ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ στις κριτικές της ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Στις 15 Νοέμβρη συνήλθε  στη Ν. Υόρκη το φόρουμ G20 του παγκόσμιου ηγετικού καπιταλιστικού μπλοκ με θέμα την επανίδρυση του «ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ» κατά τον κ. Σαρκοζί.

Ο όρος που χρησιμοποιείται ολοένα και περισσότερο από πολιτικούς ηγέτες των ιμπεριαλιστικών  μητροπόλεων, αρκεί από μόνος του για να προσδιορίσει την έκταση, το βάθος αλλά και τις αιτίες της κρίσης που αγκαλιάζει την υφήλιο.

Αν και η σημερινή κρίση περιέχει και εκδηλώνονται στην εξέλιξή της και όλα τα στοιχεία των περιοδικών κυκλικών καπιταλιστικών κρίσεων, όλες οι προσεγγίσεις της με τα παραδοσιακά μοντέλα – θεωρίες της ελεύθερης αγοράς αποδείχνονται ανεπαρκείς και προβληματικές. Είναι φανερό πως δεν βρισκόμαστε μπροστά μόνο σε μια οικονομική κρίση και μάλιστα απλή, αλλά σε μια γενικευμένη οικονομική και κοινωνικοπολιτική κρίση.

Για την διαπίστωση αυτή αρκούν μερικές παρατηρήσεις.

Για πρώτη φορά στην ιστορία του καπιταλισμού, η κρίση προσλαμβάνει τόσο γενικευμένο και παγκόσμιο χαρακτήρα. Δεν αφορά μόνο μια χώρα ή μια ομάδα χωρών, αλλά όλες μαζί ταυτόχρονα.

Εκδηλώνεται με τον ίδιο τρόπο και τα ίδια χαρακτηριστικά σε όλες τις χώρες.

Αν και ενεργοποιήθηκε με πρωτοφανή παγκόσμιο συντονισμό όλο το παραδοσιακό καπιταλιστικό οπλοστάσιο, αυτό στέκεται ανεπαρκές όχι μόνο για μια αποτελεσματική αντιμετώπισή της, αλλά έστω για να μετριάσει τις εκδηλώσεις και τις συνέπειές της.

ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ,

Ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΗΓΕΜΟΝΑΣ

Η πορεία της παγκόσμιας κυριαρχίας του νεοφιλελευθερισμού, κατέστησε το χρηματιστηριακό κεφάλαιο παγκόσμιο ηγεμόνα της οικονομίας, γιατί έτσι το χρηματιστηριακό κεφάλαιο ανταποκρινόταν και αντιστοιχούσε στους οικονομικούς , κοινωνικούς και πολιτικούς όρους διαμόρφωσης του νεοφιλελευθερισμού σε παγκόσμιο σύστημα.

Στην πορεία αυτή το χρηματιστηριακό κεφάλαιο ουσιαστικά αυτονομήθηκε από τον καθαυτό παραγωγικό κύκλο μιας εθνικής αγοράς και τις δεσμεύσεις της, αναλαμβάνοντας οικονομικές και πολιτικές λειτουργίες παγκόσμιας εμβέλειας.

Ρύθμιζε με πρωτοφανή αυτοματισμό τις διακλαδικές και ενδοκλαδικές σχέσεις της οικονομίας, τη νομισματική κυκλοφορία, την πίστη, διαχειριζόταν τον πληθωρισμό, ρύθμιζε την εκδήλωση των οικονομικών κρίσεων και την μεταφορά τους από περιοχή σε περιοχή, καθόριζε τους όρους σώρευσης, συγκέντρωσης και συγκεντροποίησης του κεφαλαίου, δημιουργούσε τους όρους λειτουργίας και αναπαραγωγής του κεφαλαίου με βάση το μέγιστο κέρδος, ενεργοποιούσε κάθε οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό όρο που μπορούσε να δράσει σαν αντεπιδραστικό αίτιο στην πτωτική τάση του ποσοστού του κέρδους.

Το χρηματιστηριακό κεφάλαιο ενσωματώνοντας και ολοκληρώνοντας τα χαρακτηριστικά του μονοπωλιακού κεφαλαίου και του διεθνικού μονοπωλίου, μπορεί να θεωρηθεί ότι υποκαθιστά το μονοπώλιο και τις λειτουργίες του σαν βασικής οικονομικής μονάδας του ιμπεριαλισμού μέσω της οποίας ασκείται η καπιταλιστική ιδιοκτησία και ρυθμίζεται η καπιταλιστική αναπαραγωγή στη φάση της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης.

Σαν τέτοιο  το χρηματιστηριακό κεφάλαιο προσδιορίζει και προσδιορίζεται από εξαιρετικά σοβαρές τροποποιήσεις στην οικονομική βάση (παραγωγικές δυνάμεις και παραγωγικές σχέσεις) αλλά και στο εποικοδόμημα (περιεχόμενο και μορφές της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας) στην αστικοκοινοβουλευτική της έκφραση.

Ένας φανταστικός  κόσμος υποκαθιστά τον πραγματικό κόσμο, όπως το άυλο φανταστικό χρήμα της πίστης, υποκαθιστά την μεταμόρφωση των εμπορευμάτων στο πραγματικό κύκλο Χρήμα- Εμπόρευμα-Χρήμα. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν το καπιταλιστικό βαμπίρ του νεοφιλελευθερισμού απαιτεί όχι μια απλή υποκατάστασή , αλλά και την αντικατάσταση του  πραγματικού κόσμου

Συμπερασματικά βρισκόμαστε μπροστά σε ένα νέο κοινωνικό καταμερισμό εργασίας σε εθνικό και διεθνικό επίπεδο όπως και στη διαμόρφωση ενός κοινωνικοπολιτικού ολοκληρωτισμού, που δεν αποτελεί μερική ή συγκυριακή μόνο παρέκβαση από την αντιπροσωπευτική δημοκρατία, αλλά άρνηση όλων των βασικών αρχών της.

ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΒΑΘΡΑ ΤΟΥ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ

ΑΝΤΙΦΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ

Οι καθημερινές παγκόσμιες γυροβολιές του χρηματιστηριακού  κεφαλαίου στην διάρκεια της κρίσης αποκαλύπτουν ότι η καπιταλιστική αναπαραγωγή στη νεοφιλελεύθερη φάση της, δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί παρά μονό με όρους μέγιστου κέρδους!!

Η πραγματοποίησή του όμως δεν οφείλεται στις μαγικές χρηματιστηριακές και τραπεζικές πράξεις των τουρμποκαπιταλιστών – golden-boys – αλλά στην διαμόρφωση αντίστοιχων οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών όρων.

Η διαμόρφωση αυτών των όρων οξύνει όλες τις υπάρχουσες  αντιφάσεις και αντιθέσεις της καπιταλιστικής αναπαραγωγής, αλλά δημιουργεί και νέες, καθώς μ’ αυτούς ο νεοφιλελευθερισμός οδηγεί στα πιο ακραία όρια ισχύος των νόμων της καπιταλιστικής αναπαραγωγής. Ουσιαστικά το κεφάλαιο τείνει ν’ αρνηθεί τον εαυτό του, για να μπορέσει να συνεχίσει να υπάρχει και ν’ αναπαράγεται σαν τέτοιο. Να υπάρχει σαν εκμεταλλευτική κοινωνική σχέση.

Η «ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ» της καταστροφικής δύναμης του κεφαλαίου, που επικαλούνται οι ιδεολόγοι του νεοφιλελευθερισμού, κλείνει το μάτι σ΄ ένα πιο γενικευμένο περιφερειακό ή παγκόσμιο πόλεμο σαν λύση στα προβλήματα της σημερινής κρίσης. Οι πόλεμοι στο Ιράκ, το Αφγανιστάν, κ.λ.π. δεν φτάνουν να δώσουν απάντηση και διεξόδους στην κρίση.

Η παγκόσμια κυριαρχία του νεοφιλελευθερισμού σ΄όλα τα επίπεδα οικονομικό, κοινωνικό, πολιτικό και στην ιδεολογία, βασίστηκε στη δυνατότητά του ν’ απαντήσει στο εικοσαετές τέλμα της καπιταλιστικής αναπαραγωγής που εντεινόταν από τις αρχές της δεκαετίας του ’60, εκδηλωνόταν με ολοένα και πιο συχνές κυκλικές κρίσεις και οφειλόταν στην συνεχώς αυξανόμενη πτωτική τάση του ποσοστού του κέρδους.

Στα μέσα της δεκαετίας του ’80 είχαν δημιουργηθεί οι όροι και σ’ επίπεδο διεθνών συσχετισμών και σχέσεων για την μεγάλη έφοδο του νεοφιλελευθερισμού. Οι εξελίξεις  στην Κίνα με την επικράτηση του Τενγκ-Χσιάο-Πινγκ και της πλατφόρμας του, την οδηγούσαν σ’ένα ακραίο νεοφιλελεύθερο μόρφωμα με αλματώδη ανάπτυξη των παραγωγικών της δυνάμεων. Το γεγονός ολοκλήρωνε την περικύκλωση του Σοβιετικού στρατοπέδου, στο οποίο τα κρισιακά φαινόμενα ήταν πολύ πιο έντονα από την ιμπεριαλιστική Δύση. Η αποδιάρθρωση του Σοβιετικού στρατοπέδου που ήταν αναπόφευκτη επιταχύνθηκε ραγδαία επεκτείνοντας τον γεωπολιτικό χώρο του δυτικού ιμπεριαλισμού. Η επανένωση της παγκόσμιας κεφαλαιοκρατικής αγοράς που συντελέστηκε και τυπικά, ολοκλήρωσε μια στρατηγική ήττα του εργατικού κινήματος που παραδόθηκε σχεδόν αφοπλισμένο στην ολοκληρωτική επίθεση του νεοφιλελευθερισμού.

ΟΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ

Η απάντηση στη μεγενθυμένη πτωτική τάση του ποσοστού του κέρδους που προκαλούσαν οι ρυθμοί αύξησης της οργανικής σύνθεσης του κεφαλαίου την εποχή μιας εξαιρετικής επιστημονικοτεχνολογικής έκρηξης, απαιτούσε μια νέα οικονομετρία του κοινωνικού χωροχρόνου. Μέσα απ’ αυτή την οικονομετρία η κεφαλαιοκρατική αναπαραγωγή θα αύξαινε δραστικά πολλαπλασιαστικά την μάζα της παραγόμενης υπεραξίας γενικά και της σχετικής υπεραξίας ειδικά, μεγιστοποιώντας την συστολή του χρόνου και την διαστολή του χώρου και αντίστροφα , για την κεφαλαιοκρατική αναπαραγωγή.

Η νέα οικονομετρία, η πολιτική πλατφόρμα του νεοφιλελευθερισμού θα περιλάμβανε έτσι τρεις βασικού παράγοντες της κοινωνικής αναπαραγωγής που επηρέαζαν και καθόριζαν την λειτουργία των νόμων της καπιταλιστικής αναπαραγωγής.

• Εργασία γενικά και μισθωτή εργασία ειδικά

• Ελευθερία (εκτατική και εντατική) δράσης του κεφαλαίου

• Ηθική υπαξίωση του κεφαλαίου και του κοινωνικού προϊόντος

Η βίαιη και με πολιτικού όρους μέγιστη απόσπαση αναγκαίας εργασίας προς την μεριά της υπερεργασίας περιέχει την πλήρη αμφισβήτηση της εργασίας σαν κοινωνικής σχέσης.

Η νέα οικονομετρία περιθωριοποιεί και ουσιαστικά δεν εντάσσει την αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης στους όρους της κοινωνικής αναπαραγωγής άρα και την κατανάλωση της εργατικής τάξης στην διαδικασία της κεφαλαιοκρατικής αναπαραγωγής.

Οι κοινωνικές προσαρμογές στη σφαίρα της μισθωτής εργασίας πρέπει να υπηρετούν αυτή την κατεύθυνση ταυτόχρονα με την ένταξη στο καπιταλιστικό προτσές εργασίας του μέγιστου βιολογικού χρόνου του ανθρώπου, στο χώρο και το χρόνο.

Όλα τα κοινωνικά στάτους που προσδιόριζε η μισθωτή μορφή εργασίας για την κατανάλωση της εργατικής δύναμης, πρέπει να ανατραπούν.

• Σταθερότητα της εργασίας.

• Εργασιακός χώρος,

• Εργασιακός χρόνος,

• Εργασιακή ειδικότητα,

• Εργασιακή και συνταξιοδοτική ηλικία,

• Ασφάλιση,

• Μισθός και ημερομίσθιο,

• Συλλογικές συμβάσεις,

• Συνδικαλιστικά δικαιώματα και ελευθερίες.

Η αποειδίκευση  της εργασίας που αντικειμενικά περιέχεται στην ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, αξιοποιείται από το κεφάλαιο για την απογνωσιολογικοποίηση της εργασίας και την επιβολή μιας χωρίς όρια διαφορικοποίησης στην αμοιβή της εργασίας προς τα κάτω.

Η επιχειρηματικότητα δεν αξιολογεί πια μόνο την εργασία, γίνεται μέτρο του ποσού της εργασίας και της εργατικής δύναμης που καταναλώνεται για αυτή.

Δεν είναι η διάρκεια της εργασίας, δηλαδή ο χρόνος κατανάλωσης της εργατικής δύναμης που μετράει ποσοτικά την εργασία αλλά αντίστροφα. Η εργασία και τ’ αποτελέσματά της με το ρολόι της επιχειρηματικότητας μετρούν τον χρόνο.

Το νεοφιλελεύθερο ρολόι της καπιταλιστικής αναπαραγωγής συστέλλει και διαστέλλει τον κοινωνικό χωροχρόνο τείνοντας στη μετάλλαξη ολόκληρης της αναγκαίας εργασίας σε υπερεργασία αλλά και στην άλωση κάθε θύλακα ελεύθερου χρόνου και ανθρώπινης δραστηριότητας από το καπιταλιστικό προτσές εργασίας. Σχεδόν το σύνολο του κοινωνικά ελεύθερου χρόνου που εμπεριέχεται στους τομείς του αθλητισμού, του πολιτισμού, της γνώσης, της υγείας, εντάσσονται σ’ αυτό το προτσές, με όρους απόλυτης ιδιοποίησης της εργασίας από το κεφάλαιο.

Η μέγιστη δυνατή ποσότητα κεφαλαίου πρέπει να μπαίνει στην σφαίρα της κυκλοφορίας, της οποίας ταυτόχρονα ο χρόνος πρέπει να ελαχιστοποιείται, για ν’ αυξάνεται η μάζα και το ποσοστό του κέρδους. Το χρηματιστηριακό κεφάλαιο με τις διάφορες μορφές του  ανταποκρίνεται και στα δύο, σαν βασική δομική μονάδα της καπιταλιστικής αναπαραγωγής με την οποία ο ιμπεριαλισμός ολοκληρώνεται στην φάση της νεοφιλελεύθερης διαχείρισης.

Στη θέση της κατανάλωσης (που περιθωριοποιείται) της εργατικής τάξης με την οποία βάζει στην κυκλοφορία την αξία της εργατικής δύναμης που κατανάλωσε στην παραγωγική διαδικασία, μπαίνει η κατανάλωση των στρωμάτων της επιχειρηματικότητας που ασκούν ή διαχειρίζονται την ιδιοκτησία, τα στρώματα που διαμορφώνονται σε καταναλωτικές κάστες μεσαίων έως και μυθικών εισοδημάτων, οδηγώντας ουσιαστικά την γενικότερη κοινωνική αναπαραγωγή σε παραγωγική και καταναλωτική ασυμμετρία.

Η ηθική υπαξίωση του κεφαλαίου και του κοινωνικού προϊόντος αναφύεται βέβαια σαν τάση μέσα από την άνοδο των παραγωγικών δυνάμεων. Αυτή η ηθική υπαξίωση ενεργούσε σαν αντεπιδραστικό  αίτιο στην πτωτική τάση του ποσοστού του κέρδους και ενίσχυε την κινητοποίηση ευρύτερων παραγωγικών δυνάμεων (κεφαλαίου και εργατικής δύναμης), πράγμα που ίσχυε στον προμονοπωλιακό καπιταλισμό αλλά και σε σημαντικά μεγάλη περίοδο του μονοπωλιακού καπιταλισμού.

Αυτή ακριβώς τη λειτουργία της, ο θεμελιωτής ιδεολόγος του νεοφιλελευθερισμού  ΦΡΙΝΤΜΑΝ παρουσίασε σαν «ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ» της καταστροφικής δύναμης (υπαξίωση του κεφαλαίου) του καπιταλισμού. Δημιουργικότητα και καταστροφή που θα ρύθμιζε εξισορροπητικά ο ανταγωνισμός της ελεύθερης αγοράς. Η ηθική υπαξίωση του κεφαλαίου με το νεοφιλελευθερισμό, μεταμορφώθηκε από αντεπιδραστικό αίτιο στην πτωτική τάση του ποσοστού κέρδους, σε παράγοντα αποκλειστικά πραγματοποίησης του μέγιστου κέρδους, προσαρμόζοντας την κοινωνική αναπαραγωγή μόνο σένα μειοψηφικό πληθυσμό κάθε κοινωνικού σχηματισμού που το ποσοστό του στο συνολικό πληθυσμό συνεχώς και επιταχυνόμενα, μικραίνει.

Η μαζική ηθική υπαξίωση κεφαλαίου και κοινωνικού προϊόντος, υποκαταστάθηκε με την  «παραγωγή»  άυλου φανταστικού πλούτου που η βαμπιρική του ύπαρξη ενσωματώνει και μελλοντικό κοινωνικό χρόνο.

Αυτό το κοινωνικό βαμπίρ ανταλλάσσεται από την κοινωνική μειοψηφία του ασύμμετρου καταναλωτισμού με πραγματικό πλούτο διαμέσου του χρηματιστηριακού κεφαλαίου.

Αυτό το φανταστικό πλούτο ή τον ηθικά κατεστραμμένο πραγματικό πλούτο, αντικατασταίνουν στα χαρτοφυλάκια του χρηματιστηριακού κεφαλαίου τα τρις ευρώ που ανακοινώνονται από τις κυβερνήσεις του καπιταλιστικού κόσμου σαν στήριξη στην αγορά. Με αυτές τις ρυθμίσεις ο κόσμος καλείται να μπει στην επόμενη πιο  τρομακτική φάση της νεοφιλελεύθερης βαρβαρότητας και κρίσης

ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑΣ

Το κλασικό καπιταλιστικό «έθνος – κράτος» στο οποίο βάθρο και πυλώνας του είναι η αντιθετική ενότητα-συμμαχία «εθνικό κεφάλαιο – μισθωτή εργασία» όχι μόνο δεν  μπορεί ν’ ανταποκριθεί στη νέα οικονομετρία του κοινωνικού  χωροχρόνου, αλλά την αντιστρατεύεται και από τους δύο πόλους της.

Οι προσαρμογές στην οικονομική βάση και το εποικοδόμημα που απαιτεί η νεοφιλελεύθερη διαχείριση, δεν μπορούν να υλοποιηθούν χωρίς την διάσπαση αυτής της ενότητας. Το κεφάλαιο πρέπει ν’ απαλλαχτεί από κάθε δέσμευση που προσδιορίζει η μισθωτή εργασία, αλλά και από οποιοδήποτε άλλο ιστορικά διαμορφωμένο εθνικό χαρακτηριστικό. Η εργασία θα υπάγεται στο κεφάλαιο γενικά και όχι μόνο η κύρια διαμέσου του εθνικού κεφαλαίου. Καμιά συμμαχία κοινωνικών συμφερόντων με εθνικά χαρακτηριστικά που να εδράζεται στο κεφάλαιο και την μισθωτή εργασία δεν είναι πια δυνατή για να διαμορφώνει και την ανάλογη πολιτική ισχύ του καπιταλιστικού κράτους.

Το νέο κράτος οφείλει να διασφαλίζει πλήρως την ιμπεριαλιστική λειτουργία του κεφαλαίου τόσο μέσα  όσο και έξω από τα όρια του εθνικού κοινωνικού σχηματισμού. Απ’ αυτή ακριβώς την λειτουργία του και την αποτελεσματικότητα στην άσκησή της το νεοφιλελεύθερο κράτος αντλεί την πολιτική του ισχύ. Με αυτή την πολιτική ισχύ, το νέο κράτος διεκδικεί μια θέση στην ανταγωνιστική παγκόσμια ιμπεριαλιστική αλυσίδα.

Οι θεσμοί του λειτουργούν με όρους μάνατζμεντ και η πολιτική του ηγεσία ως μάνατζερ . Το εποικοδόμημα της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας υποκαθίσταται από ένα παράκεντρο κράτος, που διαχειρίζεται την πραγματική εξουσία περιθωριοποιώντας κάθε θεσμό και πολιτικό όργανο εξουσίας για τα οποία κύρια αποστολή έχει απομείνει η διαχείριση της καταστολής στο κοινωνικό, πολιτικό και ιδεολογικό επίπεδο. Η διαχείριση της εργασιακής και κοινωνικής ανασφάλειας που παράγει ο νεοφιλελευθερισμός μαζικά. Η διεθνοποίηση της οικονομικής, κοινωνικής, πολιτικής και πολιτιστικής ζωής έχει αντικειμενικούς όρους. Αναδείχνεται σαν εσωτερική δυναμική της ιστορικής εξέλιξης κάθε κοινωνικού σχηματισμού. Το μπλοκάρισμα της επόμενα με οποιοδήποτε τρόπο αντανακλά στοιχεία και φαινόμενα κρίσης στην ιστορική εξέλιξη του κοινωνικού σχηματισμού. Όμως η διεθνοποίηση δεν είναι μια ουδέτερη καθαρή διαδικασία. Συντελείται  με όρους ταξικούς τους οποίους οφείλει να αναπαράγει, να επεκτείνει και να βαθαίνει τόσο προς τα έξω όσο και προς το εσωτερικό του κοινωνικού σχηματισμού. Η ουσία έτσι βρίσκεται στο περιεχόμενο και τη μορφή της διεθνοποίησης, στο ταξικό της περιεχόμενο. Η άρση της διαλεκτικής αντίθεσης ανάμεσα στο «εθνικό και το διεθνικό» που μπλοκάρει την εξέλιξη και δημιουργεί την κρίση δεν μπορεί παρά να συντελεστεί με ένα ποιοτικό άλμα στον κοινωνικό μετασχηματισμό. Το πισωγύρισμα στο «εθνικό» με τους ίδιους κοινωνικούς, ταξικούς όρους της κρίσης, δεν θαναι παρά μια νέα έκδοση του φασισμού και του ναζισμού. Από την άλλη η συντριβή του «εθνικού» από το «διεθνικό» πόλο της αντίθεσης, δεν θαναι παρά μια πορεία σε ένα παγκοσμιοποιημένο κοινωνικοπολιτικό ολοκληρωτισμό όπως αυτό που βιώνει σήμερα η ανθρωπότητα σε όλα τα επίπεδα με κατάληξη τον πόλεμο.

Το δίλημμα για την ανθρωπότητα που βάζει η κρίση της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης είναι:

φασισμός και πόλεμος η σοσιαλιστικός μετασχηματισμός της κοινωνίας.

H ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΚΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ

Το βασανιστικό ερώτημα για τους απολογητές του νεοφιλελευθερισμού αλλά και την εργατική τάξη και τους λαούς του κόσμου είναι, το αν και σε ποιες κατευθύνσεις είναι δυνατόν να ξεπεραστεί έστω και μεσοπρόθεσμα, η κρίση της καπιταλιστικής αναπαραγωγής. Υπάρχει κάποιο επόμενο σκαλί κυριαρχίας του χρηματιστηριακού κεφαλαίου που θα εξισορροπεί τους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς , θα εξασφαλίζει έστω και μεσοπρόθεσμα μια παγκόσμια οικονομική σταθερότητα ή πρέπει να γυρίσουμε πίσω και πόσο αυτό άραγε είναι δυνατό? Ποιο θα είναι το πέρασμα προς τη καπιταλιστική «επανίδρυση»?

Από όλα όσα εκτέθηκαν στις προηγούμενες ενότητες, κάθε γύρισμα προς τα πίσω ισοδυναμεί με γεωπολιτικές αναδιατάξεις, κοινωνικές προσαρμογές, και καταστροφή των παραγωγικών δυνάμεων σε τέτοια έκταση, που θα έφερναν τον κόσμο στην εποχή του Α΄ παγκοσμίου πολέμου.

Καμιά επιστροφή στον ΚΕΙΝΣ δεν είναι δυνατή, αλλά ούτε ακόμα στον κλασικό νεοφιλελευθερισμό του ΦΡΙΝΤΜΑΝ.

Φυσικά ούτε στην σημερινή κατάσταση είναι δυνατό να παραμείνει ο κόσμος.

Η αγορά των Η.Π.Α απώλεσε σε σημαντικό βαθμό την δυνατότητα να ασκεί την οικονομική ηγεμονία στο κόσμο και το νόμισμά της να παίζει το ρόλο του παγκόσμιου νομίσματος, εξασφαλίζοντας μια σταθερότητα στη παγκόσμια οικονομική τάξη. Ο νεοφιλελευθερισμός αν και αποτέλεσε την αιχμή του δόρατος των Η.Π.Α για την επέκταση του ηγεμονικού ρόλου τους, υπονόμευσε και εξάντλησε την οικονομική δυναμική της αγοράς τους. Μόνο η συνάρθρωση του χρηματιστηριακού κεφαλαίου με την στρατιωτικοπολιτική ισχύ των Η.Π.Α, τους επιτρέπει ακόμη να ασκούν αυτό το ρόλο. Όμως η μεταβατικότητα σε αυτό το ρόλο είναι εμφανής. Οι αδυναμίες άσκησης από τις Η.Π.Α της παγκόσμιας ηγεμονίας οδηγούν τους ανταγωνισμούς για ηγεμονία στην Ευρώπη να παράγουν αποδιαρθρωτικές διαδικασίες για την ιμπεριαλιστική της ολοκλήρωση.

Η στρατηγική απέναντι στη Ρωσία και την Κίνα, οι εσωτερικές διαδικασίες μέσα στην ίδια την Ε.Ε για την λειτουργία της σαν ενιαίος ιμπεριαλιστικός πόλος αντανακλούν τους οξυμένους ενδοιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς στο χώρο της Ευρώπης, που ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός δεν μπορεί να ελέγξει αποτελεσματικά. Το ίδιο διαφαίνεται και στις εξελίξεις στην περιοχή της Λατινικής Αμερικής όπου διαμορφώνεται κατάσταση δημιουργίας μετώπου ικανού να κρατήσει ολόκληρη την περιοχή έξω από την νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση και την αμερικάνικη ηγεμονία. Η στρατηγική γεωπολιτικής κατάκτησης όλου του πρώην σοβιετικού χώρου και ιδιαίτερα των χώρων ενέργειας, έφερε τις Η.Π.Α σε μια μετωπική αντιπαράθεση με την Ρωσία που τελικά αποδυνάμωσε και την επιρροή τους μέσα στην Ε.Ε παρά τις επιτυχίες του με την ένταξη του δυτικού μέρους της πρώην Σοβιετικής ένωσης σε αυτή, ενισχύοντας τον Αγγλοαμερικανικό άξονα.

Αποτυχία φαίνεται τουλάχιστον προς το παρόν να σημαδεύει και την στρατηγική των Η.Π.Α και του δυτικού ιμπεριαλισμού απέναντι στη Κίνα.

Η στρατηγική αυτή επένδυσε και επενδύει σε μια εθνική και κοινωνική της αποδιάρθρωση που θα έδινε την δυνατότητα επέκτασης του νεοφιλελευθερισμού και της αμερικάνικης ηγεμονίας σε ένα κρίσιμο και μεγάλο γεωπολιτικό χώρο, που μόνο με την αποδιάρθρωση του Σοβιετικού στρατοπέδου μπορεί να συγκριθεί. Αντί για αυτό επιταχύνθηκε η συγκρότηση ενός άλλου πόλου της λεγόμενης ομάδας της Σαγκάης με την προσέγγιση Ρωσίας-Κίνας μέσω της οποίας η ΚΙΝΑ μπορεί όχι μόνο οικονομικά, αλλά και πολιτικά να ασκήσει παγκόσμιο ρόλο. Σήμερα η ΚΙΝΑ έχοντας στα θησαυροφυλάκια της, σαν διαθέσιμα κεφάλαια το 30% του δημοσίου χρέους των Η.Π.Α μπορεί να αντικαταστεί με αυτά στη παγκόσμια οικονομικοπολιτική σκηνή τις τεράστιες αδυναμίες της εσωτερικής της αγοράς. Σε κάθε περίπτωση έχουν συσσωρευτεί οι αντικειμενικοί όροι αμφισβήτησης της παγκόσμιας ηγεμονίας των Η.Π.Α  και της μετατόπισης του κέντρου βάρους των παγκόσμιων εξελίξεων. Το ότι δεν υπάρχει διάδοχος ηγεμόνας όχι μόνο δεν εξομαλύνει τα πράγματα, άλλα αυξάνει την αστάθεια οξύνοντας σε όλα τα επίπεδα τους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς.

Η επανακατάκτηση  και η υπεράσπιση της παγκόσμιας ηγεμονίας των Η.Π.Α έχει σημαδέψει αποφασιστικά και τις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις στην Αμερική την τελευταία 10ετία όπως και σήμερα που το πιο σημαντικό μέρος του πολιτικού κατεστημένου προωθεί έναν Αφροαμερικανό στο ΛΕΥΚΟ ΟΙΚΟ για τη διαμόρφωση μιας νέας στρατηγικής επανακατάκτησης και υπεράσπισης της παγκόσμιας ηγεμονίας των Η.Π.Α.

Το πρόβλημα είναι αν μπορεί να υπάρξει άλλη στρατηγική. Η γραμμή και τα μέτρα του Μπούς για την αντιμετώπιση της κρίσης, στηρίζουν και ενδυναμώνουν την ισχύ και την κυριαρχία του χρηματιστηριακού κεφαλαίου. Μόνο διαμέσου αυτού και την παραπέρα ένταση της στρατιωτικοπολιτικής επιθετικότητας κρίνεται δυνατό να συνεχίσει να λειτουργεί η παγκόσμια ηγεμονία των Η.Π.Α. έστω και βραχυπρόθεσμα.

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟΥ

Οι Ευρωπαίοι ιμπεριαλιστές δεν φαίνεται να αποδέχονται μια τέτοια χωρίς όρους ηγεμονία. Οι προτάσεις τους αν και δεν αμφισβητούν την ηγεμονική κυριαρχία του χρηματιστηριακού κεφαλαίου, περιέχουν και θέσεις εθνικής αναδίπλωσης, μέτρα προστασίας των εθνικών αγορών τους, καθώς βλέπουν πως και ο ίδιος ο μητροπολιτικός τους χώρος, γίνεται επίδικος των γεωπολιτικών αναδιατάξεων.

Οι ρυθμίσεις που προτείνονται στο επίπεδο των διεθνικών καπιταλιστικών οργανισμών Δ.Ν.Τ., Παγκόσμια τράπεζα . και άλλων που προτείνεται η δημιουργία τους συγκλίνουν στην μετατροπή τους σε επίσημα θεσμικά όργανα του διεθνούς δικαίου και την υπαγωγή τους στον Ο.Η.Ε. ώστε να διεκδικήσουν μέρος της ηγεμονίας από τον Αμερικάνικο ιμπεριαλισμό σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο. Για τον Ευρωπαϊκό Ιμπεριαλισμό είναι καθαρό πως η άμεση και ευθεία πολιτική αμφισβήτηση της Αμερικάνικης ηγεμονίας οδηγεί σε πλήρη αποδιάρθρωση την Ευρωπαϊκή Ένωση και όλων των στρατηγικών για περιφερειακή και παγκόσμια ηγεμονία που οικοδομούνται στην εκτατική και εντατική ανάπτυξη της. Όμως και οι τακτικές αντιδράσεις του Ευρωπαϊκού Ιμπεριαλισμού στην κρίση έχουν πολύ περιορισμένο ορίζοντα. Δεν μπορούν παρά να κινούνται στο επίπεδο μιας αυστηρής δημοσιονομικής σταθερότητας καθώς το ευρώ στο χώρο της ευρωζώνης, άλλα και το νομισματικό ευρωκαλάθι (υποκατάστατο του ευρώ)για ολόκληρη την Ε.Ε, λειτουργούν σε ένα χώρο με περιοχές έντονης οικονομικής ανισομετρίας. Χωρίς την αυστηρή δημοσιονομική σταθερότητα και μάλιστα σε περιόδους έντονων κρίσεων τόσο το ΕΥΡΩ όσο και το νομισματικό ευρωκαλάθι δεν θα μπορούσαν να υπάρξουν και μια επιστροφή στα εθνικά νομίσματα θα ήταν αναπόφευκτη με τις ανάλογες συνέπειες σε όλα τα επίπεδα. Χωρίς τη δημοσιονομική σταθερότητα που φαίνεται να πνίγει σήμερα την Ε.Ε  και να κάνει αδύνατη την άσκηση έστω και περιορισμένα εθνικών πολιτικών, θα ήταν σαν να καθιέρωνε π.χ. η Αργεντινή εθνικό της νόμισμα το αμερικανικό δολάριο! για να ξεπεράσει τη κρίση.

Γενικά ο χώρος του Ευρωπαϊκού Ιμπεριαλισμού χαρακτηρίζεται από τις πιο έντονες αντιθέσεις και αστάθεια. Οι ασθενικοί του κρίκοι είναι πολλοί και σε διάφορα επίπεδα. Οι ανταγωνισμοί για ηγεμονία στην Ευρώπη δεν μπορεί παρά να οξυνθούν μέχρι και τα επίπεδα μερικής ή γενικότερης αποδιάρθρωση της.

ΕΛΛΑΔΑ – ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΣ – ΚΡΙΣΗ

Την τελευταία εικοσαετία η άρχουσα τάξη και οι πολιτικοί της εκπρόσωποι όχι μόνο αποδέχονται τον όρο και το ρόλο ιμπεριαλιστικής δύναμης, αλλά τον προβάλουν σε κάθε ευκαιρία σαν κατάχτηση για μια καλύτερη θέση στον παγκόσμιο και τον ευρωπαϊκό καταμερισμό εργασίας. Αυτό συμφωνεί με τη διαπίστωση ότι η νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση – διεθνοποίηση κάνει τον ιμπεριαλισμό εσωτερικό στοιχείο κάθε καπιταλιστικού κοινωνικού σχηματισμού ανεξάρτητα από την ωριμότητα και την πληρότητα της εσωτερικής του αγοράς.

Ο εθνικισμός του ελληνορθόδοξου φονταμενταλισμού έδωσε την θέση του στην «ισχυρή ευρωπαϊκή Ελλάδα» που αναβαθμίζει τον ρόλο της όχι μόνο στη Βαλκανική που τη καθιστά κυρίαρχη, αλλά και στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.

Ο εθνικισμός ανασύρεται για να παγιδεύεται ο λαός και η εργατική τάξη να αναδείχνει σε εχθρούς τους γειτονικούς λαούς, να ενεργοποιεί κάθε είδους ρατσιστικό ένστικτο των καθυστερημένων πολιτικά στρωμάτων, να εντάσσει αυτά τα στρώματα στο πιο αντιδραστικό κοινωνικά και πολιτικά μπλοκ δυνάμεων. Η «ισχυρή  ευρωπαϊκή Ελλάδα» είναι ένα σύμπλοκο προϊόν του ελληνορθόδοξου φονταμενταλισμού και του δορυφορικού ιμπεριαλιστικού χαρακτήρα της άρχουσας τάξης. Αυτός ο ιμπεριαλισμός έχει καταστήσει τη χώρα από κάθε άποψη τον πιο ασθενικό κρίκο της νεοφιλελεύθερης ευρωπαϊκής αλυσίδας μέχρι του σημείου να την καθιστά άμεσα επίδικο των ιμπεριαλιστικών αναδιατάξεων στη Βαλκανική. Η ένταση και η εξέλιξη της παγκόσμιας κρίσης του καπιταλισμού και των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών ειδικά στο χώρο της Ευρώπης, θα αυξάνουν την επισφάλεια της χώρας, καθώς θα απαιτηθούν αναδιατάξεις εκτατικού και εντατικού χαρακτήρα ευρύτερες.

Αναδιατάξεις που θα συμπεριλαμβάνουν ζητήματα όπως τη χρησιμότητα και τη λειτουργικότητα της ιδίας της Ο.Ν.Ε., το χωρισμό της Ε.Ε. σε αναπτυξιακές ζώνες, την λειτουργία επικυρίαρχων διευθυντηρίων την συγκρότηση διακριτών και αντιπαραθετικών ιμπεριαλιστικών πόλων με αντίστοιχες στρατηγικές. Η αναζήτηση και η κατάχτηση μιας νέας θέσης στον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας δεν μπορεί να γίνει ούτε με τους όρους του ελληνορθόδοξου φονταμενταλισμού ,ούτε με τους όρους του δορυφορικού ιμπεριαλισμού που αποτελεί την κοινή συνισταμένη των εκπροσώπων του εξουσιαστικού πολιτικού συστήματος.

ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΛΕΥΡΕΣ ΤΩΝ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΩΝ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Η απαξίωση της εργασίας που περιέχουν οι νεοφιλελεύθερες προσαρμογές, συνιστά και μια σε βάθος ιδεολογική παρέμβαση του νεοφιλελευθερισμού ενάντια σε κάθε εκδήλωση της ταξικής πάλης. Η εργασία από βασική κοινωνική σχέση και διαδικασία διαμέσου της οποίας το άτομο και η κοινωνία διεκδικούν και ανοίγουν το δρόμο της απελευθέρωσης τους μετατρέπεται αποκλειστικά σε όρο υποταγής τους στο κεφάλαιο.

Η εργασία σε όποιο βαθμό δεν μπορεί να «επιχειρηματικοποιηθεί»με τη μισθωτή μορφή της, γίνεται παράγοντας καθυστέρησης της κοινωνικής εξέλιξης και συνακόλουθα αποκλείεται σαν όρος συμμετοχής στη διανομή του κοινωνικού προϊόντος. Η εργασία έτσι γίνεται γενικά αλλά και ειδικά με τη μισθωτή μορφή της, εχθρική προς το άτομο και τη κοινωνία.

Μια εχθρότητα προς την εργασία που αναπτύσσεται ολοένα και περισσότερο τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο, είναι ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα της νεοφιλελεύθερης εποχής μας. Μια εξαιρετική αντίθεση έχει ήδη αναδειχθεί ανάμεσα στην εργασία «απελευθερωτή» και την εργασία «υποδουλωτή»,ανάμεσα στην εργασία σαν σχέση «κοινωνικής ανέλιξης» και σαν σχέση «κοινωνικής καθυστέρησης».

Η νεοφιλελεύθερη «επιχειρηματικότητα» έρχεται να λύσει αυτή την αντίθεση με ένα πλαίσιο κοινωνικοπολιτικών προσαρμογών που καθιστούν την ιδιοποίηση της εργασίας του άλλου, κυρίαρχη κοινωνική «προοδευτική» αξία. Ο συντεχνιακός κατακερματισμός της κοινωνίας και ειδικά του εργατικού μαζικού λαϊκού κινήματος αποκτά δυναμική ιδεολογία αλλά και εσωτερική δυναμική. Τα αποτελέσματα μιας τέτοιας ιδεολογικής επίδρασης στο εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα και όχι μόνο είναι φανερά. Είναι φανερά στο προσανατολισμό, στη δράση αλλά και στη οργανωτική έκφραση τους. Η ταξική αναδιάρθρωση του εργατικού κινήματος, ο προοδευτικός προσανατολισμός του μαζικού λαϊκού κινήματος είναι πριν από όλα μια βαθειά ιδεολογική και πολιτική διαδικασία αντιπαράθεσης με το κεφάλαιο και όλες τις νεοφιλελεύθερες προσαρμογές.

Ο ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΔΙΕΞΟΔΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΚΡΙΣΗ

Η έμπρακτη αναίρεση όλων των νεοφιλελευθέρων προσαρμογών στο κοινωνικό, πολιτικό και ιδεολογικό τομέα, που θα αποκαθιστά την εργασία στη θέση της βασικής κοινωνικής αξίας και απελευθερωτικής διαδικασίας ατόμου και κοινωνίας, συνιστά μια ολοκληρωμένη διαδικασία επαναστατικού κοινωνικού μετασχηματισμού.

Το άνοιγμα του δρόμου και το πέρασμα σε αυτή είναι μια σύνθετη διαδικασία τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνικό επίπεδο. Είναι μια υπόθεση πολύ πιο δύσκολη από προγενέστερες ιστορικές περιόδους, παρά τη μεγαλύτερη συσσώρευση των αντικειμενικών όρων γι’ αυτό το πέρασμα.

Οι δυσκολίες αυτές προσδιορίζονται σε δυο επίπεδα:

1. Η διαστροφική ουσιαστικά ασυμμετρία στην ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων κάνει αναγκαστική την καταστροφή μεγάλου μέρους αυτών των δυνάμεων για την αποκατάσταση των όρων μιας σύμμετρης ανάπτυξης των αναγκών της κοινωνίας και μιας σύμμετρης κάλυψης τους.

2. οι νεοφιλελεύθερες προσαρμογές καταστρέφουν και αδρανοποιούν κοινωνικά και πολιτικά μεγάλα τμήματα της κοινωνίας που μπορούσαν να συμμετέχουν στη συγκρότηση της συμμαχίας του κοινωνικού μετασχηματισμού.

Η μαζική συσσώρευση της εξαθλίωσης,  της υλικής και πνευματικής μιζέριας, της εργασιακής και κοινωνικής ανασφάλειας δεν είναι επαναστατικοί όροι . Είναι όπλα του καπιταλισμού για την ιδεολογικοπολιτική υποταγή της εργατικής τάξης και των λαών. Σ’ αυτά ο νεοφιλελευθερισμός βασίζει βασικές πλευρές της στρατηγικής του.

Τέτοια συσσώρευση εξαθλίωσης και μιζέριας υπήρξε και άλλοτε στο ιστορικό παρελθόν και οδήγησαν στο φασισμό, το ναζισμό και το πόλεμο.

Η συμμαχία κοινωνικών συμφερόντων που συγκρότησε ο νεοφιλελευθερισμός είναι εξαιρετικά ισχυρή, αδηφάγα και επιθετική και έχει νομιμοποιήσει διαμέσου αυτής την αναίρεση όλων των αρχών και των λειτουργιών της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας.

Η αποδιάρθρωση αυτής της συμμαχίας και η συγκρότηση μιας συμμαχίας κοινωνικών συμφερόντων για το κοινωνικό μετασχηματισμό προϋποθέτει να μπουν σε κίνηση ευρύτερες κοινωνικές μάζες και να υπάρξει ουσιαστική διεκδίκηση της κοινωνικής ηγεμονίας από την εργατική τάξη.

Το υποκείμενο μιας τέτοιας δυνατότητας είναι οι ευρύτερες μάζες της κεντροαριστεράς που βέβαια δεν συγκροτούν αυτόματα και εξ ορισμού την πολιτική βάση μιας τέτοιας προοπτικής.

Η κινητοποίηση τους σε μια τέτοια κατεύθυνση και ο απεγκλωβισμός τους από τη σοσιαλδημοκρατία δεν μπορεί να γίνει μέσα από κοινοβουλευτικές ανταγωνιστικές σχέσεις της αριστεράς με τη σοσιαλδημοκρατία. Αυτές οι σχέσεις είναι πολιτικά προνομιακές για τη σοσιαλδημοκρατία καθώς γίνονται έξω και από την σφαίρα της εργασίας αλλά και των αξιών και λειτουργιών της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας.

Η μισθωτή εργασία και η αντιπροσωπευτική δημοκρατία έχουν αναιρεθεί και ξεπεραστεί από το νεοφιλελευθερισμό με όρους κοινωνικοπολιτικού ολοκληρωτισμού. Η αποκατάσταση τους με όρους του παρελθόντος δεν είναι δυνατή.

Η αποκατάσταση τους με ριζική μετεξέλιξη τους προς τον ορίζοντα του σοσιαλιστικού μετασχηματισμού είναι και δυνατή και προοδευτική.

Σε τελευταία ανάλυση είναι η μοναδική διέξοδος από τη κρίση.

Η αριστερά όσο μπορεί να εκπροσωπεί μια τέτοια προοπτική είναι υποχρεωμένη να απαντήσει.

Διαφορετικά ο Βαρθολομαίος, ο Ζαχόπουλος, ο Εφραίμ, ο Ρουσόπουλος με την αγία ζώνη κ.λ.π. μαζί με το αμπέχονο του Καραμανλή στις πυρκαγιές του Αυγούστου του2007 σε διάφορες επανεκδόσεις του δικομματισμού θα καθορίζουν τις κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις.

Μιχάλης Βασιλάκης