπτη και σε όλα τα κοινωνικά επίπεδα, σε όλες τις μορφές της κοινωνικής αναπαραγωγής, ανάπτυξη της αγωνιστικής δυναμικής της βάσης της εργατικής τάξης, και κύρια της φτωχής αγροτιάς, ήταν το απαραίτητο βήμα για να νικήσει ο λαός την κοινωνικοπολιτική μάχη που διεξάγονταν εκείνη την περίοδο στην μετεπαναστατική Κίνα. Μόνο με αυτή θα ήταν κατορθωτό να νικηθεί η αντίδραση και να υπερφαλαγγιστεί η κομματική γραφειοκρατία, να μην καταφέρει να ποδηγετήσει την κινέζικη κοινωνία με την αστική αντεπανάσταση και το ρίζωμα των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής που επιχειρούσε μέσα από την συμμαχία της με τα κοινωνικά στρώματα των οποίων τα συμφέροντα προσπαθούσε να υπερκεράσει η επανάσταση .

Απευθύνθηκε στον λαό προκειμένου με την οργάνωση »από τα κάτω» να ξεπεράσει την κομματική κρίση που οδήγησε και τον ίδιον άλλωστε στον παραγκωνισμό από τα δεξιά στελέχη, εκείνα που εν ολίγοις »εμπνέουν» και τους σημερινούς »κομμουνιστές» δικτάτορες.
Με το »Κόκκινο Βιβλίο» κάλεσε τον λαό, και ιδιαίτερα την επαναστατική νεολαία, να αποδομήσει στην πράξη, ακόμα και με την βία, την εξουσία των γραφειοκρατών, των μικροκαπιταλιστών και των μικροαστών διανοούμενων και επιστημόνων.
Αυτός ο αγώνας αποτελεί ιστορικά μια σχετικά νέα φόρμα αντιμετώπισης της αστικής αντίδρασης σε περίοδο όξυνσης της ταξικής πάλης εν μέσω μιας σοσιαλιστικής επανάστασης. Η »διαρκής επανάσταση» του Λένιν βρίσκει την πρακτική της εφαρμογή μισόν αιώνα αργότερα από την διατύπωση της, σαν όρο υπενθύμισης ότι η εξουσία »από τα κάτω», όπως και η παλινόρθωση της αστικής ιδεολογίας, είναι ζητήματα διαρκώς παρόντα και ζωντανά, τροφοδοτούνται από την κίνηση (ή την ακινησία, αντίστοιχα) των μαζών συνεχώς, και πως η έκβαση τους δεν επαφίεται παρά μόνο στους συσχετισμούς δυνάμεων που αυτή η κίνηση συνεπάγεται και αναδιαμορφώνει.

Για αυτό και τα αποτελέσματα αυτής της »επανάστασης μέσα στην επανάσταση» δεν μπορούν να είναι στατικά ή αποσπασματικά παρμένα.

Ο Μάο Τσετούνγκ κέρδισε εν μέρει αυτήν την μάχη, αλλά μόνο για λίγο, μόνο μέχρι τον θάνατο του (1976), για να την χάσει αμέσως μετέπειτα- σε μια μεταθανάτια ήττα που σήμανε και την νίκη της αντεπανάστασης που εξουσιάζει ίσαμε τώρα την Κίνα, την χώρα όπου ο »κομμουνισμός» έχει καταφέρει να πραγματώσει το ιδεώδες του νεοφιλελευθερισμού ακόμα καλύτερα από ότι στις δυτικές κοινωνίες: Στρατιωτικοποίηση της εργασίας, η εργατική τάξη στην παρανομία, και το κράτος έκτακτης ανάγκης να έχει μετατραπεί σε τακτικότατο καθεστώς απόλυτης καταστολής

Το ιστορικό στοίχημα ωστόσο που έβαλε η ανθρωπότητα και μέσα από την Πολιτιστική Επανάσταση μένει ανοιχτό, εν τέλλει, μέσα στην ανοιχτότητα του μέλλοντος.
Αυτή η σημερινή κομματική γραφειοκρατία δεν διστάζει να θεμελιώνει επάνω στη σκιά του ιδρυτή της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας έναν ιδιότυπο εθνικισμό, δεν έχει πρόβλημα να βάζει το πρόσωπο του Μάο Τσετούνγκ στα χαρτονομίσματα του γουάν, να διατηρεί τεράστια αγάλματα και πορτραίτα του στις κεντρικές πλατείες του Πεκίνου, ακόμα και να καλεί τον λαό να γιορτάσει τα 120 χρόνια από την γέννηση του- έστω και »με σύνεση και αυτοέλεγχο», όπως αναφέρει στην ανακοίνωση της. Ταυτόχρονα όμως, καταστέλλει δεκάδες αγροτικές και εργατικές εξεγέρσεις από άκρη σε άκρη της χώρας καθημερινά, εξεγέρσεις που εμπνέονται πολύ συχνά από το παλιό μαοϊκό επαναστατικό κέλευσμα.
Γιατί οι εξουσίες, ιδιαίτερα οι »κόκκινες» ή οι »φαιοκόκκινες», παντού έχουνε το ίδιο πρόσωπο: Τιμούν τις εξεγέρσεις του παρελθόντος σαν εντεταγμένα στο καθεστώς σύμβολα, αποστειρωμένα από το ιδεολογικό- πολιτικό περιεχόμενο τους, αλλά βάφουν με αίμα οτιδήποτε θυμίζει στο παρόν και στην ουσία της την επαναστατική σπίθα.
Η επαναστατική κληρονομιά του Μάο δεν αφορά όμως μόνο την θεωρητική/αγωνιστική προσφορά του στον αγώνα της ανθρώπινης χειραφέτησης. Κατά έναν παράδοξο τρόπο, αφορά και την αντεπανάσταση: Η όξυνση της ταξικής πάλης του προλεταριάτου της Κίνας απέναντι στο αστικό μπλοκ που εκφραζόταν (και εκφράζεται ακόμα) από το ΚΚΚ, ανάγκασε αυτό το αστικό μπλοκ να αποτελματώσει και να επιστρατεύσει και από την μεριά του τις οικονομικές/πολιτικές δυνάμεις του για να νικήσει σε αυτόν τον πόλεμο, και που αυτές ακριβώς διαμόρφωσαν και την μετέπειτα πορεία μιας χώρας που έφτασε σήμερα κοντά στο να ηγείται της παγκόσμιας οικονομίας.

Σε αντίθεση με την Κίνα, στη Σοβιετική Ένωση, η εκκωφαντική απουσία του ανοιχτού- πολιτικού ξεσπάσματος της ταξικής πάλης, ιδιαίτερα στα μεταπολεμικά χρόνια, τελμάτωσε την ιστορική κίνηση και ματαίωσε το ξεπέρασμα της στασιμότητας που σαν »από το στάσιμο νερό που γεννά μόνο δηλητήριο» οδήγησε στην αναπόφευκτη απαξίωση και κατάρρευση του σοβιετικού- ανατολικού μπλοκ.

Όμως, η ιστορική αντιπαράθεση που γέννησε μια νέα εποχή στην Κίνα ξεφεύγει έτσι κι αλλιώς από την δυναμική που αναπτύσσουν μερικές (αν και αναμφίβολα σπουδαίες) ιστορικές προσωπικότητες. Μια τέτοιου επιπέδου προσέγγιση εύκολα ξεπέφτει στην προσωπολατρία, στον φετιχισμό και στην καθυστέρηση.

Μόνο μέσα από μια στείρα και αποσπασματική λογική μπορεί να βγάλει το επαναστατικό κίνημα το συμπέρασμα ότι ο Μάο (ή ο Στάλιν) όλα καλά, ή όλα στραβά τα είχε καμωμένα, και ότι αν τον νίκησε η αντεπανάσταση (μιας και αποτελεί μεγάλη ήττα να σε υμνούν μετά θάνατον οι εχθροί σου), αυτό οφείλουμε να το εξετάσουμε σαν μια δοσμένη και συγκεκριμένη κοινωνικοπολιτική συνθήκη. Και ότι, ειδικότερα, αν ζούσε ο Μάο, σήμερα τα πράγματα θα ήτανε ολότελα αλλιώς στην Κίνα και στον κόσμο. Ότι, με λίγα λόγια, η ιστορία κινείται μπροστά γύρω από τους ηγέτες, σαν να είναι έργο δικό τους και μόνο η διαμόρφωση της.
Αυτού του τύπου οι αναλύσεις είναι ολότελα αντιμαρξιστικές και αντιδιαλεκτικές.

Οι οικονομικοί-ταξικοί όροι και συσχετισμοί, όπως αναπτύχτηκαν ήδη από την αρχή της επανάστασης στην Κίνα, θα είχανε τα ίδια αποτελέσματα, ή για να το πούμε αλλιώς, δεν θα μπορούσαν να είχανε διαφορετικά αποτελέσματα, από αυτά που είχαν και διατηρούν ακόμα και σήμερα.

Μπορεί η Πολιτιστική Επανάσταση να απέμπλεξε την πάλη των τάξεων, μπορεί να διαμόρφωσε μια καινοτόμα επαναστατική κουλτούρα, μπορεί να διεκδίκησε την έφοδο στον ουρανό- την κατάργηση του διαχωρισμού της πνευματικής από την χειρονακτική εργασία και αντίστροφα-, μπορεί να εμπνέει και να αποτελεί μια ισχυρή βάση για τις επαναστάσεις του μέλλοντος, αλλά οι όροι της ήττας της προηγούνταν χρονικά από αυτήν.

Η σχετική καθυστέρηση της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων μαζί με την δυσανάλογη (καθώς αποδείχθηκε) υπερτίμηση της αξίας της γρήγορης, όσο και τιτάνιας, προσπάθειας για απελευθέρωση των παραγωγικών σχέσεων, καθόρισαν ήδη από την αρχή μια προβληματική που η κινέζικη επανάσταση δεν μπόρεσε να υπερνικήσει, όπως αποδείχθηκε εν τέλει. Ιδιαίτερα μέσα σε ένα παγκόσμιο εχθρικό περιβάλλον, μιας και σύμμαχο δεν βρήκε ουσιαστικά ούτε στο πρόσωπο της Σοβιετικής Ένωσης, πέρα από το εχθρικό καπιταλιστικό μπλοκ που διαμόρφωσε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Ιδιαίτερα, επίσης, έχοντας να διαχειριστεί έναν νεοπαγή, σχετικά, τεράστιο κοινωνικό σχηματισμό των δεκάδων εθνοτήτων με τις ιδιαιτερότητες και καθυστερήσεις τους- έναν κοινωνικό σχηματισμό εξάλλου που προσπαθούσε να συνέλθει από μισόν αιώνα πολέμων και διαρκούς αποσταθεροποίησης.
Η Κινέζικη επανάσταση έχασε στο πεδίο που κέρδισε η Οκτωβριανή επανάσταση. Προσπάθησε να αναπτύξει και να απελευθερώσει τις παραγωγικές σχέσεις δίχως να ‘ναι σχηματισμένες οι απαραίτητες για αυτό παραγωγικές δυνάμεις. Και η αμείλικτη υπερτερότητα των υλικών αναγκών νίκησαν την επανάσταση. Αντίθετα, η Οκτωβριανή επανάσταση μεγιστοποίησε τις παραγωγικές δυνάμεις, όμως δυστυχώς σε ολόκληρη σχεδόν την ιστορία της δεν προσπάθησε να απελευθερώσει σε σημαντικό βαθμό τις παραγωγικές της σχέσεις. Και η απαξίωση, ή η ποινικοποίηση της πολιτικής οργάνωσης της κοινωνίας »από τα κάτω», αποστείρωσε την επανάσταση.

Μα έτσι προχωρά η ανθρώπινη ιστορία μπροστά, με τα λάθη της, τις στρεβλώσεις και τις διαψεύσεις της. Και είναι χίλιες φορές πιο διδακτική η αποτυπωμένη πραγματικότητα από όλα τα βιβλία και τις θεωρίες του κόσμου.

Αρκεί να αντιλαμβανόμαστε το ιστορικό προτσές σαν μια πραγματικότητα αρκετά πάνω από τα ιστορικά πρόσωπα, σαν μια διαδικασία που υπήρχε πριν και θα υπάρχει και μετά από την κάθε »ιδεολογία».

Για την ώρα, οφείλει το κομμουνιστικό κίνημα, ασχέτως καταγωγών και ιδεολογικών αντιπαραθέσεων στο εσωτερικό του, να αντιληφτεί τον εαυτό του σαν υπεύθυνο όχι μόνο για το ότι στον 20ο αιώνα υπήρξε ο μεγάλος νικητής, αλλά και για το ότι ταυτόχρονα υπήρξε και ο μεγάλος ηττημένος.

Ανδρέας Μπεντεβής

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: