Οικονομική κρίση: Το σάπισμα του καπιταλισμού και η χρεοκοπία της παγκοσμιοποιημένης νεοφιλελεύθερηςδιαχείρισης
«Σε όλες τις ηπείρους ανοίχτηκαν απείρως μεγαλύτερες και πιο ποικίλες περιοχές για την τοποθέτηση του πλεονάζοντος ευρωπαϊκού κεφαλαίου, έτσι που το κεφάλαιο αυτό κατανέμεται πολύ πιο πλατιά και υπερνικιέται ευκολότερα η τοπική κερδοσκοπία. Χάρη σε όλα αυτά έχουν παραμεριστεί ή πολύ αδυνατίσει οι περισσότερες παλιές εστίες κρίσεων και ευκαιρίες για τη δημιουργία κρίσεων. Παράλληλα στην εσωτερική αγορά υποχωρεί ο συναγωνισμός μπρος τα καρτέλ και τα τραστ ενώ στην εξωτερική αγορά περιορίζεται με τους προστατευτικούς δασμούς με τους οποίους εκτός από την Αγγλία περιφράζονται όλες οι μεγάλες βιομηχανικές χώρες. Αλλά αυτοί οι προστατευτικοί δασμοί δεν είναι παρά οι εξοπλισμοί για την τελική γενική βιομηχανική εκστρατεία που πρόκειται να αποφασίσει σχετικά με την κυριαρχία στην παγκόσμια αγορά. Έτσι το καθένα από τα στοιχεία που εναντιώνονται στην επανάληψη των παλιών κρίσεων περικλείνει μέσα του το σπέρμα μιας πολύ πιο τεράστιας μελλοντικής κρίσης…»
Φρ. Ένγκελς (παρεμβολή στο Κεφάλαιο τ III)
«KPIΣH ΣTIΣ AΓOPEΣ» – «XPHMATOΠIΣTΩTIKH KPIΣH» – «ENEPΓEIAKH KPIΣH» – «KPIΣH ENYΠOΘHKΩN ΔANEIΩN» – «EΠIΣITIΣTIKH KPIΣH» – «ΠEPIBAΛΛONTIKH KPIΣH»…: Η καθημερινή χρήση της λέξης από τον έντυπο και ηλεκτρονικό αστικό τύπο γίνεται περισσότερο για να συσκοτίσει τις αιτίες της Κρίσης αλλά και για να εμφανίσει τις συνέπειες της σαν αποτέλεσμα της δράσης κάποιων τυχαίων – αόρατων δυνάμεων που βρίσκονταν πάνω και έξω από την κατά τα άλλα εύρυθμα λειτουργία της καπιταλιστικής οικονομίας. Κι ας τους διαψεύδει η 250χρονη και πλέον ιστορία του καπιταλισμού.
Από το κραχ του 1987 και την τυπική αποκατάσταση και επανενοποίηση της κεφαλαιοκρατικής αγοράς το ’89, και μέσα σε 20 χρόνια η νεοφιλελεύθερη ιμπεριαλιστική παγκοσμιοποίηση κατόρθωσε ώστε σε μια παγκόσμια οικονομία, της οποίας το ΑΕΠ υπολογίζεται σε 50 τρις δολ., να αντιστοιχεί μια χρηματοπιστωτική αγορά (μετοχές, ομόλογα, καταθέσεις) 150 τρις δολ. και μια αγορά παραγώγων 700 τρις δολ. Μια, δυο, πολλές τεραστίου μεγέθους φούσκες συνοδεύουν την εξέλιξη και ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων του κεφαλαίου και της σώρευσής του, στα πλαίσια της ιμπεριαλιστικής παγκοσμιοποίησης. Παράλληλα η εκτατική αλλά και η εντατική (καπιταλιστικές ολοκληρώσεις) επέκτασή του σφραγίστηκε από την πεποίθηση (ιδεολογία) του νεοφιλελευθερισμού για το τέλος της πάλης των τάξεων, για το τέλος της ιστορίας και για μια απρόσκοπτη και διαρκή ανάπτυξη, απαλλαγμένη πια από τους τριγμούς των κρίσεων μιας και «είχαν βρεθεί» τα εργαλεία εκείνα όπου θα τις απέτρεπαν (καθορισμός των επιτοκίων κεντρικά, αυτόματη και σε μηδενικό χρόνο, εξασφαλίζονταν τα υψηλότερα κέρδη κ.λ.π)
Κάθε κρίση που ξεσπάει από τότε (Ν.Α. Ασία, Ιαπωνία, Λ. Αμερική, Αργεντινή, Τουρκία, Μεξικό) και σε όλη τη δεκαετία του ’90 αγκαλιάζει ολοένα και περισσότερες χώρες, βυθίζοντας όλο και πιο πολύ τις οικονομίες τους στη στασιμότητα και την ύφεση. Κάθε φορά ένας τεράστιος όγκος χρήματος παράγεται μέσω του δανεισμού, (για να αποτρέψει ένα κραχ), μέσα από τα χαμηλά επιτόκια που τα κερδοσκοπικά Funds εκμεταλλεύονται στο έπακρο (πχ στην Ιαπωνία δανείζονταν με χαμηλά βραχυπρόθεσμα επιτόκια για να επενδύσουν στη συνέχεια στις υψηλές ομολογιακές αποδόσεις σε ΗΠΑ και ΕΕ.
Ένας τεράστιος όγκος χρήματος (σε ομόλογα, μετοχές, παράγωγα, ομόλογα υψηλού ρίσκου, τιτλοποιήσεις δανείων κλπ) και ένας υπερπληθωρισμός κεφαλαίων τα οποία ψάχνουν για «πατρίδα» που θα αποδώσει ένα έκτακτο μονοπωλιακό κέρδος, συνοδεύει την ανάδυση των νέων βιομηχανικών «γιγάντων» (Βραζιλία, Αργεντινή, Τουρκία, Μεξικό, Ν. Κορέα κ.ά) και αυτοί είναι που πλήρωσαν πρώτοι αυτό το κερδοσκοπικό μπουμ. Όμως η γιγάντωση της κερδοσκοπίας δεν είναι η αιτία της κρίσης, είναι απλά μια έκφρασή της.
«Είναι κατάδηλο από μόνο του ότι στην περίοδο της κρίσης υπάρχει έλλειψη μέσων πληρωμής. Η μετατρεψιμότητα των συναλλαγματικών υποκατέστησε την μεταμόρφωση των ιδίων των εμπορευμάτων και μάλιστα τόσο περισσότερο σε καιρό που όλο και περισσότερο ένα μέρος των επιχειρήσεων εργάζεται μόνο με πίστωση… Κανενός είδους τραπεζική νομοθεσία δεν μπορεί να παραμερίσει την κρίση… Σε ένα σύστημα παραγωγής, στο οποίο όλη η συνοχή του προτσές αναπαραγωγής στηρίζεται στην πίστη, είναι οφθαλμοφανές ότι πρέπει να ξεσπάσει μία κρίση, να σημειωθεί ένας ορμητικός συνωστισμός στις θυρίδες των τραπεζών για την απόκτηση μέσων πληρωμής, όταν σταματήσουν ξαφνικά οι πιστώσεις και όταν έχει πια πέραση μόνο η πληρωμή σε μετρητά. Γι’ αυτό από πρώτη ματιά όλη η κρίση παρουσιάζεται σαν πιστωτική και χρηματική κρίση… Παράλληλα όμως μια τεράστια επίσης μάζα αυτών των συναλλαγματικών αντιπροσωπεύει μόνο απατεωνίστικες επιχειρήσεις που τώρα αποκαλύπτονται και ξεσπάνε, αντιπροσωπεύει ακόμα κερδοσκοπικές αλλά αποτυχημένες επιχειρήσεις που έγιναν με ξένο κεφάλαιο – τέλος αντιπροσωπεύουν εμπορευματικά κεφάλαια που έχουν υποτιμηθεί ή που δεν μπορούν καθόλου να πουληθούν ή χρηματικές επιστροφές οι οποίες δεν μπορούν ποτέ πια να εισπραχτούν. Όλο το τεχνητό σύστημα επέκτασης με το στανιό του προτσές αναπαραγωγής δεν μπορεί βέβαια να θεραπευτεί με το ότι κάποια τράπεζα τώρα μετά τα χαρτονομίσματά της χορηγεί σε όλους τους απατεώνες το κεφάλαιο που τους λείπει και αγοράζει στην παλιά ονομαστική τους αξία όλα τα υποτιμημένα εμπορεύματα. Εξάλλου όλα εδώ φαίνονται διαστρεβλωμένα γιατί σε αυτό το χαρτόκοσμο δεν εμφανίζονται πουθενά η πραγματική τιμή και οι πραγματικοί συντελεστές της…»
Κ. Μαρξ (Κεφάλαιο τ ΙΙΙ)
H KPIΣH EINAI ΔOMIKH
AΠOTEΛEΣMA THΣ OΞYNΣHΣ ΣTO EΠAKPO THΣ ANTIΘEΣHΣ KEΦAΛAIOY – EPΓAΣIAΣ KAI TOY MΠΛOKAPIΣMATOΣ TΩN ΠAPAΓΩΓIKΩN ΔYNAMEΩN AΠO TIΣ EΓΓENEIΣ ANTIΦAΣEIΣ TOY ΣYΣTHMATOΣ
που έγκειται:
α) Στην αχρήστευση του μόνο στοιχείου που αντεπιδρά στην πτωτική τάση του ποσοστού κέρδους, δηλαδή της σταδιακής απαξίωσης του κεφαλαίου μέσα από τις τεχνικές βελτιώσεις στην παραγωγή και την αύξηση της οργανικής του σύνθεσης, καθώς η άμεση υπαγωγή της επιστήμης στην κεφαλαιοκρατική αναπαραγωγή απαξιώνει σε όλο και μικρότερο χρόνο και αχρηστεύει τα υπάρχοντα κεφάλαια.
(Δυσκολία του κεφαλαίου να λειτουργήσει όλο και περισσότερο στο χρόνο και απαίτησή του για αυτοαξιοποίησή του στο χώρο).
β) στην προσπάθεια του νεοφιλελευθερισμού να μηδενίσει το αξιακό μέγεθος της ζωντανής εργασίας καταργώντας το διαχωρισμό αναγκαίος χρόνος – υπερεργασία, μετατρέποντας όλο το χρόνο σε υπερεργασία και απαγορεύοντας ουσιαστικά την εργασία σαν όρο συμμετοχής στη διανομή του κοινωνικού προϊόντος (αντίθεση στο νόμο της αξίας – δομικού στοιχείου της καπιταλιστικής αναπαραγωγής).
γ) στην προσπάθεια της ιμπεριαλιστικής νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης να εξισώσει τους όρους σώρευσης του κεφαλαίου παγκόσμια (αντίθεση στο νόμο της ανισόμετρης οικονομικής ανάπτυξης και στην τάση εξασφάλισης του μέγιστου κέρδους μέσα από την αξιοποίησης της διαφορικότητας στους όρους άντλησης της σχετικής και απόλυτης υπεραξίας).
Για να υλοποιηθούν οι απαιτήσεις αυτές του κεφαλαίου ο πρέπει άνθρωπος να ξεπεράσει τη βιολογική του υπόσταση, να ενταχθεί σαν απλό στοιχείο του πάγιου κεφαλαίου στην παραγωγή. Η Φύση από την άλλη να φτάσει ως τα ακραία όριά της (έως και την καταστροφή της) για να υποταχθεί στις απαιτήσεις των καταναλωτικών μοντέλων που έχει ανάγκη η κεφαλαιοκρατική αναπαραγωγή και οι καταναλωτικές συνήθειες των κυρίαρχων τάξεων.
«Το αληθινό όριο της κεφαλαιοκρατικής παραγωγής είναι το ίδιο το κεφάλαιο, είναι το γεγονός ότι το κεφάλαιο και η αυτοαξιοποίηση του εμφανίζονται σαν αφετηρία και τέρμα, σαν κίνητρο και σκοπός της παραγωγής, ότι η παραγωγή είναι μόνο παραγωγή για το κεφάλαιο κι όχι αντίστροφα, ότι δηλαδή τα μέσα παραγωγής είναι απλά μέσα για μια διαρκώς διευρυνόμενη διαμόρφωση του προτσές της ζωής για την κοινωνία των παραγωγών. Τα όρια, μέσα στα οποία μόνο μπορούν να κινηθούν η διατήρηση και η αξιοποίηση της κεφαλαιακής αξίας, οι οποίες βασίζονται στην απαλλοτρίωση και στην πτώχευση της μεγάλης μάζας των παραγωγών, τα όρια αυτά βρίσκονται διαρκώς σε αντίφαση με τις μεθόδους παραγωγής, που είναι υποχρεωμένο να χρησιμοποιήσει το κεφάλαιο για το σκοπό του και που τείνουν προς απεριόριστη αύξηση της παραγωγής, προς την παραγωγή σαν αυτοσκοπό, προς την απεριόριστη ανάπτυξη των κοινωνικών παραγωγικών δυνάμεων της εργασίας. Tο μέσο, απεριόριστη ανάπτυξη των κοινωνικών παραγωγικών δυνάμεων της εργασίας. Το μέσο, απεριόριστη ανάπτυξη των κοινωνικών παραγωγικών δυνάμεων της εργασίας έρχεται σε διαρκή σύγκρουση με τον περιορισμένο σκοπό της αξιοποίησης του υπάρχοντος κεφαλαίου. Aν λοιπόν ο κεφαλαιοκρατικός τρόπος παραγωγής είναι ένα μέσο ιστορικής σημασίας για την ανάπτυξη της υλικής παραγωγικής δύναμης και για την δημιουργία της αντίστοιχης σ’ αυτήν παγκόσμιας αγοράς, αποτελεί ταυτόχρονα την μόνιμη αντίφαση ανάμεσα σ’ αυτό το ιστορικό καθήκον και στις αντίστοιχές του κοινωνικές σχέσεις παραγωγής».
K. Μαρξ (στο ίδιο).
δ) Στην αποτυχία του βασικού οικονομικού τομέα που οδηγούσε την κεφαλαιοκρατική αναπαραγωγή και τροφοδοτούσε τη νεοφιλελεύθερη ιδεολογία, (σημείο αναφοράς και σύγκλισης τη δεκαετία του ’80, Ανατολής και Δύσης με την λεγόμενη επιστημονικοτεχνική επανάσταση), του τομέα της αυτοματοπληροφορικής και των επικοινωνιών, την εμπροσθοφυλακή της «νέας οικονομίας».
«Αυτός είναι που εξάντλησε τη δυναμική του και οι δυνατότητες παραπέρα ενσωμάτωσης της αυτοματοπληροφορικής στην κοινωνική αναπαραγωγή με βάση το κέρδος έχουν εκμηδενιστεί ακόμα και μέσα στις πιο ανεπτυγμένες ιμπεριαλιστικές κοινωνίες. Ακόμα περισσότερο: η νεοφιλελεύθερη ενσωμάτωση της αυτοματοπληροφορικής στην κεφαλαιοκρατική αναπαραγωγή προκάλεσε και προκαλεί τη μαζική ηθική απαξίωση μεγάλου μέρους του παραγμένου κεφαλαίου και των παραγωγικών δυνάμεων, καθιστώντας αδύνατη τη σώρευση σε μια τεράστια ομάδα χωρών του πλανήτη που καταδικάζονται στην εξαθλίωση. Αποτέλεσμα ο περιορισμός και όχι η διεύρυνση της παγκόσμιας αγοράς» (EAM 2003)
H KPIΣH EINAI ΠAΓKOΣMIA:
Aυτή τη φορά ξεκινάει από τις μεγάλες ιμπεριαλιστικές χώρες και αγκαλιάζει όλο τον πλανήτη.
Oι HΠA: Έχουν μπει ήδη σε φάση ύφεσης με προβλεπόμενη αύξηση στο AEΠ για το 2008 0,5% (από 4,9 το ’06), με αρνητικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών –4,3, πτώση της οικοδομικής δραστηριότητας, πτώση της κατανάλωσης, ενώ τα χρέη από πιστώσεις ανέρχονται στο 340% του AEΠ όταν το 1929 ήταν 280%. H FED κατέβασε τα επιτόκια στο 2,25% για να σώσει τις τράπεζες απ’ την χρεοκοπία. Για πρώτη φορά από την κρίση του ’29 «εθνικοποιούν» τα τεράστια χρέη και τις άγνωστες σε μέγεθος ζημιές των αμερικανικών τραπεζών και των χρηματοπιστωτικών οργανισμών. Οι ζημιές που καταγράφουν ξεπερνούν το 1,7 τρις. δολ. ενώ στην ημερήσια διάταξη βρίσκονται μαζικές απολύσεις στη βιομηχανία και τις υπηρεσίες. Χάρη στη διαρκή υποτίμηση του δολαρίου έναντι των ανταγωνιστικών του νομισμάτων μειώνουν το εμπορικό τους έλλειμμα σε βάρος βέβαια των ανταγωνιστών τους.
Στην E.E.: Προβλέπεται επίσης επιβράδυνση (AEΠ 1,4%) από 2,7 το 2006, παρακολουθούν αμήχανοι, την άνοδο του ευρώ έναντι του δολαρίου και τη δραματική μείωση των εξαγωγών τους. Το τραπεζικό σύστημα καταγράφει τεράστιες ζημιές, ενώ στον πόλεμο των επιτοκίων αναγκάζεται να κρατά ψηλά (4%) τα επιτόκιά της καθώς ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη υπολογίζεται στο 2,8% ενώ η ανεργία στο 7,5%.Στη Γαλλία και στη Γερμανία έχουμε μείωση της βιομηχανικής παραγωγής (κυρίως στην αυτοκινητοβιομηχανία) ενώ στην Ισπανία έχουμε φούσκα στην αγορά ακινήτων ανάλογη με αυτή στις HΠA.
Στην AΣIA: H άνοδος των τιμών του πετρελαίου και ο πληθωρισμός προκαλούν αύξηση στις τιμές των εξαγόμενων προϊόντων ακόμα και εκεί που οι μισθοί και συνολικά το κόστος παραγωγής είναι χαμηλό (Κίνα – Ινδία). Έτσι φαίνεται να επιβραδύνονται και εκεί οι ρυθμοί αύξησης του AEΠ (9,3% από 11,5% το ’06 στην Κίνα, 7,9% από 8,9% στην Ινδία) σε δύο χώρες που είναι υποτίθεται οι «ατμομηχανές» της παγκόσμιας ανάπτυξης. H Ιαπωνία δεν ξέφυγε ποτέ από τη στασιμότητα μετά την κρίση στην δεκαετία του ’90, παρά το γεγονός των μηδενικών σχεδόν επιτοκίων. H απότομη πτώση του δολαρίου προκαλεί απαξίωση στα συναλλαγματικά αποθέματα των χωρών της Ασίας που έχουν επενδυθεί σε αμερικανικά ομόλογα, ενώ οι τιμές των μετοχών υποχωρούν συνέχεια (μόνο το χρηματιστήριο της Σαγκάης έχει πτώση 40% μέχρι σήμερα).
O ΠOΛEMIKOΣ «KEΫNΣIANIΣMOΣ» ΣE ΔPAΣH…
Όταν επιφανείς τραπεζίτες, ακαδημαϊκοί, στρατηγικοί αναλυτές στριμωγμένοι πίσω από τις κλειστές πόρτες στο ετήσιο συνέδριο της FED (Γουαϊόμιγκ – Σεπτέμβρης 2007), συζητώντας για την πιστωτική κρίση και την κρίση στα στεγαστικά, προκρίνουν σαν διέξοδο ένα νέο πόλεμο στη M. Aνατολή (Iράν), σαν μέσο μαζικής χρηματοδότησης από το κράτος μέσω των πολεμικών δαπανών και σαν αντίδοτο στην ύφεση της αμερικάνικης οικονομίας (όπως συνέβη άλλωστε με το Ιράκ ή το Aφγανιστάν), αυτό είναι η καλύτερη υπενθύμιση του σχήματος ότι «η πολιτική είναι συμπύκνωση της οικονομίας κι ότι ο πόλεμος είναι η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα». Είναι η καλύτερη επιβεβαίωση για το «μέλλον» που ετοιμάζουν για τους λαούς οι ιμπεριαλιστές.
Οι μοναδικές δύο από τις οκτώ μεγάλες κρίσεις στην οικοδομική δραστηριότητα των HΠA που δεν κατέληξαν να συμπαρασύρουν σε ύφεση την οικονομία, ήταν αυτές που συνέβησαν στη διάρκεια των πολέμων στην Κορέα και στο Βιετνάμ, γιατί υπήρξε μια μαζική χρηματοδότηση της οικονομίας λόγω του πολέμου, υποστήριξε στο συνέδριο ο Ed Leamer από το ινστιτούτο Anderson Forecast.
«H έξοδος από την κρίση των HΠA συνδέεται άμεσα και πιεστικά από τους πιο επιθετικούς κύκλους με μια συνολική τεχνολογικό-οπλική αναδιάρθρωση του NATO στη βάση του προγράμματος «πόλεμος των άστρων» που θα καθοδηγείται μονοπωλιακά από την οικονομία των νέων τεχνολογιών των HΠA η οποία γνωρίζει και την πιο βαθιά κρίση. Ούτε λίγο ούτε πολύ οι Αμερικάνοι απαιτούν μια άμεση δορυφοροποίηση κάθε έκφρασης του ευρωπαϊκού ιμπεριαλισμού, πράγμα που εξακοντίζει στα ύψη τις ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις. H ηγεμονία της Ευρώπης και συνακόλουθα η παγκόσμια ηγεμονία βρίσκεται όπως είναι φυσικό στην ημερήσια διάταξη. H αντιπαράθεση που παγκοσμιοποιείται περιλαμβάνει και τον ενεργειακό τομέα όχι από την άποψη των βραχυπρόθεσμων ή μεσοπρόθεσμων ενεργειακών πολιτικών που θα εξασφαλίζουν μια υγιή αγορά ενέργειας, ούτε περιλαμβάνει μόνο το πετρέλαιο. H διασφάλιση και επέκταση της αμερικάνικης ηγεμονίας παράλληλα με τη στρατιωτικο-πληροφορική, απαιτεί τη διαμόρφωση και τον έλεγχο ενός παγκόσμιου ενεργειακού μονοπωλίου τόσο στον τομέα του πετρελαίου όσο και στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας».
(EAM, Γενάρης 2003)
Όποια μορφή και να πάρει ο πόλεμος (νομισματικός ή ενεργειακός, περιφερειακός ή παγκόσμιος, συμβατικός ή πυρηνικός) το σίγουρο είναι ότι μόνο τα μέτωπα και οι συμμαχίες των ανταγωνιστών θα αλλάζουν.
Tα αδιέξοδα λοιπόν που δημιουργούν οι αντιφάσεις του συστήματος και οι ενδοϊμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί για την ηγεμονία παράγουν μόνιμα σαν λύση την περιθωριοποίηση και καταστροφή ολόκληρων χωρών, τον πόλεμο, την πείνα ενός δισ. ανθρώπων, τη μαζική ανεργία και εξαθλίωση, την καταστροφή της φύσης.
Τεράστια κερδοσκοπικά κεφάλαια που επενδύονταν στις μετοχές της «νέας οικονομίας», στην αγορά παραγώγων κλπ. στράφηκαν στις παραδοσιακές μετοχές των εταιρειών πετρελαίου και ενέργειας, στα χρηματιστήρια του ρυζιού, του σταριού, του καλαμποκιού.
Αν για να παραχθούν και καταναλωθούν μερικά εκατομμύρια υβριδικά αυτοκίνητα στον ανεπτυγμένο καπιταλιστικό κόσμο και να ανεβάσει τα κέρδη της η «πράσινη» βιομηχανία, πρέπει ο μισός πλανήτης να παράξει βιοκαύσιμα στερώντας την τροφή από τον μισό πληθυσμό του, τότε ακόμα και η λέξη βαρβαρότητα έχει χάσει το νόημά της. (Ήδη το 20-50% της παγκόσμιας παραγωγής καλαμποκιού προορίζεται σύμφωνα με το ΔNT για βιοκαύσιμα).
«Δεν παράγονται ανάλογα με τον πληθυσμό πάρα πολλά μέσα συντήρησης. Αντίθετα παράγονται πολύ λίγα, τόσα που δεν φτάνουν για να μπορεί να ζει η μάζα του πληθυσμού όπως πρέπει ανθρώπινα. Δεν παράγονται πάρα πολλά μέσα παραγωγής, τόσα όσα χρειάζονται για να απασχολείται το ικανό για εργασία μέρος του πληθυσμού. Αντίθετα: α) παράγεται πάρα πολύ μεγάλο μέρος πληθυσμού που πράγματι δεν είναι ικανό για εργασία και που, λόγω των συνθηκών ζωής του, ζει από την εκμετάλλευση της εργασίας άλλων, ή από εργασίες που μόνο στα πλαίσια ενός άθλιου τρόπου παραγωγής μπορούν να λογαριάζονται σαν τέτοιες. β) Δεν παράγονται αρκετά μέσα παραγωγής έτσι που να εργάζεται κάτω από τους πιο παραγωγικούς όρους όλος ο ικανός για εργασία πληθυσμός, οπότε θα συντομευόταν ο απόλυτος χρόνος εργασίας του… Περιοδικώς όμως παράγονται πάρα πολλά μέσα εργασίας και μέσα συντήρησης, τόσα που δεν μπορούν να τα βάλουν να λειτουργήσουν σαν μέσα εκμετάλλευσης των εργατών με ένα ορισμένο ποσοστό κέρδους. Παράγονται πάρα πολλά εμπορεύματα, τόσα που στις δοσμένες από την κεφαλαιοκρατική παραγωγή συνθήκες διανομής και κατανάλωσης δεν μπορούν να πουληθούν και να ξαναμετατραπούν σε νέο κεφάλαιο η περιεχόμενη σε αυτά αξία και η περιεχόμενη σε αυτήν υπεραξία, έτσι που να μπορεί να πραγματοποιηθεί το προτσές της κεφαλαιοκρατικής παραγωγής χωρίς διαρκώς επαναλαμβανόμενες εκρήξεις. Δεν παράγεται πάρα πολύ πλούτος. Παράγεται όμως περιοδικώς πάρα πολύ πλούτος με τις κεφαλαιοκρατικές αντιφατικές μορφές του. Το όριο του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής προβάλλει: 1) Με το ότι η ανάπτυξη της παραγωγικής δύναμης της εργασίας παράγει με την πτώση του ποσοστού κέρδους ένα νόμο, που σε ένα ορισμένο σημείο ορθώνεται εχθρικότατα απέναντι στην ίδια την ανάπτυξή της και γι’ αυτό πρέπει να ξεπερνιέται διαρκώς με κρίσεις.
2) Με το ότι η ιδιοποίηση απλήρωτης εργασίας και η σχέση αυτής της απλήρωτης εργασίας προς την υλοποιημένη εργασία γενικά… δηλαδή ένα ορισμένο ύψος του ποσοστού κέρδους είναι που αποφασίζει σχετικά με την επέκταση και τον περιορισμό της παραγωγής, αντί να αποφασίζει η σχέση της παραγωγής προς τις κοινωνικές ανάγκες, προς τις ανάγκες κοινωνικά ανεπτυγμένων ανθρώπων… H παραγωγή σταματάει, όχι γιατί έχουν ικανοποιηθεί οι ανάγκες, αλλά όταν το σταμάτημα αυτό το απαιτούν η παραγωγή του κέρδους και η πραγματοποίησή του.
K. Mαρξ (Kεφ., τ. III).
OI EΞEΓEPΣEIΣ TΩN ΠEINAΣMENΩN ΣHMEPA ΠPOETOIMAZOYN TOYΣ OPOYΣ ΓIA TIΣ ΠPOΛETAPIAKEΣ EΠANAΣTAΣEIΣ TOY MEΛΛONTOΣ
Οι κρίσεις του 19ου αι. (1847-48 / 1854-57 / 1867 / 1877-78 κλπ.) οδήγησαν στον A’ Παγκόσμιο πόλεμο (1914) και αυτές του 20ου (1920-21 / 1929-33 / 1937-38) στον B’ Παγκόσμιο. O πρώτος έληξε με τη διάσπαση της κεφαλαιοκρατικής αγοράς με την μεγάλη Οκτωβριανή προλεταριακή επανάσταση και τη δημιουργία του πρώτου εργατοαγροτικού κράτους. O δεύτερος με την αντιφασιστική νίκη, τη δημιουργία των λαϊκών δημοκρατιών στην Eυρώπη, την κατάρρευση της αποικιοκρατίας και, παρά τις ανατροπές και την επίσημη γραμμή του Διεθνούς Kομμ. Κινήματος, τη νίκη των επαναστάσεων σε Κίνα, Κορέα, Κούβα, Βιετνάμ, κλπ.
H κρίση του ’65 και του ’71-’73 αλλά και το κραχ του ’87 βρήκε τις χώρες του ανατολικού συνασπισμού να εμπλέκονται όλο και πιο πολύ ενώ η τυπική επανένωση της κεφαλαιοκρατικής αγοράς το ’89 αποτέλεσε το ορόσημο για τη συγκρότηση του νεοφιλελευθερισμού σε παγκόσμιο σύστημα διαχείρισης.
Οι λαοί και η παγκόσμια εργατική τάξη βρίσκονται σήμερα μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι.
– Στην επιθετικότητα του ιμπεριαλισμού αντιστέκονται με το όπλο στο χέρι: από το Ιράκ και το Aφγανιστάν μέχρι την Παλαιστίνη και το Λίβανο.
– Με την αντιϊμπεριαλιστική δημοκρατική αντιφεουδαρχική επανάσταση στο Νεπάλ.
– Με την Mπολιβαριανή επανάσταση και τους αγώνες των λαών της Λατινικής και Κεντρικής Αμερικής ενάντια στον ιμπεριαλισμό, στον εκφασισμό των διεθνών σχέσεων και τις ληστρικές οικονομικές σχέσεις που επιβάλουν το Δ.N.T. και η παγκόσμια τράπεζα.
– Με την αντίσταση των εκατομμυρίων απεργιών στις ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες ενάντια στις νεοφιλελεύθερες αναδιαρθρώσεις.
– Με τις εξεγέρσεις των εξαθλιωμένων στα προάστια του Παρισιού.
– Με τις εξεγέρσεις των πεινασμένων σε πάνω από 40 χώρες.
H αντίσταση όμως δεν αρκεί. Μπροστά στις καταστρεπτικές συνέπειες της κρίσης και τις πολεμικές προετοιμασίες, το επαναστατικό εργατικό κίνημα έχει μόνο μια δυνατότητα: Να ηγεμονεύσει στο παγκόσμιο μέτωπο λαών και κινημάτων που συγκροτείται και αντιπαλεύει τον πόλεμο, τον εκφασισμό, την εξαθλίωση, την ιμπεριαλιστική παγκοσμιοποίηση και το νεοφιλελευθερισμό, με τις ιδέες της προλεταριακής επανάστασης, με τη μόνη προοπτική για την απελευθέρωση της ανθρωπότητας απ’ τα δεσμά της: την ΠAΓKOΣMIA KOINΩNIA THΣ EPΓATIKHΣ TAΞHΣ.
Μιχάλης Mάτζαρης
